Al jaren laten hulporganisaties en mensenrechtenorganisaties zich bijzonder kritisch uit over Israel. Zeker sinds 7 oktober 2023 en de oorlog die daarop volgde beschuldigen zij de Joodse staat van de meest afgrijselijke zaken. Langzaamaan moeten ook deze organisaties zelf, zij het met meel in de mond, toegeven dat voor een deel van deze aantijgingen elke basis ontbreekt.
Activistische NGO’s uiten forse beschuldigingen aan het adres van Israel. Bij Oxfam zou volgens een oud-directeur zelfs een ‘giftige cultuur van antisemitisme heersen.’
Artsen Zonder Grenzen
Het aanvallen van Hamasdoelwitten in ziekenhuizen werd door veel organisaties stevig bekritiseerd. Beschuldigingen van oorlogsmisdaden rolden daarbij makkelijk over de tong. Al in oktober 2023 deed zich zo’n incident voor, waarbij Israel ervan beschuldigd werd een luchtaanval te hebben uitgevoerd op het Al-Ahli ziekenhuis in Gaza-Stad. Gevestigde media haastten zich om te melden dat Israel met een bombardement 500 Palestijnen zou hebben gedood.
De vork bleek anders in de steel te zitten. Het was überhaupt al bedenkelijk dat binnen luttele minuten er een dodental van 500 werd vastgesteld, maar bovendien bleek al snel dat er in dat gebied helemaal geen operationele activiteit van Israel was geweest op dat moment. Niet veel later kwam de aap uit de mouw en bleek de explosie het gevolg van een mislukte raketlancering door Islamitische Jihad.
Ook daadwerkelijke activiteit van Israel in en rondom ziekenhuizen werd vaak breed uitgemeten en kon rekenen op stevige kritiek. Het is echter volgens internationaal recht volledig geoorloofd om een ziekenhuis aan- of binnen te vallen als deze gebruikt wordt voor militaire doeleinden. Mensenrechtenorganisatie Amnesty en pro-Palestijnse lobbyclub The Rights Forum roepen al maandenlang op om de opgepakte arts Hussam Abu Safiya vrij te laten, de arts die meermaals de ruimte kreeg om Israel af te fakkelen met opiniestukken in de New York Times. Wat wij in december 2024 al zeiden blijkt nu onomstotelijk: deze Abu Safiya is een hooggeplaatste Hamas-officier.
Gedurende de oorlog heeft Hamas herhaaldelijk en uitvoerig gebruik gemaakt van ziekenhuizen voor militaire doeleinden. De hulp- en mensenrechtenorganisaties hebben daarover echter twee jaar lang hun lippen stijf op elkaar gehouden. Het Al-Shifa ziekenhuis gold als commandocentrum van Hamas en uitvalsbasis voor zijn militanten. Niet de aanwezigheid en het gebruik van Hamas werd echter veroordeeld, maar het Israelische optreden tegen die terreurgroep.
Daarnaast deden de meest spectaculaire spookverhalen de rondte dat de gehele gezondheidszorg in Gaza ingestort zou zijn en Israel alle ziekenhuizen zou hebben vernietigd. Die berichtgeving bleek nauwelijks stand te houden. Uit cijfers van de Israelkritische WHO bleek het gros van de ziekenhuizen nog gewoon operationeel. De aanwezigheid van Hamasleider Mohammed Sinwar, de broer van de eerder omgekomen Yahya Sinwar, in een tunnelnetwerk onder het European Hospital in Khan Younis werd door hulp- en mensenrechtenorganisaties onder het tapijt geschoven.
Nu, ruim twee jaar na dato, moet Artsen Zonder Grenzen dan eindelijk toegeven dat Palestijnse terreurgroepen gebruik maken van ziekenhuizen. De hulporganisatie, die eerder Israel beschuldigde van genocide, bracht naar buiten dat het zijn werk in het Nasser ziekenhuis in Khan Younis neerlegde vanwege de aanwezigheid van Hamas en het opslaan van wapenmaterieel. Het narratief dat Israel lukraak ziekenhuizen aan gort schiet en beschuldigingen aan het adres van Hamas verzonnen zijn, is simpelweg niet houdbaar. Het is volstrekt ongeloofwaardig dat er tíjdens de oorlog geen Hamasterroristen in ziekenhuizen bivakkeerden.
Oxfam Novib en Amnesty International
Een tweede rel speelt zich af rondom hulporganisatie Oxfam Novib. De organisatie houdt zich echter al lang niet meer bezig met het leveren van noodhulp aan verscheurde gebieden, maar vooral met activisme tegen Israel. Alleen al de Nederlandse afdeling ontvangt daarvoor jaarlijks twintig miljoen euro aan overheidssubsidie. De activistische NGO is bekend van de organisatie van de Rode Lijn demonstraties en directeur Michiel Servaes mag geregeld in kranten en talkshows zijn gal spuwen over Israel.
Oxfam beschuldigt Israel van oorlogsmisdaden en genocide. Voormalig directeur van de Britse tak van Oxfam, Halima Begum, is nu uit de school geklapt. Volgens de gewezen eindverantwoordelijke is Oxfam te snel en onvoorzichtig geweest met de aantijging van genocide en heeft het een disproportionele focus gehad op Gaza ten opzichte van andere brandhaarden. Zelfs als moslim zijnde, aldus Begum, kon ze onmogelijk volhouden dat de organisatie nog neutraal en onpartijdig handelde ten aanzien van het Israelisch-Palestijns conflict.
Sterker nog, volgens Begum is er binnen Oxfam spraken van een ‘giftig antisemitische cultuur.’ Of dat zo is, kunnen wij niet vaststellen. Het roept wel vragen op. Bovendien past het binnen een bredere trend van mensenrechtenorganisaties die zich vooral bezighouden met het uiten van afgrijselijke beschuldigingen aan het adres van de Joodse staat. Eerder kwam bijvoorbeeld Amnesty met een bedroevend slecht rapport waarin het Israel beschuldigde van genocide. Of er ook bij Amnesty een cultuur van antisemitisme heerst is lastig te zeggen, maar feit is dat de obsessie met Israel buitensporig is. Al jaren geleden nam Amnesty de stelling in dat Israel een apartheidsstaat is. Voortdurend zet de activistische organisatie de bijl in de wortels van de Joodse staat, dat is zorgwekkend.
Het geeft in elk geval een zeer wrange nasmaak, zeker omdat maatregelen ter bescherming van de Joodse gemeenschap juist op forse kritiek van Amnesty komen te staan. Zelfs na de gruwelijke moordpartij op Joden in Australië kreeg de mensrechtenorganisatie het uit de strot om ‘zijn zorgen te uiten dat de maatregelen van de Australische regering het demonstratierecht dreigen te beperken’ en waarschuwde het voor ‘islamofobie en anti-Palestijns racisme in de nasleep van de aanval bij Bondi Beach.’ Het is bij de beesten af.
Het is zeer zorgelijk dat mensenrechtenorganisaties disproportionele aandacht hebben voor Israel. De beschuldigingen die zij uiten aan het adres van de Joodse staat hebben grote consequenties. Het zijn immers niet de minste aantijgingen. Het leidt bovendien tot meer antisemitisme. Dat is nog zorgelijker. De voormalig Engelse opperrabbijn Jonathan Sacks voorspeelde eerder al dat haat tegen Israel (‘the Jew among the nations’) de nieuwe vorm van antisemitisme zou worden. Eerst werden Joden gehaat om hun religie, daarna om hun ‘ras’, en tegenwoordig om hun staat. Dat geeft alle reden voorzichtigheid te betrachten in het uiten van de meest weerzinwekkende beschuldigingen aan Israel.