Met een historische beslissing haalde het Israelische Hooggerechtshof vorige week een streep door de gewoonte studenten aan een Talmoedhogeschol (Jeshiwa) vrijstelling van dienstplicht te verlenen. Het rechtscollege, voor deze gelegenheid uitgebreid tot 11 rechters, heeft de Knesset opdracht gegeven binnen een jaar met wetgeving te komen.
Tot nu toe bestond hiervoor geen speciale wetgeving omdat in de praktijk alleen de minister van Defensie over vrijstellingen besloot. Hoewel het gerechtshof geen standpunt innam of vrijstelling van Jeshiwa-studenten gerechtvaardigd is, zullen zij in dienst moeten indien de Knesset in gebreke blijft. De uitspraak kwam na een jaar van uitvoerige beraadslagingen naar aanleiding van verzoekschriften van de linkse Meretz-partij, de studentenvakbond van de Universiteit van Tel Aviv, de Raad van Jeugdbewegingen en 1100 leerlingen van middelbare scholen.
De afgelopen twintig jaar is de kwestie vaak in de Knesset aan de orde geweest, maar de achtereenvolgende ministers van Defensie hadden wetgeving altijd weten tegen te houden.
Het hof wees er in zijn toelichting op dat het niet slechts een ideologische, maar ook een maatschappelijke kwestie is, die diep ingrijpt in de samenleving. Jeshiwa-studenten die niet in dienst gaan is het – om ongelijkheid te voorkomen met jongeren die wel hun driejarige dienstplicht moeten vervullen – niet toegestaan te werken. Zij en hun families zijn derhalve aangewezen op sociale bijstand. Zelfs zij die het leven in een Jeshiwa niet volhouden gaan niet aan het werk, uit angst alsnog opgeroepen te worden. Zo ontstaat een grote bevolkingsgroep in de Israelische maatschappij die volledig afhankelijk is van de staat en liefdadigheid.
De praktijk Jeshiwa-studenten vrijstelling te geven stamt al uit de tijd van Israels eerste premier en minister van Defensie Ben Goerion. Hij gaf een beperkt aantal Jeshiwa-studenten toestemming hun opleiding te vervolgen om zo de laatste overblijfselen van de Jeshiwa-wereld, die grotendeels in de Holocaust was verdwenen, te bewaren. De indieners van de huidige verzoekschriften wijzen er echter op dat het toen om 400 vrijstellingen ging. Nu geldt geen enkele beperking meer en genieten 28.000 dienstplichtigen (7,4% van het totaal aantal dienstplichtigen) van vrijstelling van hun militaire dienstplicht.
De twee Israelische opperrabbijnen Doron en Lau lieten zich positief uit over de gerechtelijke uitspraak.