Medio maart hervatte Israel de oorlog tegen Hamas, met een nieuwe strategie. In de eerste zeventien maanden van de oorlog heeft Israel ervoor gekozen om geen delen van de Gazastrook te bezetten. Het Israelische leger opereerde in een gebied, maar trok zich daarna weer terug. De nieuwe tactiek is anders en lijkt er op gericht te zijn om een einde te maken aan het bestuur van Hamas en de terreurbeweging verder onder druk te zetten. Daarbij hoort ook bezetting van delen van de Gazastrook.
Nieuwe tactiek
Onlangs nog oordeelde het Israelische Hooggerechtshof dat Israel heeft voldaan aan de humanitaire verplichtingen in de eerste fase van de oorlog. Dit oordeel vloeide mede voort uit de tactiek van het Israelische leger: het opereerde in een bepaald gebied, maar trok zich daarna weer terug. In de ogen van het Hof was er daarom geen sprake van bezetting. Het idee was dat er in de tussentijd een oplossing zou komen voor een groot probleem, namelijk dat Hamas nog steeds de touwtjes in handen had. Die oplossing is er echter niet gekomen.
Wat we nu zien in de Gazastrook is een nieuwe strategie. Die verandering komt onder meer doordat het leger een nieuwe opperbevelhebber heeft: Eyal Zamir. Hij is de vervanger van Herzi Halevi, de architect van beleid van het leger tot het staakt-het-vuren in januari. Zamir kiest voor een andere lijn, waarbij Israel wel blijvend gebieden gaat bezetten. Daarbij komt ook een grotere verantwoordelijkheid voor het Israelische leger. Een bezettend leger is namelijk ook verantwoordelijk voor de hulp aan de bevolking. Het punt is echter dat de meeste Palestijnen geëvacueerd zijn uit de gebieden die Israel bezet en er dus überhaupt geen burgers zijn om hulp aan te moeten bieden.
Daarnaast heeft Israel sinds begin maart geen hulpgoederen meer binnengelaten in de Gazastrook. Ook dat is een grote koerswijziging ten opzichte van het eerdere beleid. Het doel van deze maatregel is het verder onder druk zetten van Hamas. De beweging lijkt namelijk flink geprofiteerd te hebben van de hulpverlening, die tijdens het staakt-het-vuren enorm geïntensiveerd is. Overigens is er volgens Israel op dit moment nog voldoende voedsel in de Gazastrook.
Nieuwe corridors en bufferzones
Het Israelische leger heeft langzaam maar zeker meer gebied onder controle gebracht. Het heeft dat gedaan door de bufferzones aan de rand van de Gazastrook uit te breiden. Daarnaast heeft het een nieuwe corridor gecreëerd in het zuiden van de Gazastrook, die loopt tussen de steden Rafah en Khan Younis. De corridor heeft de naam Morag gekregen en loopt van oost naar west. Hiermee is onder meer Rafah afgesneden van de rest van de Gazastrook. Het leger heeft deze stad omsingeld en stelt dat het gaat opereren in gebieden van de stad waar het eerder niet actief is geweest.
Pressie
De vraag is wat nu precies het idee is achter deze nieuwe tactiek. Minister Katz van defensie stelt vooral dat het een pressiemiddel is: hij wil Hamas alsnog dwingen om de gijzelaars vrij te laten. Als dat niet gebeurt, dan zal Israel langzaam maar zeker meer delen van de Gazastrook bezetten. Bovendien wil Israel laten zien dat Hamas geen verantwoordelijkheid neemt in het zorgdragen voor het welzijn van de burgers in de Gazastrook.
Opvallend is echter dat dit in een heel langzaam tempo gaat. Het offensief startte met grootschalige luchtaanvallen op 18 maart, maar daarna lijkt er maar weinig progressie geboekt te zijn. Opvallend daarbij is het geringe aantal slachtoffers aan de kant van Israelische zijde. Een meer grootschalige uitbreiding van het grondoffensief zal onherroepelijk leiden tot meer slachtoffers. Maar ook het aantal gedode Hamasstrijders ligt relatief laag. Wel heeft Israel met luchtaanvallen diverse Hamasleiders gedood, zeker in de eerste week van het offensief.
Politiek
Daarnaast is er de politieke kant van het verhaal. De hervatting van de oorlog leidde tot de terugkeer van de partij van de uiterst rechtse minister Ben Gvir in de regering. Samen met minister Smotrich lijken zij te dromen van permanente overname van de Gazastrook. Israel heeft zelfs een officieel orgaan gecreëerd, dat verantwoordelijk is voor de hulp aan Gazanen die het gebied willen verlaten. Wat premier Netanyahu precies nastreeft, blijft zoals altijd onduidelijk. Hij schaakt op verschillende borden lijkt om alle opties open te houden.
Nieuwe wapenstilstand
Israel heeft onlangs een nieuw voorstel voor een gijzelaarsdeal naar Egypte gestuurd. Het betreft een staakt-het-vuren van in totaal 45 dagen. In dit tijdsframe moet dan een gedeelte van de gijzelaars vrijkomen, in ruil voor wederom honderden Palestijnse gevangenen. Binnen deze 45 dagen moet ook onderhandeld worden over een permanent staakt-het-vuren. Onderdeel hiervan moet in ieder geval de vrijlating zijn van alle gijzelaars.
Onder de nieuwe deal zal Israel zich weer terugtrekken uit de corridor en weer hulp toelaten. Wel heeft Israel aangekondigd dat het de hulp op een andere manier toe wil gaan laten, zodat het meer onder Israelische controle valt.
Het is aan Hamas om hierop te reageren in de komende dagen. Er bestaat zeker een kans dat er een nieuwe deal komt, waarbij opnieuw een gedeelte van de gijzelaars vrijkomt. Maar het ingewikkelde zit hem in de laatste fase. Eerder heeft Hamas al laten weten alleen alle gijzelaars vrij te laten als de oorlog echt blijvend stopt. Hamas gebruikt de gijzelaars hierbij als onderhandelingsmateriaal. Aan de andere kant wil Israel dat Hamas van het toneel verdwijnt, maar dat lijkt niet te gaan gebeuren als er een deal komt. Kortom: een klassiek patstelling.
Toekomst
Veel Israeli’s zijn in ieder geval voorstander van een deal, ook als dat zou leiden tot een einde aan de oorlog. Een aantal commentatoren stelt dat Israel op een later moment Hamas alsnog aan kan pakken. Maar het dilemma blijft ook dan bestaan: hoe krijg je Hamas weg uit de Gazastrook? Dat lijkt een schier onmogelijke opdracht, zonder dat Hamas hier zelf aan meewerkt. En dan is nog de vraag: wat voor groepering krijg je er voor terug? Kortom: er zijn voorlopig genoeg uitdagingen voor Israel.