In de nasleep van de ontploffing in de buurt van het Al-Ahli-ziekenhuis halverwege oktober kwam er een discussie op gang over het aantal slachtoffers in de Gazastrook, uiteraard een zeer gevoelig onderwerp. Media publiceerden tijdelijk een disclaimer bij het aantal doden in de Gazastrook. Het was niet mogelijk om deze aantallen te verifiëren en het was informatie die rechtstreeks van Hamas kwam. Maar het gebruik van de disclaimer is alweer gestopt, terwijl we het wel zien bij informatie van het Israelische leger. Hoe zit dat?
Ontploffing
Het leidde overal tot grote consternatie: de beschuldiging halverwege oktober dat Israel achter de ontploffing zou zitten in de buurt van het Al-Ahli-ziekenhuis in de Gazastrook. Het werd zonder verificatie overgenomen door verschillende Nederlandse media, waaronder de NOS. Al snel kwamen er echter andere berichten binnen, die er op wezen dat het meer voor de hand lag dat het ging om een afgezwaaide raket vanuit de Gazastrook zelf. Daarnaast was de ontploffing niet in het ziekenhuis, maar op het parkeerterrein, waardoor er ook over het aantal slachtoffers twijfel is gekomen.
Nog niet geverifieerd
Sinds die tijd was bij diverse media het gebruik van disclaimer zichtbaar als het ging om informatie van Hamas. De NOS heeft het gebruik van de disclaimer gestopt sinds het verschijnen van een artikel van Nieuwsuur. In dit artikel stelt Nieuwsuur dat de aantallen wel degelijk betrouwbaar zijn. Naar dit artikel verwijst NOS nu elke keer, maar de onderbouwing van het artikel rammelt.
Het artikel citeert meerdere bronnen die moeten ondersteunen dat de getallen van Hamas wel degelijk kloppen. Het begint met een citaat van Omar Shakir geciteerd, directeur Israel en Palestina bij mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (hierna: HRW). Hij stelt dat uit het verleden blijkt dat de statistieken uit Gaza meestal accuraat waren. Bovendien komen de aantallen doden overeen met ooggetuigenverslagen en de vernietiging die zichtbaar is op satellietbeelden. Shakir wordt ook geciteerd als expert bij het NRC en bij persbureau Reuters. In het NRC stelt hij dat ook de cijfers van Human Rights Watch zelf en de VN bij eerdere conflicten in de buurt lagen bij de gepubliceerde cijfers van Hamas.
Naast Shakir citeert het artikel van Nieuwsuur ook een functionaris van de Wereldgezondheidsorganisatie (Hierna: WHO). Die functionaris stelt dat de statistieken altijd robuust zijn geweest, zoals ook bij de conflicten in 2008, 2014 en 2021.
De argumenten
Het eerste argument heeft geen stevige basis, omdat het huidige conflict totaal niet te vergelijken is met de conflicten in het verleden tussen Hamas en Israel. Er is nu namelijk sprake van een uitgebreid grondoffensief. Het tweede argument is ook weinig overtuigend: het is erg lastig om aan de hand van de schaal van vernietiging conclusies te trekken. Weinig overtuiging kleeft tevens aan het laatste argument. Als we bijvoorbeeld naar het conflict tussen Hamas en Israel in 2014 kijken, dan zien we dat HRW verwijst naar de cijfers van de VN. De belangrijkste bron voor de VN is echter weer het ministerie van gezondheid van Hamas. En zo hebben we te maken met een klassieke cirkelredenering. En dan laten we de uitgesproken anti-Israelische houding van HRW en WHO nog buiten beschouwing.
Dubbele maatstaf
Als het aantal doden in de Gazastrook nu wordt genoemd, is de disclaimer niet meer zichtbaar. In plaats daarvan wordt verwezen naar het bovenstaande artikel, met daarbij de volgende woorden: “De methode die het ministerie hanteert om het totale aantal doden te berekenen is volgens experts betrouwbaar”. Tegelijkertijd toont de NOS nog wel een disclaimer over dat de informatie die uit Israel komt, bijvoorbeeld bij informatie van het Israelische leger over tunnels en wapens van Hamas. Dat schuurt en het wijst op het gebruik van een dubbele maatstaf.