Op 1 maart loopt de eerste fase van de gijzelaarsdeal tussen Israel en Hamas af. Hoe het precies staat met de onderhandelingen over een tweede fase is zeer onduidelijk. Daarnaast heeft Israel besloten om de vrijlating van meer dan 600 Palestijnse gevangenen uit te stellen, vanwege de mensonterende handelswijze van Hamas. De terreurbeweging schuwt geen enkele kans om het leed van Israel verder te verzwaren. Het roept de vraag op: komt die tweede fase er nog?
Premier Netanyahu en de VS Midden-Oosten-gezant Witkoff
Vernederende taferelen
De propaganda-taferelen die Hamas de wereld voorschotelden waren de afgelopen weken al hemeltergend. Maar de afgelopen twee ceremonies spanden de kroon. Hamas besloot om de doodskisten van de vermoorde gijzelaars tentoon te spreiden, met op de achtergrond wanstaltige posters. Honderden inwoners van de Gazastrook keken toe, waaronder kinderen. Er was geen enkel respect voor de waardigheid van de overleden gijzelaars.
Bij de vrijlating van de gijzelaars afgelopen zaterdag liet Hamas zich opnieuw van de slechtste kant zien. Twee nog gegijzelden Israeli’s moesten gedwongen toekijken bij de vrijlating van een aantal gijzelaars. Van het geheel was een propagandavideo gemaakt, waarbij ze premier Netanyahu moesten smeken om hen ook vrij te krijgen.
Deze handelswijze van Hamas was de druppel voor de Israelische regering, die heeft besloten om de geplande vrijlating van 602 Palestijnse gevangenen tijdelijk uit te stellen. Israel wil eerst horen dat Hamas bij de laatste geplande vrijlating niet meer mensonterende rituelen laat plaatsvinden. Het lijkt erop dat Hamas hiermee akkoord wil gaan.
Andere motieven
Berichten in Nederlandse media (zie bijvoorbeeld NRC en NOS) suggereren dat de beslissing van premier Netanyahu gemotiveerd is door andere belangen. Zij stellen dat premier Netanyahu überhaupt geen tweede fase wil, omdat zijn huidige rechtse coalitiepartners dat niet zien zitten. Dat speelt zeker een rol, maar in die artikelen wordt niet gesproken over de afgrijselijke taferelen van Hamas en wat dit doet met de Israelische samenleving.
De beelden die Hamas naar buiten brengt lijken zo het doel te bereiken dat de terreurbeweging nastreeft. De beweging creëert zo veel mogelijk ophef en emotie. Een meerderheid van de Israelische samenleving wil dat de gijzelaars vrijkomen. Met deze afschuwelijke beelden op het netvlies zal dat gevoel niet verminderen. Maar er zijn ook mensen die juist willen dat Hamas harder aangepakt wordt. En ook hun gevoel wordt alleen maar versterkt.
De terugkeer van de gijzelaars lijkt alleen mogelijk te zijn als er een tweede fase komt. Daarin zal Hamas mogelijk nog meer uit de kast trekken om het leed voor Israel te verzwaren. De beweging richt zich specifiek op premier Netanyahu. Uiteindelijk is het aan hem om een beslissing te maken: komt er een tweede fase of niet? Maar daarbij moeten we niet uit het oog verliezen dat het uiteindelijk Hamas is die deze situatie heeft veroorzaakt. De beweging maakt op een afschuwelijke en cynische wijze optimaal gebruik van de emoties in de Israelische samenleving.
Hand overspelen
Tegelijkertijd is de vraag of de terreurbeweging zijn hand niet overspeelt. De taferelen laten de radicaliteit en onverzoenlijkheid van Hamas zien. Daarmee valt niet samen te werken. Daarmee lijkt de terreurbeweging zijn eigen graf te graven. Dat risico is er zeker. Maar voor Hamas is elke situatie winst. Als Israel de oorlog voortzet in Gaza, dan zal dat tot verdere isolatie leiden op het wereldtoneel. Op de lange termijn zou dat wel eens in het voordeel kunnen werken van de Palestijnen. Het uiteindelijke einddoel van Hamas is namelijk een einde aan Israel, op welke manier en tegen welke prijs dan ook. Het lijden van de bevolking en zelfs de teloorgang van de eigen beweging zijn voor hen acceptabele offers.
De vraag is bovendien: gaat de beweging wel teloor? De steun op de Westelijke Jordaanoever neemt toe. Het volledig vernietigen van Hamas in de Gazastrook lijkt geen realistisch doel te zijn. De beweging maakt schaamteloos gebruik van de gijzelaars. Zij worden gebruikt als pionnen in de onderhandelingen.
Tweede fase
Ondertussen begint de druk op zowel Israel als Hamas toe te nemen. Want de eerste fase loopt af op 2 maart 2025. Volgens de laatste berichten streeft Israel eigenlijk een verlenging na van de eerste fase. De tactiek van premier Netanyahu is om zo veel mogelijk gijzelaars vrij te krijgen, zonder echt zwart-op-wit te beloven dat er een einde komt aan de oorlog. In de tussentijd hoopt Netanyahu op een oplossing vanuit de Arabische landen, waarbij zowel Hamas als de Palestijnse Autoriteit buitenspel komen te staan. Hoe de Gazastrook dan wel geregeerd moet worden, dat blijft voorlopig nog vaag.
President Trump heeft eerder al laten weten dat hij Israel hoe dan ook steunt. Hij begrijpt de woede van premier Netanyahu. De Amerikaanse gezant voor het Midden-Oosten Witkoff is meer uitgesproken. Hij zegt dat hij bezig is met een verlenging van de eerste fase, om daarna tot de tweede fase te komen. Tegelijkertijd stelt hij dat Hamas geen onderdeel kan zijn van een toekomstige regering in de Gazastrook.
Voor alle gijzelaars die nog vastzitten is het van het allergrootste belang dat zij vrijkomen. De realiteit is dat dit alleen mogelijk lijkt te zijn bij een verlenging van de eerste fase of een tweede fase. Hamas houdt hen vast, volledig in strijd met het internationaal recht. Maar van de terreurbeweging kunnen we helaas geen menselijkheid verwachten. Daarmee lijkt hun lot vooral in handen van politici te liggen. Laten we hopen dat zij de juiste keuze maken.