De gruwelijke aanslagen van 7 oktober en de daarop volgende Israelische reactie worden regelmatig vergeleken met de Jom Kippoeroorlog van 1973. Ook toen werd Israel verrast door militair falen en een groot deel van de bevolking verloor haar vertrouwen in de overheid. Maar ondanks de vele doden tijdens die oorlog, gaat iedere vergelijking met het sadistisch verkrachtende en moordende Hamas scheef.
Credits: USGov
Een lastige uitgang
De Jom Kippoeroorlog eindigde met een stevige en stabiele wapenstilstand, die uiteindelijk zou leiden tot vrede met Egypte. In 1978 sloten twee moedige leiders, Menachem Begin en Anwar Sadat, vrede met elkaar ten overstaan van de hele wereld. Moedige leiders ontbreken nu helaas aan beide kanten. Aan Israelische zijde heeft premier Netanyahu, volgens recente peilingen, het vertrouwen verloren van de grote meerderheid van het electoraat. Veel Israeli’s zien het drama van 7 oktober als absolute blunder van de regering en het leger. Voor het uitbreken van de oorlog stond Netanyahu’s positie natuurlijk al ter discussie door de massaprotesten tegen het nieuwe overheidsbeleid.
Ook aan Palestijnse zijde ontbreekt het aan stabiliteit, legitimiteit en moed. President Abbas heeft, na bijna 18 jaar regeren, zijn legitimiteit onder Palestijnen grotendeels verloren. Daarnaast worden verschillende steden en dorpen op de Westelijke Jordaanoever bestuurd door diverse terreurgroepen, zoals Hamas, Islamitische Jihad, PFLP en Lion’s Den. Alle streven zij ontegenzeggelijk naar het einde van de Joodse staat en zijn daarmee geen betrouwbare partner voor vrede. Althans, niet een vrede waar Israel in wordt betrokken.
Maar welke uitgang dan wel?
Uiteindelijk heeft zelfbestuur door de Palestijnse Autoriteit in de Gazastrook, volgens de Amerikanen, de grootste kans van slagen. Israel zal Hamas en andere terreurorganisaties vanuit een militair perspectief gaan verslaan. Daar bestaat geen twijfel over. Ook heeft de Joodse staat zich al min of meer gecommitteerd aan tijdelijke aanwezigheid in de Gazastrook als de oorlog voorbij is, totdat een definitieve oplossing wordt gevonden.
President Abbas is inmiddels 87 jaar oud en weigerde om in 2021 nieuwe verkiezingen te houden. Hij heeft daarmee onder andere de verbinding met de jonge Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever verloren. Steeds vaker spreken ook zij zich uit tegen de voortdurende corruptie van hun leiders. De Palestijnse Autoriteit zal dus volledig vernieuwd moeten worden, maar het herstellen van reputatieschade is in veel gevallen iets voor de zeer lange adem. Een oud spreekwoord luidt immers: ‘Vertrouwen komt te voet, maar gaat te paard’.
Nieuwe Palestijnse Autoriteit
De nieuwe Palestijnse Autoriteit, of een andere naam dragende organisatie, zal zich moeten toeleggen op eerlijke verkiezingen onder streng internationaal toezicht. De Amerikanen geloven hiermee dat het probleem zich vanzelf zal oplossen indien de winnaar van de verkiezingen het bestaansrecht van Israel erkent en zich constructief opstelt voor een tweestaten-oplossing. De huidige Amerikaanse regering vergeet hiermee een belangrijk detail: het geloof in die tweestaten-oplossing lijkt aan beide kanten volledig te zijn verdwenen.
De twee-drie-vier-vijfstaten oplossing?
In 1937 deed de commissie Peel, onderdeel van het Britse mandaat voor Palestina, voor het eerst een voorstel om de Joden en Arabieren beide een staat te geven. De Arabieren wezen het voorstel resoluut af, maar de Joden wilden verder praten, omdat het voorstel nog niet naar tevredenheid was. Ieder ander voorstel voor een tweestaten-oplossing tot en met 2023 is afgewezen door Palestijnse zijde. Hete hangijzers zijn daarbij natuurlijk de status van Jeruzalem en of Palestijnse vluchtelingen in het buitenland allemaal het recht op terugkeer genieten. Ook een voorstel van de Israelische oud-premier Ehud Olmert, waarbij 93% van de Westelijke Jordaanoever werd gegeven aan de Palestijnen, verdween in de prullenbak. En nu, 87 jaar na het eerste voorstel van de commissie Peel, is Israel verwikkeld geraakt in de zoveelste oorlog sinds haar oprichting. De houding en daden van Hamas laten zien dat vrede geen optie is.
Een nieuwe fase met nieuwe ideeën
Na het verslaan van Hamas zal Israel de handen ineen moeten slaan met haar regionale partners. Egypte, Jordanië, afgevaardigden van gematigde Palestijnse groepen, de Verenigde Arabische Emiraten en eventueel Saudi-Arabië zullen gezamenlijk met een oplossing moeten komen die uiteindelijk werkbaar is voor zowel Israel als de Palestijnen. Het zullen uiteindelijk de partijen zelf moeten zijn die deze oplossing dragen, maar met steun van regionale bondgenoten kan er een breed gedragen alternatief worden gevonden. De betrokkenheid van de regio zal automatisch ook zorgen tot een beter onderling begrip van taal, cultuur, gebruiken, gewoontes en belangen. Vreemde westerse mogendheden die hun vorm van vrede op proberen te leggen aan landen in een regio met een ander speelveld en regels hebben een grotere kans om niet geaccepteerd te worden.
Welke weg kiezen de Amerikanen?
De Amerikanen moeten dus zorgvuldig zijn met de weg die zij inslaan om bij te dragen aan een duurzame vrede. Natuurlijk is hulp en assistentie gewenst en goed, maar het initiatief moet bij de partijen in het conflict worden gelaten met directe steun van regionale bondgenoten. Amerika zal dus genoegen moeten nemen met een rol op de achtergrond, maar het is de grote vraag of ze daartoe bereid zijn.