Op dinsdag 14 april bleek dat het Openbaar Ministerie vier jaar cel eiste tegen Amin Abou Rashed, de man die al lange tijd bekend stond als de fondsenwerver van Hamas. Het OM stelt dat hij miljoenen doorgesluisd zou hebben naar de terreurbeweging. Ook zou hij een verboden stichting hebben voortgezet. Het was een zeer interessante zitting, waarbij er ook aandacht was voor de werkwijze van Hamas. Op 27 mei volgt de uitspraak van de rechters.
Ingewikkelde verwijten
In de zomer van 2023 hield de FIOD (fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst) verdachte Abou Rashed aan. Hij heeft daarna bijna een jaar in voorarrest gezeten. De verdenkingen tegen Abou Rashed bleken nogal technisch van aard te zijn. Ter achtergrond is het goed om te weten dat in Nederland tot 2003 de stichting Al-Aqsa actief was, waar Abou Rashed ook al actief was als ‘vrijwilliger’. Het geld van deze stichting is in 2003 bevroren, na onderzoek van de AIVD. Dat onderzoek bewees dat gelden van de stichting terechtkwamen bij aan Hamas gerelateerde organisaties.
Op papier had Abou Rashed bij beide stichtingen geen formele rol. Bij stichting ISRAA was hij volgens eigen zeggen alleen maar adviseur. Maar het OM stelt dat Abou Rashed in de praktijk alle controle had. Maar wat verwijt het OM hem nu precies?
Het OM verwijt Abou Rashed dat hij met de stichting ISRAA in strijd heeft gehandeld met de Sanctiewet. Het is namelijk verboden om geld over te maken naar Hamas, op basis van de Sanctiewet. In de periode van 2003 tot en met zijn arrestatie in 2023 zou het in totaal gaan om 11,5 miljoen euro. Maar een gedeelte van deze betalingen is verjaard en daarom kijkt het OM voor het overtreden van de Sanctiewet alleen naar de periode van 2010-2023. In die periode gaat het om ongeveer 8 miljoen euro. Daarnaast stelt het OM dat Abou Rashed in de periode 2003-2023 de verboden organisatie stichting Al Aqsa heeft doorgezet. Als laatste stelt het OM dat Abou Rashed de Rabobank om de tuin heeft geleid, door niet eerlijk te vertellen dat hij bemoeienis had met de stichting ISRAA.
Contacten met Gaza
Verdachte Abou Rashed ontkende niet dat hij veel contacten heeft in de Gazastrook. Hij kent veel mensen daar en hielp volgens eigen zeggen de stichting ISRAA. Hij spreekt de taal en kent de mensen. Het OM stelt dat de telefoon van Abou Rashed ‘doorspekt is met contacten van Hamas’. De officier van justitie vond dat hij Hamas ondersteunde en onderdeel is van hen: “zijn levenswerk is om Hamas te ondersteunen”.
Abou Rashed leek een spelletje met woorden te spelen. Hij bleef maar zeggen dat hij geen rol had en slechts adviseur was van stichting ISRAA. Op papier klopt dat natuurlijk ook. Maar veel bestuurders van de stichting stelden dat hij wel degelijk aan de touwtjes trok. Ook gaf hij regelmatig opdrachten om geld over te maken en was hij betrokken in allerlei apps. Hij gaf toe wel de contacten gelegd te hebben met mensen in Gaza. Maar hij stelde dat hij slechts adviezen gaf en dat de stichting er uiteindelijk over ging.
Hij sprak immers de taal. Hij legde uit dat het weleens ingewikkeld was, omdat mensen in Gaza dachten dat hij aan de touwtjes trok. Ook in Nederland is hij een bekend figuur. Hij gaf toe dat hij aanwezig was geweest bij het jubileum van 25 jaar Hamas in Gaza. Hij had zelfs een VIP-kaart en zat op de eerste rij. Maar dat was toeval, aldus de verdachte.
Da’wa
Het dossier bevat volgens het OM veel bewijs dat Abou Rashed de echte baas was. Maar het belangrijkste punt lijkt te zijn: komt dat geld nu wel of niet bij Hamas terecht? Om hier meer zicht op te krijgen is er een beroep gedaan op een deskundige. Het punt is dat Hamas meerdere takken heeft: een gewapende, een politieke en een sociale. Het verwijt is dat Abou Rashed geld heeft overgemaakt naar de sociale tak van Hamas, de Da’wa-tak genoemd. In het geval van Abou Rashed ging het om hulp aan weeskinderen.
Het ingewikkelde is dat Hamas wel degelijk veel sociaal werk verricht. Nog voordat Hamas bestond had de Moslimbroederschap in de Gazastrook (de moederbeweging van Hamas) al een heel netwerk van organisaties opgezet dat sociaal werk uitvoerde in de Gazastrook: gezondheidszorg, scholing, uitkeringen en moskeeën. Daarmee nam Hamas de taken over van de regering. Toen Hamas ook politiek aan de macht kwam lieten ze dit netwerk gewoon bestaan.
Het OM haalde ook nog het werk aan van Matthew Levitt, een expert op dit gebied. Het sociale netwerk van Hamas bestaat uit tientallen organisaties. Die hebben er belang bij om niet meteen aan Hamas gelieerd te worden. Zij halen geld op in verschillende landen. Dit geld gaat waarschijnlijk wel degelijk naar de sociale tak van Hamas. Maar zoals het OM stelde: uiteindelijk doet Hamas dit met een doel. Namelijk om grip op Gaza te vergroten en uiteindelijk ook rekruten te krijgen voor de gewapende tak. En zoals het OM stelde: uiteindelijk staat Hamas in zijn geheel op de terreurlijst, juist om deze reden.
Werkwijze
Hoe deed Abou Rashed dit dan via stichting ISRAA? In de jaren 2010 tot 2017 kwamen per jaar honderdduizenden euro’s terecht bij de Mercy Association for Children. Dit is één van de sociale organisaties van Hamas, aldus het OM. Het etiket Hamas staat er natuurlijk niet op. Maar het is opvallend dat hooggeplaatste Hamasleiders ook betrokken zijn bij het bestuur van de Mercy Association. In 2016 trok de Rabobank aan de bel, nadat ISRAA eerder al de ING had ingeruild voor de Rabobank.
Daarna veranderde stichting ISRAA regelmatig van organisatie, na klachten van de Rabobank. Uiteindelijk richtte de organisatie ook een Gazaanse tak op, om het geld daarheen te krijgen. Volgens Abou Rashed zat dit anders in elkaar. Het heette toevallig ook ISRAA, maar had formeel niets te maken met de stichting ISRAA. Opnieuw een spelletje met woorden. Abou Rashed bekende wel dat hij Ibrahim Qhudai had gevraagd om in het bestuur van de organisatie in Gaza te gaan zitten. Ook deze persoon is volgens het OM betrokken bij het Da’wa-netwerk van Hamas. Ook was hij directeur van de Jerusalem Development Fund.
Uiteindelijk kwam het geld eerst terecht bij deze organisatie. Die zorgde ervoor dat het geld uiteindelijk terechtkwam bij de ‘Islamic National Bank’ in Gaza, een bank die onder controle staat van Hamas. Vanuit daar kwam het volgens Abou Rashed terecht bij wezen.
Vraagtekens
Abou Rashed bleef maar beweren dat hij slechts humanitair werk deed. Hij stelde dat hij ‘helemaal geen lid was van Hamas’. Regelmatig suggereerde Abou Rashed dat het bewijs afkomstig zou zijn van Israel, dat zij iedereen Hamas noemen.
Het punt is dat beide zaken naast elkaar kunnen bestaan: want Hamas doet volop humanitair werk. Maar het is ook mogelijk om geld te geven aan onafhankelijke organisaties. Dat was de suggestie van de Rabobank. Maar Abou Rashed wilde dat niet doen. In de ogen van het OM misleidde hij de bank en volhardde in zijn eigen netwerk, in de woorden van het OM ‘doorspekt met Hamas’.
Abou Rashed beweerde alles gedaan te hebben om afstand te houden van Hamas. Maar het dossier ademde een heel andere sfeer. Het klonk weinig geloofwaardig voor iemand met veel Hamas-contacten in zijn telefoon, Hamas-attributen in zijn huis en foto’s met Hamasprominenten op social media. Het is nu aan de rechter om een beslissing te maken. Dat gaat op 27 mei gebeuren. Het OM eiste uiteindelijk een gevangenisstraf van vier jaar, waarvan één voorwaardelijk. Het wees daarbij op de risico’s dat verdachte ook terug zou vallen in zijn levenswerk: het steunen van Hamas.
Netwerk
De zaak roept bredere vragen op: want hoe is het mogelijk dat Abou Rashed decennialang in de luwte heeft kunnen opereren? De zaak is ook interessant, omdat het licht werpt op de praktijken van Hamas. Want dit is niet het enige netwerk van Hamas. De organisatie is afhankelijk voor het voortbestaan van dit soort netwerken, die de grip van Hamas op Gaza vergroten. Het zijn daarom cruciale netwerken voor de terreurbeweging.
Het is daarom goed dat het OM deze rechtszaak is gestart, om een signaal af te geven. Het omvangrijke en gedetailleerde onderzoek van de FIOD laat daarbij goed zien hoe de terreurorganisatie werkt. Het legt echt hun werkwijze bloot en heeft daarom bredere waarde dan alleen deze strafzaak. Daarbij moeten we natuurlijk nog wel een slag om de arm houden, omdat de rechter eerst een uitspraak moet doen.
Een veroordeling zou een klap zijn voor Abou Rashed. Hij noemt zichzelf “specialist humanitair werk”. “Ik heb veel trainingen gehad en heb certificaten”. Toen de officier van justitie doorvroeg wilde hij geen voorbeelden noemen. Volgens hem is het een complot van Israel, een naam die hij liever niet wilde uitspreken. Hij sprak liever over de gebieden van ’48. Dat is veelzeggend. Hij had volgens eigen zeggen ‘dankbaarheid’ verwacht van Nederland. Over een paar weken weten we eindelijk of zijn bijnaam als ‘de fondsenwerver van Hamas’ nu echt ook klopt volgens de rechter.