Labour zet nieuwe stap weg van antisemitisme met schadevergoedingen

Het Britse Labour heeft excuses aangeboden voor laster tegen partijfunctionarissen die de noodklok luidden over het antisemitismeprobleem in de partij vorig jaar. Het wordt gezien als een belangrijke stap in het verder uitbannen van antisemitisme, maar vermoedelijk niet de laatste.

Het hoofdkantoor van Labour in Londen. Bron: screenshot van BBCPanorama, YouTube

De excuses werden aangeboden als inbreng voor een civiele zaak die de partijfunctionarissen tegen de partij hadden aangespannen. “De Labourpartij is hier vandaag om publiekelijk zaken recht te zetten, en excuses te bieden aan de eisers voor grieven en verlegenheid die het heeft bezorgd.”

Aanleiding voor de rechtszaak is de nasleep van een documentaire van het BBC-programma Panorama over antisemitisme in de gelederen van Labour, die in juli vorig jaar werd uitgezonden.

Klokkenluiders

In de documentaire met de veelzeggende titel Is Labour Anti-Semitic? kwamen zeven partijfunctionarissen aan het woord, velen over hun ervaring in het team dat klachten binnen de partij moet behandelen. Die ervaringen, variërend van ongeloof en moedeloosheid tot klinische depressie, brachten het wegkijken van de partijtop wat antisemitisme betreft duidelijk in beeld. De uitzending op BBC gold als een flinke dreun voor het imago van Labour.

Dat imago heeft de partij zelf destijds echter niet bijgezet. In een persbericht beschuldigde de partij haar eigen functionarissen ervan “persoonlijke en politieke appeltjes te schillen” hebben gehad met partijleider Jeremy Corbyn. De zeven klokkenluiders moesten hun principes zodoende bekopen met lasterlijke berichtgeving in nationale media en een golf aan haatberichten via sociale media zoals Facebook en Twitter. Die beschuldigingen zegt Labour nu dus in te trekken.

Bij de eisers voegde zich ook de producent van de documentaire John Ware, destijds evenzeer doelwit van aanvallen vanuit Labour. In een uitgebreid statement in The Jewish Chronicle legt de ervaren journalist uit waarom hij besloot om rechtelijke stappen te nemen. “Op de man spelen, en niet op de bal, is het wapen van voorkeur geworden om gedegen debat niet te hoeven voeren.” De stappen zijn niet alleen cruciaal voor antisemitismebestrijding, maar voor de bescherming van gedegen journalistiek, aldus Ware.  

Naast excuses heeft Labour een schikking getroffen met de eisers. Volgens bronnen is gaat het om een bedrag van zo’n £500,000 (zo’n €550,000), waarvan ongeveer £200,000 in vergoedingen uit te keren aan de eisers zelf.

Terugwinnen vertrouwen Joode kiezer

De nieuwe partijleider Keir Starmer heeft zich ten doel gesteld om korte metten te maken met antisemitisme binnen gelederen van Labour, dat stapsgewijs welig was gaan tieren tijdens het leiderschap van Jeremy Corbyn van 2015 tot 2020, en om het vertrouwen Joodse kiezers te herwinnen. Zoveel verklaarde Starmer al in zijn overwinningstoespraak.

Toen vorige maand Labour-schaduwminister van onderwijs Long Bailey weigerde afstand te nemen van een antisemitische complottheorie die ze had geretweet, werd ze snel uit haar functie gezet.

De schikking aan de klokkenluiders is een nieuwe stap van de partij om het vertrouwen van Joodse kiezers te herwinnen.

Echter lijkt de strijd nog steeds niet gestreden. Oud-leider Corbyn reageerde afwijzend op de schikking. In een statement op Facebook zei hij dat de partij een rechtelijk oordeel had moeten afwachten. De partij zou volgens advocaten een sterke positie hebben tegen de eisers. Bovendien zou de schikking geloofwaardigheid verlenen aan het idee dat de schikking alleen politiek van aard is.

Het is opmerkelijk (of juist niet) dat Corbyn geen verantwoordelijkheid neemt voor de fouten uit zijn tijd als partijleider, noch medeleven toont met de klokkenluiders. Wel krijgt hij op sociale media veel bijstand van volgers. Sommigen zinspelen op zijn vertrek uit de partij, al dan niet vrijwillig. Het idee dat het benoemen van antisemitisme onderdeel zou zijn van een sinistere lastercampagne tegen de partij, is duidelijk verre van verdwenen.

Onderzoek Equality and Human Rights Commission

Ook het einde van formele onderzoeken is nog niet in zicht. In november worden de resultaten verwacht van een langdurig onderzoek door het Equality and Human Rights Commission (vergelijkbaar met het College van de Rechten van de Mens in Nederland).

Vrijwel zeker zal het diepgewortelde probleem van destijds wederom aan het licht komen, en krijgt de partij weer de kans om daad bij het woord te voegen met de strijd tegen antisemitisme. Voorlopig zijn de signalen echter hoopvol, suggereert ook het prominente tijdschrijft The Economist: “Sommige Labourparlementariërs missen Corbyn. Dhr. Johnson mist hem nog meer.”