Minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra stuurde afgelopen vrijdag aan de Kamer een ‘appreciatie’ over het rapport van Amnesty International aangaande Israel. Dit is meteen ook zijn antwoord op Kamervragen van Bij1 voorvrouw Simons. Kort samengevat verwerpt de minister, namens het Nederlandse kabinet, de conclusies van Amnesty en concludeert: “Er is geen sprake van apartheid”.
Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken
Beeld: ©RVD – Valerie Kuypers en Martijn Beekman
In zijn brief geeft de minister een beknopte samenvatting van het Amnesty-rapport en stelt dat Amnesty verschillende beschrijvingen van de term ‘apartheid’ in het internationaal recht hanteert. De brief gaat in op zaken waar Nederland kritisch over is, tevens noemt Hoekstra in het bijzonder zijn zorgen over het uitblijven van vrede tussen Israel en de Palestijnen. Van apartheid is er echter geen sprake, stelt de minister. Sterker nog – zo’n kwalificatie heeft een contraproductief effect op de toenaderingen en vredesinitiatieven, aldus Hoekstra: “Het kabinet gaat niet mee met de conclusie van Amnesty dat er sprake is van apartheid in Israel of de door Israël bezette gebieden. Apartheid is een specifieke juridische term en een ernstig internationaal misdrijf, en het is aan een rechter om te oordelen of hiervan sprake is. In het licht van voorgaande, wijst het kabinet tevens de aanbevelingen die Amnesty in het rapport doet, van de hand.”
Pluriforme democratie met mondige media
Het kabinet Rutte IV gaat niet mee in de lezing van Amnesty en weerspreekt het apartheid-narratief. Het kabinet plaatst tevens kanttekeningen bij de methodologie van het Amnesty-rapport. “De premisse van het rapport is dat Israel ‘apartheid’ oplegt in alle gebieden waar Israël effectief gezag uitoefent, terwijl de feitelijke en juridische situaties in die gebieden van elkaar verschillen”, aldus Hoekstra.
Nederlands’ Buitenlandse Zaken minister zet een realistisch perspectief tegenover het Amnesty-perspectief en stelt: “Het kabinet onderstreept dat Israel – in tegenstelling tot veel andere landen in de regio – een pluriforme democratische rechtsstaat is met een veelzijdige en krachtige volksvertegenwoordiging, die alle gemeenschappen en etniciteiten binnen de Israelische maatschappij weerspiegelt. Het land wordt gekenmerkt door onafhankelijk opererende en mondige media, die zich richten op diverse groepen binnen de Israelische maatschappij – inclusief de Arabische gemeenschap”.
Nederland op de lijn van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten
Het kabinet signaleert dat ook veel andere landen – inclusief Duitsland, het VK en de VS – de kwalificatie van apartheid naar aanleiding van het rapport hebben verworpen. Hoekstra: “Het kabinet is met Duitsland en het VK van mening dat een dergelijke kwalificatie niet bijdraagt aan de oplossing van het conflict en het bereiken van een twee-statenoplossing. Ook de Israëlische tak van Amnesty International – in de regel uitgesproken kritisch op de eigen regering en het beleid van Israel ten opzichte van Palestijnen – heeft afstand genomen van het betreffende rapport, omdat het contraproductief zou zijn en de situatie ter plekke niet verbetert.”
CIDI kan zich goed vinden in dit standpunt.
VN Mensenrechtenraad
De minister maakt van de gelegenheid gebruik om zich over de stemming van Nederland in de Mensenrechtenraad van de VN te verantwoorden, die over relevante resoluties over het zo genaamde Midden-Oosten Vredesproces (MOVP) gingen. De minister legt uit dat Nederland gebalanceerde en feitelijke teksten poogt te bereiken, disproportionele aandacht voor Israel tegen wil werken en tegelijk een zo groot mogelijke EU-eenheid probeert te behouden.
In de 49ste vergadering, stelt de minister, is dankzij Nederland de formulering van enkele door de Palestijnse Autoriteit ingebrachte resolutie “beter in balans gebracht” en zijn er geen nieuwe teksten die tot eenzijdige maatregelen tegen Israel ingebracht. Ook is “een rapportageverplichting van de OHCHR (betreffende onderzoek naar de militaire operatie ‘cast lead’ uit 2018) verwijderd uit de resolutie”. De minister stelt hiermee aan de wensen van de Kamer tegemoet te zijn gekomen en “de disproportionele aandacht voor Israël bij de VN tegen te gaan”.
Specifiek stemde Nederland voor de resolutie Human rights situation in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and the obligation to ensure accountability and justice, maar sprak voorafgaand aan de stemming “een stemverklaring uit waarin een voorbehoud werd gemaakt wat betreft de paragraaf over het als terroristisch aanmerken van Palestijnse ngo’s”. Nederland heeft over deze zaak nog geen conclusie getrokken. De minister geeft ook aan te werken aan het verminderen van het aantal resoluties onder deze specifiek aan Israel gewijde agenda-item.
Nederland stemde ook – samen met de andere EU-lidstaten – voor de resoluties aangaande de Nederzettingen en het Palestijnse recht op zelfbeschikking. Nederland stemde tegen de resolutie Human rights in the occupied Syrian Golan omdat “de tekst niet voldoende in balans is”. Er wordt bijvoorbeeld geen melding gemaakt van mensenrechtenschendingen van het Syrische regime zelf.
Meer weten over het democratisch gehalte van Israel? Klik dan hier.