Nederlandse hulp bij sabotage kernprogramma Iran tegen het zere been van Karabulut

Deze week kwam het nieuws naar buiten dat de Nederlandse inlichtingendienst AIVD de CIA en de Mossad geholpen zou hebben bij het saboteren van het kernprogramma van Iran door middel van een cyberaanval. Naar aanleiding van deze berichtgeving heeft Sadet Karabulut (SP) Kamervragen ingediend bij ministers Ollongren en Blok.

In 2007 werd een zwaar beveiligd nucleair complex in het Iraanse Natanz gesaboteerd. Centrifuges, bedoeld voor het verrijken van uranium, maakten om onbegrijpelijke redenen overtoeren waardoor ze zichzelf kapotdraaiden – met grote vertragingen voor het nucleaire programma van Iran tot gevolg. Na een aantal jaar werd duidelijk dat een geavanceerd computervirus de boosdoener was. Het ontdekte virus kreeg de naam Stuxnet. Niemand eiste de verantwoordelijkheid op voor het geheimzinnige sabotageprogramma, maar men gaat ervan uit dat Stuxnet het werk is van Amerikaanse en Israëlische veiligheidsdiensten.

Maandagavond meldde De Volkskrant dat vier inlichtingenbronnen hebben bevestigd “dat het de Nederlandse inlichtingendienst AIVD was die de Amerikanen en Israëliërs hielp bij het nemen van de laatste, cruciale horde: een AIVD-agent wist te infiltreren in het complex in Natanz. Een operatie die jaren in beslag nam.”

De Stuxnet-gebeurtenissen vonden overigens plaats voordat het JCPOA getekend werd. De nucleaire deal met Iran werd in 2015 gesloten, lang nadat het kernprogramma door het computervirus was gesaboteerd en een enorme vertraging had opgelopen.

In 2018 onthulde de Israëlische premier Netanyahu dat de Mossad een heel archief van een geheim Iraans kernwapenprogramma uit Teheran had gesmokkeld. De onthulling van de wapenambities van Iran kwam enkele dagen voor het besluit van de Amerikaanse president Trump om de handtekening van de Verenigde Staten onder het JCPOA teniet te doen.

De onthulling dat Nederland betrokken zou zijn geweest bij het succes van Stuxnet, is blijkbaar tegen het zere been van Sadet Karabulut. Het SP-Kamerlid heeft Kamervragen ingediend bij de minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok en zijn collega op Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren, die politiek verantwoordelijk is voor de AIVD.

Karabulut wil onder andere weten “hoe de besluitvorming is verlopen die heeft geleid tot de Nederlandse betrokkenheid bij deze cyberaanval”. Het SP-Kamerlid stelt dat “deze cyberaanval waarschijnlijk haaks staat op de regels zoals vastgelegd in het zogenaamde Tallinn Manual, zoals de opstellers van dit handboek hebben geconstateerd”.

Volgens The Tallinn Manual on the International Law Applicable to Cyber Warfare, opgesteld door het NAVO-cyberdefensiecentrum in Estland, is een actie die schade aan objecten teweeg brengt een “act of force“. Volgens het handvest van de VN zijn acts of force verboden, behalve in gevallen van zelfverdediging. 

Karabulut suggereert dus dat het saboteren van het Iraanse kernprogramma “waarschijnlijk” geen geval van zelfverdediging was. Het SP-Kamerlid vindt dat andere landen in Stuxnet een vrijbrief kunnen zien “om zelf ook cyberaanvallen uit te voeren”. Vorig jaar heeft minister Blok overigens te kennen gegeven dat het Kabinet “niet naïef is over de wens van Iran om de mogelijkheid te behouden een kernwapen te ontwikkelen”.