Israël voert sinds 8 oktober een strijd tegen Hezbollah langs de noordelijke grens. De geëscaleerde situatie omvatte de afgelopen weken met name gerichte liquidaties, maar er bestaat nog steeds bezorgdheid dat de situatie kan verslechteren tot een totale oorlog.
Credits: Eternalsleeper
Een teleurgestelde Nasrallah
Een tussentijdse beoordeling van de situatie wekt de indruk dat Hezbollah, dat de operationele balans tegen de IDF probeert te handhaven, minder successen heeft behaald dan gehoopt. Het belangrijkste succes was de Israelische beslissing om bewoners van gemeenschappen nabij de grens te evacueren om hen te beschermen tegen mogelijke aanvallen vanuit Libanon. Zo ontstond ad hoc een “bufferzone” op Israelisch grondgebied en slaagde de terreurorganisatie erin om de IDF te dwingen grote aantallen troepen langs de noordgrens in te zetten.
Activiteiten van Hezbollah en uitspraken van de leiders versterken echter de indruk dat de terreurbeweging niet geïnteresseerd is in een totale oorlog. Wel blijven zij Israel aanvallen zolang de oorlog in Gaza doorgaat. Gezien de geringe kans op een staakt-het-vuren via enkel de diplomatieke weg moet de IDF de militaire operaties intensiveren en Hezbollah’s infrastructuur en strijders in Zuid-Libanon zwaar aanvallen. Op die manier verschaft de IDF zichzelf een sterke positie in eventuele onderhandelingen over een staakt-het-vuren. Het doel is om een nieuwe realiteit langs de grens te creëren, die de implementatie van VN-resolutie 1701 zal bevorderen (alle gewapende groepen in het gebied te ontwapenen en UNIFIL-troepenmacht in Zuid-Libanon stationeren om vrede te handhaven) en tegelijkertijd Israel de macht zal geven om te beslissen of en wanneer het een grootschalige militaire operatie start.
Modus operandi
Een analyse van de modus operandi van Hezbollah wijst erop dat het de grenzen van het gevecht wil beperken. Het gevecht vindt plaats in een beperkt geografisch gebied – een paar kilometer van de grens en langs de gehele lengte ervan. De doelen zijn grotendeels hetzelfde en de aanvallen omvatten het gebruik van korteafstands-munitie. Hezbollah heeft niet haar volledige arsenaal benut en maakt voornamelijk gebruik van antitankraketten, korteafstands-mortiergranaten, raketten en onbemande luchtvaartuigen (die in veel gevallen hun aangewezen doelen niet bereiken).
De meeste schade die Israel heeft geleden, is veroorzaakt door geleide antitankraketten en Burkan-raketten die een relatief grote explosieve lading dragen. De terreurgroep hecht veel belang aan het aantonen dat ze een significante campagne voert tegen Israel en haar zware verliezen toebrengt, waarbij vaak de omvang van haar daadwerkelijke prestaties wordt overdreven. In zijn toespraak van 14 januari jl. beweerde Nasrallah bijvoorbeeld dat Israel de waarheid voor haar burgers verborg over de omvang van haar verliezen. Begin deze maand (3 januari) sprak Nasrallah over de aard van de strijd tegen Israel en zei dat zijn organisatie op een zeer berekenende manier opereerde, maar dat, als de vijand oorlog wilde, Hezbollah met vastberadenheid zou reageren en het volledige scala van haar militaire capaciteiten zou gebruiken.
Ondanks de relatief beperkte operaties van Hezbollah en de terughoudendheid die blijkt uit de reacties van Israel, is er sinds de hervatting van de aanvallen na het staakt-het-vuren in Gaza een trend naar escalatie te zien in de omvang en aard van het conflict. Dit komt voornamelijk door de intensivering van de operaties van de IDF. Israel stapt geleidelijk over van reactieve maatregelen naar steeds offensievere activiteiten, waarbij wordt afgeweken van de strategie van Hezbollah. De vraag is hoe de terreurgroep hierop gaat reageren.
De IDF rukt op
De meest opvallende van deze aanvallen waren diep in Zuid-Libanon en zorgden voor de vernietiging van strategische infrastructuur en belangrijke doelen van Hezbollah op behoorlijke afstand van de grens met Israel. Bovendien viel de IDF op 2 januari in de wijk Dahiya aan, het bolwerk van de terreurorganisatie in Beiroet, waarbij Saleh al-Arouri werd gedood. Al-Arouri diende samen met zes andere Hamas kopstukken als plaatsvervanger van het hoofd van de politieke vleugel van Hamas, Ismail Haniyeh. In Nasrallah’s toespraak van 3 januari, nadat Arouri was gedood, beloofde hij dat zijn organisatie zou reageren op de aanval in de Libanese hoofdstad Beiroet.
Inderdaad, vier dagen later op 6 januari, lanceerde Hezbollah een gerichte en hevige aanval op de luchtmachtbasis van de IAF op de berg Meron. Volgens Hezbollah omvatte de aanval 62 raketten (40 raketten en 22 antitankraketten) die op de faciliteit werden afgevuurd, waardoor er aanzienlijke schade ontstond maar geen gewonden vielen. Verdere escalatie volgde op de Israelische reactie, vooral na het doden van leiders van Hezbollah’s Radwan Force. Voornamelijk de aanval op 8 januari op Wissam al-Tawil, de bevelhebber van Radwan, en de moord op Ali Hussein Barji, de zuidelijke commandant van de luchtmacht, vormden de reden voor het lanceren van tientallen drone-aanvallen tegen Israel.
Tussentijdse beoordeling
Een tussentijdse beoordeling geeft aan dat beide zijden aanzienlijke schade hebben geleden aan eigendommen en infrastructuur, maar het lijkt erop dat de schade aan de militaire infrastructuur van Hezbollah groter is dan de schade in Israel. De IDF vernietigde alle observatieposten van de organisatie langs de grens, evenals commandoposten en munitieopslagplaatsen. Op 7 januari meldde de IDF-woordvoerder in zijn dagelijkse update dat IDF-aanvallen leidden tot de ontmanteling van Hezbollah’s luchtafweersystemen en dat de Israelische luchtmacht nu met volledige vrijheid opereert in het Libanese luchtruim.
Tot nu toe is officieel gemeld dat meer dan 160 terroristen van Hezbollah zijn gedood (hoewel het werkelijke aantal waarschijnlijk hoger ligt). Aan Israelische zijde vielen 9 slachtoffers. De grootste successen van Hezbollah zijn dus behaald op burgerlijk gebied; de formele evacuatie van ongeveer 60.000 Israëli’s uit hun huizen in Noord-Israel in een zeer vroeg stadium van het gevecht en de daaropvolgende vrijwillige evacuatie van nog eens duizenden mensen. Dit komt bovenop de enorme materiële schade aan de steden en gemeenschappen langs de grens, zoals in Metula en Manara, evenals de schade aan de Israelische economie.
Aan Libanese zijde zeggen functionarissen dat ongeveer 80.000 inwoners van de dorpen dichtbij de grens zijn ontheemd en dat het dagelijkse leven ernstig is verstoord. Het lijkt erop dat Hezbollah de zware prijs die het al heeft betaald voor het voortdurende conflict nog steeds als redelijk beschouwt, omdat dit zijn strategische doelen en die van de door Iran geleide coalitie heeft bevorderd.
Iraanse doelen
Vanuit Iran lijken er een aantal duidelijke doelen te zijn gesteld voor Hezbollah:
- Palestijnse context: afgezien van het uiten van solidariteit met de Palestijnen, is de strijd bedoeld om ervoor te zorgen dat IDF-troepen op een extra front worden ingezet en om te voorkomen dat Israel het regime van Hamas in Gaza omverwerpt;
- In het conflict met de IDF: handhaving of verbetering van de machtsbalans en afschrikking;
- In dienst van Iran: bijdragen aan het Iraanse belang om Israel aan te vallen en te ondermijnen, vooral gezien de beperkte bereidheid van Iran om direct te reageren op Israelische operaties;
- Voor het “verzetsfront“: het bevorderen van de strategie van een “verenigd front” in de strijd tegen Israel, dat Nasrallah heeft helpen smeden met Iraanse samenwerking en waarbij Hezbollah een belangrijke speler is in de uitvoering ervan.
De belangrijkste onbeantwoorde vraag op dit moment is hoe juist Israel het beste haar belangen kan bevorderen en aanzienlijke schade aan Hezbollah kan toebrengen. De terreurorganisatie moet een zware prijs te betalen en de IDF moet Hezbollah-strijders van de grens verwijderen zonder een algehele oorlog aan het noordelijke front te ontketenen. Deze urgente vragen moeten snel worden beantwoord vanwege de noodzaak om de Israelische burgers in het noorden terug te laten keren naar hun huizen. Daarnaast moet de Israelische regering rekening houden met het feit dat de veiligheid en het veiligheidsgevoel ernstig zijn aangetast door de gebeurtenissen van 7 oktober.
Een nieuwe uitputtingsoorlog?
Op dit moment wordt er op het noordelijke front nog steeds intensief gevochten en de kans bestaat dus nog dat dit tot een algehele oorlog zal leiden. Beide zijden staan echter onder, zowel interne als externe, druk om een gematigde koers te handhaven. Het grootste deel van de druk komt van de Verenigde Staten, dat probeert invloed uit te oefenen op beide partijen, maar vooral op Israel en op Iran, om een regionale oorlog te voorkomen. Tegelijkertijd streeft Washington naar een politieke oplossing die leidt tot een duurzaam einde van de vijandelijkheden.
Ondanks inspanningen van de Verenigde Staten en Frankrijk om een politieke oplossing te bevorderen, lijkt het erop dat ze nog steeds beperkte politieke invloed hebben op Hezbollah. De voorstellen die de Amerikaanse gezant Amos Hochstein tot nu toe op tafel heeft gelegd, waren niet voldoende om de terreurorganisatie te verleiden de vijandelijkheden te beëindigen en in te stemmen met een aanzienlijke vermindering van haar troepen aan Israels noordelijke grens.
Sic vis pacem, para bellum
Ook Israel lijkt niet te bezwijken onder internationale druk. Integendeel: zolang het gevecht aan de noordgrens doorgaat, zal de IDF waarschijnlijk haar operaties handhaven en wellicht zelfs intensiveren om Hezbollah en de infrastructuur van de Radwan Force ernstige schade toe te brengen. Hiermee kan de organisatie duidelijk worden gemaakt welke zware prijs zij (en daarmee Libanon als geheel) zal betalen voor de voortdurende provocaties tegen Israel en aanvallen op Israelische gemeenschappen dicht bij de grens. Dit is een kans voor Israel om nieuwe regels te stellen. Israel’s militaire acties moeten een nieuwe realiteit creëren, waardoor de bewoners van Noord-Israel terug kunnen keren naar hun huizen en Hezbollah voortaan wel tien keer nadenkt voordat zij Israel aanvalt.