Op het moment dat dit commentaar wordt geschreven, is de uitkomst van het Israelisch-Palestijnse topoverleg op Wye Plantation in Maryland nog onbekend. Uit de schaarse berichten kan men opmaken dat de Palestijnse weigering adequate maatregelen te nemen tegen het terrorisme in ruil voor de Israelische terugtrekking uit 13% van de Westelijke Jordaanoever een struikelblok is. De aanslag in Be’ersheva maandag, waarbij 60 Israeli’s gewond raakten, bewijst helaas ten overvloede hoe gevoelig de veiligheidskwestie steeds weer is.
door Ronny Naftaniel
De regering Netanjahoe eist van de Palestijnse Autoriteit dat ze gezochte terroristen uitwijst, illegale wapens in beslag neemt en veroordeelde terroristen ook daadwerkelijk gevangen zet. Nauw hieraan verbonden is de Israelische wens dat de Palestijnse Nationale Raad nu eindelijk serieus de artikelen uit het Palestijnse handvest, die uitgaan van de vernietiging van Israel, schrapt en ophoudt haatpropaganda tegen Israel te uiten of toe te staan. Met deze maatregelen – ook al kan Arafat aanslagen als van maandag waarschijnlijk nooit helemaal voorkomen – kan het Palestijnse leiderschap bewijzen een echte duurzame vrede na te streven en niet alleen de maximale ontruiming van bezet gebied met het doel daar een Palestijnse staat te vestigen.
Toch is de terreurkwestie niet de hoofdoorzaak van het moeizame verloop van het overleg op Wye Plantation. Het is vooral het verschil in perceptie over de volgende fase in de Palestijns-Israelische relaties, die de besprekingen kan doen mislukken. Daarom zullen de Israeli’s en Palestijnen met Amerikaanse hulp, net als ten tijde van de Camp David Akkoorden, een raamwerk tot stand moeten proberen te brengen over de richting, waarin zij een oplossing zoeken voor de definitieve regeling van de wederzijdse geschillen. Ze zullen elkaar daarin in de eerste plaats moeten beloven zich te onthouden van eenzijdige acties, zoals het op 4 mei uitroepen van een Palestijnse staat of het uitbreiden van Joodse nederzettingen. Bovendien zal er meer duidelijkheid dienen te komen over hoeveel gebied Israel nog wil opgeven en wat de Palestijnen ermee kunnen doen. Vooralsnog lijkt de regering Netanjahoe alleen bereid een Palestijns-Jordaanse confederatie te accepteren op 50% van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook en zeker geen Palestijnse staat op 90 % met Jeruzalem als hoofdstad, zoals de Palestijnen wensen. De veelvuldige contacten van de Israelische regering met kroonprins Hassan en koning Hoesssein van Jordanië vooraf aan de top in Maryland zijn een indicatie dat Israel de Jordaanse optie uit de ijskast heeft gehaald.
Pas als een eventuele interimovereenkomst in Maryland, naast een Palestijnse belofte de terreurbestrijding serieus te zullen aanpakken, ook een begin van overeenstemming laat zien over de definitieve toekomst van (delen van) de Westelijke Jordaanoever en Gazastrook en de Palestijns-Israelische relaties, kan men van een echt succes spreken. Anders is een overeenkomst, hoe de-escalerend en hoopgevend voor het moment ook, slechts een pauze voor een volgende lange periode van wederzijds wantrouwen.