Palestijnen dienen tegenvoorstel in bij Kwartet

De Palestijnse Autoriteit heeft een tegenvoorstel ingediend bij het Midden-Oostenkwartet in reactie op het Amerikaanse vredesplan. Volgens PA-premier Mohammad Shtayyeh voorziet zijn voorstel in een soevereine, gedemilitariseerde Palestijnse staat met kleine aanpassingen aan de grenzen waar nodig.

PA-premier Shtayyeh bij een sessie van de Algemene Vergadering van de VN. Bron: @DrShtayyeh / Twitter.

Dinsdag liet Shtayyeh op een persconferentie weten dat de Palestijnse Autoriteit een aantal dagen geleden een tegenvoorstel heeft ingediend bij het Kwartet. Het Midden-Oostenkwartet bestaat uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties en bemiddelt tussen Israël en de Palestijnen in het vredesproces. 

De kern van het tegenvoorstel is de realisatie van een soevereine, gedemilitariseerde Palestijnse staat, aldus de premier van de Palestijnse Autoriteit. Het Palestijnse plan van vierenhalve bladzijde voorziet volgens Shtayyeh ook in kleine grensaanpassingen op basis van soortgelijke landruilen.

De Westelijke Jordaanoever werd na de Israëlische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 geannexeerd door Jordanië. Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël de Westoever nadat Jordaanse artillerie de Joodse staat onder vuur nam. Onder de Oslo-akkoorden van 1993 getekend tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), is de Westoever verdeeld in drie verschillende gebieden – A, B en C. Zone A valt geheel onder de Palestijnse Autoriteit (PA). In zone B is de administratie in handen van de PA maar de veiligheid in handen van Israël. Zone C is geheel in Israëlische handen en valt onder de militaire wetgeving in Israël. De bedoeling was dat de Oslo-akkoorden een opmaat naar een permanente tweestatenoplossing zou zijn, maar latere onderhandelingen hebben niet tot een dergelijke overeenkomst geleid.

Israëlische voornemens ‘existentiële dreiging’

Eerder dit jaar presenteerde de Amerikaanse president Donald Trump zijn ‘deal of the century‘ om het conflict op te lossen. De Palestijnen hebben het plan echter afgewezen, en PA-president Mahmoud Abbas riep samen met voormalig Israëlisch premier Ehud Olmert in reactie op het Amerikaanse vredesplan op tot onderhandelingen.

De Israëlische regering onder leiding van Benjamin Netanyahu en Benny Gantz staat wel positief tegenover het voorstel van Trump. Zowel Netanyahu als Gantz noemen het Amerikaanse vredesplan een “historische kans”. Het regeerakkoord van de nieuwe coalitie bevat een provisie waarmee Netanyahu’s Likoed vanaf 1 juli een voorstel in stemming mag brengen omtrent het toepassen van Israelisch recht in bepaalde nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hoewel er juridisch-technisch gezien geen sprake is van annexatie – dan moet het gaan om het annexeren van territoir van een andere soevereine staat – wordt het uitbreiden van Israelisch recht naar de Joodse gemeenschappen op de Westoever in de volksmond annexatie genoemd.

De Palestijnse premier Shtayyeh noemt de unilaterale voornemens van de Israëlische regering een “existentiële dreiging” en een “complete aantasting” van de nationale aspiraties van de Palestijnen. Shtayyeh roept de Europese Unie op haar economische gewicht in te zetten tegen de Israëlische plannen door strafmaatregelen tegen Israël te nemen en de Palestijnse staat te erkennen. “We willen dat Israël internationale druk voelt”, aldus de PA-premier. “Voor het eerst discussiëren de Europese politieke bondgenoten over sancties tegen Israël, omdat wij hen dat gevraagd hebben”.

Als Israël de huidige weg blijft volgen, zal de Palestijnse Autoriteit zich transformeren tot een een staat – zo liet Shtayyeh maandagavond weten. De PA zal dan overgaan van een tijdelijke autoriteit naar het “instellen van een staat op de grond”, aldus de PA-premier. “Palestina zal een staat zijn langs de grenzen van 1967 en zijn hoofdstad zal Oost-Jeruzalem zijn”.

‘Beperken van civiele dienstverlening’

Hussein al-Sheikh, hoofd van de Palestijnse Algemene Autoriteit voor Civiele Zaken, lijkt echter een totaal andere strategie voor ogen te hebben als Israël zijn annexatieplannen doorzet. Aan The New York Times heeft het Fatah-lid laten weten dat als Israël niet afziet van annexatie, de PA de civiele diensten voor de Palestijnse bevolking zal beperken. “Ik weiger dat mijn rol die van dienstverlener is”, aldus Al-Sheikh.

Als onderdeel van het beperken van de civiele dienstverlening, zal de PA volgens Al-Sheikh ook 105 miljoen dollar bezuinigen op haar maandelijkse budget voor de Gazastrook. De kustenclave is sinds 2007 in handen van de Palestijnse terreurbeweging Hamas, en ondanks meerdere pogingen tot verzoening heeft de PA de controle over Gaza nog altijd niet terug. Het is evident dat met een dergelijke bezuiniging Al-Sheikh wil aansturen op een escalatie tussen Hamas en Israël.

Palestijnse Autoriteit in geldnood

De door Al-Sheikh voorgestelde bezuinigingen zijn niet los te zien van de financiële crisis waar de Palestijnse Autoriteit in verkeert. Niet alleen loopt de Palestijnse economie schade op als gevolg van de coronapandemie, maar heeft de PA afgelopen week besloten niet langer door Israël geïnde belastingen te accepteren.  Palestijnen die in Israel werken, betalen aan de Israelische autoriteiten inkomstenbelasting. Dit geld maakt Israel vervolgens over aan de PA. Over dit betalingssysteem is al vaker reuring geweest, onder andere vanwege Palestijnse uitkeringen voor terroristen en hun families.

De door Israël geïnde belastingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de PA. Naar schatting zijn de belastinggelden goed voor 60% van het Palestijnse budget. Desondanks weigert de PA het geld nog langer te ontvangen, als onderdeel van het opzeggen van de overeenkomsten met Israël als protest tegen de annexatieplannen. Een voorstel van Israël om 800 miljoen shekel aan de Palestijnen te lenen om de financiële kloof te dichten, is door Shtayyeh afgewezen.