Vorige week zijn nieuwe onderhandelingen gestart over een deal om gijzelaars vrij te krijgen. Of om een staakt-het-vuren te realiseren en Palestijnse gevangenen vrij te krijgen, afhankelijk vanuit welk perspectief je het bekijkt. Voorlopig is er nog geen doorbraak. Maar wie is daarvoor verantwoordelijk?
Minister Blinken
Afgelopen week zijn de gesprekken gestart. Deze week is de Amerikaanse minister Blinken weer op bezoek in het Midden-Oosten, voor de negende keer sinds het bloedbad op 7 oktober. Maandag 19 augustus was Blinken in Israel. Hij ging op bezoek bij premier Netanyahu, minister Gallant en president Herzog. Hij benadrukt het belang van een deal en stelt dat het misschien wel de laatste kans is. De urgentie bleek weer toen Israel naar buiten bracht dat er zes lichamen van gijzelaars zijn gevonden in de Gazastrook.
Grens met Egypte
Israel zou zich nu harder opstellen in de onderhandelingen. In mei hebben de Amerikanen een deal gepresenteerd, bestaande uit drie fases. Tot een deal kwam het toen niet. De verharding zou zich vooral richten op de Philadelphi corridor, een strook grond parallel aan de grens tussen de Gazastrook en Egypte. Hier bevindt zich de grensovergang Rafah. Israel heeft deze strook en de grensovergang nu in bezit en wil dit niet zomaar opgeven. De achtergrond hiervan is dat vooral deze grens gebruikt wordt voor de smokkel van wapens. Voor Israel is het cruciaal dat Hamas zich niet weer opnieuw kan bewapenen. Het standpunt van premier Netanyahu is overigens politiek van aard. Het Israelische leger heeft al aangegeven dat het ook andere mogelijkheden heeft om wapensmokkel tegen te gaan. In deze fase van de oorlog is de Philadelphi corridor geen breekpunt meer voor het leger.
Sinds Israel de grensovergang Rafah in bezit heeft, komt er hier geen hulp meer naar binnen. Dat ligt overigens aan Egypte, niet aan Israel. Caïro weigert om samen te werken, omdat dit een erkenning zou zijn van de nieuwe bezetting van de Gazastrook. Ondanks stevige Amerikaanse druk weigeren de Egyptenaren de grens te openen. Het land gaf wel aan de grensovergang weer te willen openen, als het onder controle zou komen van de Palestijnse Autoriteit (PA). Maar dat is voor Israel onbespreekbaar. President Abbas van de PA stelt op zijn beurt dat dit wel bespreekbaar is, maar alleen als hij de volledige controle zou krijgen in de Gazastrook. Kortom: het is een kluwen van stevige standpunten.
Eisen Hamas
Hamas heeft veel kritiek op de nieuwe eisen van Israel. Maar de terreurbeweging kan beter in de spiegel kijken, want het stelt zelf ook stevige eisen. Het Amerikaanse plan voorziet in drie fases in het vrijlaten van alle gijzelaars. In de tweede fase van dit plan eist Hamas volledige terugtrekking uit de Gazastrook en een definitief einde aan de oorlog. De beweging wil bovendien aan macht blijven in de Gazastrook en niet opzij stappen. Dat staat lijnrecht tegenover de doelen van Israel.
Nieuw Amerikaans voorstel
Afgelopen week hebben de Amerikanen een nieuw voorstel gedaan, dat een brug moet vormen tussen de eisen van Israel en Hamas. Dat compromis ziet dan vooral op de Philadelphi corridor. Wat de tussenoplossing precies inhoudt is niet duidelijk. Maar premier Netanyahu heeft aangegeven dat hij achter het voorstel staat. Hamas heeft het echter verworpen tot nu toe. Het is nu afwachten of er voldoende druk zal komen op de terreurbeweging om ook akkoord te gaan.
Misdrijven van Hamas
Bij de vraag wie er nu verantwoordelijk is voor het wel of niet slagen komt nog een andere kwestie kijken. Het vasthouden van gijzelaars is namelijk überhaupt in strijd met het humanitair oorlogsrecht. Hamas pleegt dit misdrijf nu al maandenlang, waardoor veel mensen het normaal zijn gaan vinden. Daarmee houdt de beweging Israel in de tang. Het dwingt het land om te onderhandelen met een beweging die in alle westerse landen als een terreurbeweging wordt gezien. Dat is het onderliggende probleem.