Hoe veilig moet het veiligheidshek zijn?

IN ISRAEL / Door: RICO BRENTJENS / 12 apr 2022 JENIN VEILIGHEIDSHEK

De aanhoudende onrust en reeks van terreuraanslagen hebben Israel al twee weken in zijn greep. Afgelopen weekend liep dit in de Palestijnse stad Jenin opnieuw uit tot een gewelddadige uitbarsting. De daders van de aanslagen in Bnei Brak en Tel Aviv verbleven beide illegaal in Israel en kwamen allebei uit de buurt van Jenin, gelegen in de Westelijke Jordaanoever. Maar wat is de verhouding tussen de stad Jenin en het veiligheidshek om de Westelijke Jordaanoever heen?

(Scott Gunn/ Flickr)

Veiligheidshek
In 2002 begon Israel, tijdens de Tweede Intifada oftewel de geweldcampagne van Palestijnse terreurgroepen tegen Israel, met de bouw van een veiligheidshek. Het hek heeft als doel om Israeli’s te beschermen tegen terreuraanvallen vanuit de Westelijke Jordaanoever en loopt grotendeels om het gebied heen. Als gevolg van de bouw nam het aantal aanvallen vanuit de Westelijke Jordaanoever af.

Het hek zou zo’n 525 kilometer lang moeten zijn, maar het ministerie van Defensie meldt dat vandaag de dag 470 kilometer voltooid is. Een deel van het hek is van beton terwijl het overgrote deel bestaat uit ijzerdraad. Echter het bewakingssysteem en het onderhoud van het voltooide deel is niet goed gehandhaafd, ondanks dat er al 8 miljard sjekel (ca. €2.3 miljard) in het project zit, waardoor er grote gaten in het hek zijn ontstaan. Dit resulteerde dat duizenden Palestijnen illegaal Israel zijn binnengekomen, bijvoorbeeld om te werken. Soms zijn deze gaten zo groot dat er zelfs een auto doorheen kan. 

De regering is al langer op de hoogte van de grote gaten in het hek. Zij hebben dit echter lang getolereerd en een oogje ervoor dichtgeknepen.  Israelische veiligheidsfunctionarissen zijn namelijk van mening dat Palestijnen met een inkomen minder geneigd zijn om terroristische aanslagen te plegen. Palestijnen die illegaal in Israel werken hebben hogere lonen in vergelijking met de Westelijke Jordaanoever. Hierdoor zijn zij beter in staat om hun families in de Westelijke Jordaanoever te onderhouden. Bovendien benadrukte de regering dat een stabiele economie in de Westelijke Jordaanoever veiligheidsvoordelen voor Israel zou betekenen.

Maar door de aanslagen in Bnei Brak en Tel Aviv, beiden gepleegd door Palestijnen die illegaal Israel binnenkwamen, laait de discussie rondom het veiligheidshek opnieuw op. Dit komt doordat het veiligheidsgevoel van de Israeli’s is aangetast door de recente reeks van aanslagen. Het is bekend dat de dader van de aanslag in Bnei Brak illegaal Israel is binnengekomen doordat hij met zijn auto door een groot gat door het hek reed. De regering vermoedt dat de dader van de aanslag in Tel Aviv op dezelfde wijze Israel is binnengekomen. 

Om te voorkomen dat meer terroristen via deze wijze Israel binnendringen, heeft het veiligheidskabinet unaniem besloten om 360 miljoen sjekel (ca. €103 miljoen) beschikbaar te stellen om het stuk tussen het noordelijk gelegen Salem-gebied tot de Bat Hefer-regio te herstellen. Dit omvat zo’n 40 kilometer van het hek. Zo willen ze kapot geknipte stukken ijzerdraad vervangen door 9 meter hoge betonnen blokken. Ook worden er technologische componenten en beschermende apparatuur toegevoegd.

Gevolgen voor Palestijnen
Het herstellen van de gaten heeft enkele gevolgen voor Palestijnen die illegaal in Israel werken. Het wordt moeilijker om Israel binnen te komen door strengere controles. Dit heeft als gevolg dat het voor Palestijnen lastiger wordt om in Israel te blijven werken of om daar een baan te vinden.

Jenin
Naast de gelijkenissen dat de aanslagen in Bnei Brak en Tel Aviv, beiden gepleegd zijn door Palestijnen die illegaal Israel binnenkwamen door gaten in het veiligheidshek, zijn de twee daders ook beide afkomstig rondom het vluchtelingenkamp bij de stad Jenin. Het vluchtelingenkamp is een bolwerk  van gewapende Palestijnse groeperingen, zoals de Palestijnse Islamitische Jihad, die een zeer anti-Israel sentiment koesteren. Het heeft er alle schijn van dat de Palestijnse Autoriteit (PA) niet in staat is om de orde te handhaven.

Doordat twee aanslagen werden gepleegd door daders rondom Jenin, voerde Israel afgelopen weekend een militaire operatie uit in het gebied. Dit leidde tot een gewelddadige escalatie tussen gewapende Palestijnen die schoten op Israelische soldaten. Hierbij vielen aan Palestijnse kant enkele doden en meldde het Israelische leger dat zij “activisten gedood en gearresteerd hebben die van plan waren om offensieve operaties in Israel uit te voeren”.

Effectief gezag
In Jenin oefent de PA al jaren weinig invloed uit. Palestijnse steden besturen zichzelf allemaal vrij autonoom, op basis van machtsverhoudingen tussen kopmannen van verschillende plaatselijke stammen en terroristische organisaties. In Jenin is dit nog meer het geval.

Zo werden de schutters bij Jenin al bekend bij en gezocht door Palestijnse veiligheidsdiensten. Deze Palestijnse veiligheidsdiensten waren alleen bezorgd dat de mannen het plaatselijk gezag van de PA aantastten, en wilden vooral niet een einde maken aan hun terroristische aspiraties.

Daarnaast heeft de Israelische regering besloten dat Arabische Israeli’s de stad Jenin niet meer mogen bezoeken, terwijl handelaren en zakenmensen uit de stad geen toelating meer tot Israel krijgen. Ook worden Palestijnse inwoners van Jenin, die familie hebben in Israel, slechts mondjesmaat in Israel toegelaten: slechts 5000 vergunningen worden daarvoor verleend. Verder worden de grensovergangen bij Gilboa (Jalameh) en Reihan (Barta’ah) afgesloten voor verkeer van en naar Jenin. Akram Rajoub, gouverneur van Jenin, beschreef de oplegde beperkingen van Israel als een “collectieve straf”, die tot meer geweld zou leiden.

Overigens mogen Palestijnen nog steeds in Israel blijven werken, alleen kunnen zij niet meer via het Gilboa-kruispunt Israel binnentreden.

Jenin was in 2002 de plaats van een van de zwaarste gevechten van Operation Protective Edge. Hierbij bestreed de Israel Defense Forces (IDF) verschillende Palestijnse terroristische organisaties die tijdens de Tweede Intifada verschillende grote zelfmoordaanslagen gepleegd hadden, waaronder die in het Park Hotel, met 30 doden.