De discussie over de Rode Lijn-demonstratie was enigszins vermoeiend. De titel was enigszins ironisch ‘De Rode Lijn voorbij’. Je zou namelijk daadwerkelijk gaan hopen dat het voorbij was. Er is immers al een jaar een wapenstilstand in Gaza. Maar het protest maakte één ding duidelijk: de demonstranten hebben een diametraal andere kijk op de feiten.
Banden met Hamas
Op social media verscheen een filmpje, waarin demonstranten worden gewaarschuwd: door deze demonstratie te steunen, steun je ook Hamas. Laten we vooropstellen: de Rode Lijn demonstratie is geen overduidelijke Hamas-manifestatie. Er zullen niet veel mensen heen gaan met het idee dat zij Hamas geen steunen. Dat argument zal dan ook geen indruk maken op de demonstranten.
Wat er aan de hand is, dat is eigenlijk nog zorgelijker. De oproep is voortdurend dat er veel meer moet gebeuren om op te treden tegen Israel. Daarmee ontstaat er steeds meer ruimte om de aanval van Hamas te normaliseren. De eerste signalen van deze verandering zijn zichtbaar in onze straten: borden waarin steun voor Hamas wordt uitgesproken. Maar het belangrijkste kritiekpunt is: de aanval van Hamas van 7 oktober 2023 lijkt wel verdwenen te zijn. Het is vooral dit laatste dat je de demonstranten kunt verwijten. De gehele aanleiding van de oorlog is uit beeld verdwenen. Dat rechtvaardigen de demonstraten met gepruttel over de tientallen jaren onderdrukking door Israel. Maar helemaal niets kan het afslachten van honderden onschuldige burgers ooit rechtvaardigen.
De terreurbeweging zelf heeft al eerder een poging gedaan om van zijn radicaalislamitische imago af te komen. In 2017 publiceerde de beweging een nieuw handvest, waarin het plotseling de taal sprak van progressief links: de beweging presenteerde zich veel minder als een religieuze organisatie, maar meer als een antikoloniale verzetsbeweging. Daarmee weet de beweging zich langzaam maar zeker uit het Europese cordon sanitaire te werken.
Talking points
De talking points van de demonstranten en van Hamas krijgen daarmee steeds meer overlap: Israel moet ontmanteld worden. Dat klinkt Hamas natuurlijk als muziek in de oren. Het is natuurlijk helemaal niet nodig dat de demonstranten openlijk Hamas steunen, het is voldoende als zij tegen Israel zijn.
De demonstranten denken diametraal anders over Israel. Tekenend is een stuk in de Volkskrant van redacteur Olaf Tempelman. Hij meent dat de staat Israel volledig ontspoord is: “Maar behalve bij extreemrechts, gereformeerd rechts en de achterban van het Cidi vind je weinig mensen die bestrijden dat Israël een ernstig ontspoorde staat is.” Het is overduidelijk dat Tempelman net zo goed in zijn eigen bubbel zit. De groep die Israel nog steunt is gelukkig nog een stuk groter in Nederland. Maar hoe de Volkskrant denkt over Israel is duidelijk: lezers die de krant serieus nemen zullen geen positief beeld hebben over Israel.
Overigens is het gevoel ter rechterzijde dat Volkskrant een ernstig ontspoorde krant is, zeker als het gaat om berichtgeving over Israël. Een recent dieptepunt waren zeer onsmakelijke cartoons, die niet strafbaar waren. Maar dat betekent niet dat ze niet laakbaar waren. Het demoniseert Israeli’s en de staat Israel. De grote vraag is: zou een cartoonist dat ook bij een ander land doen?
De les van Sachs
In 2015 zei niemand minder dan Frans Timmermans al dat antizionisme vaak fungeerde als dekmantel voor antisemitisme. De wijlen opperrabbijn van Engeland Sachs waarschuwde ook al voor dit nieuwe gevaar. Sachs stelt dat men antisemitisme probeerde te rechtvaardigen met een beroep op belangrijke morele waarden in een maatschappij. In een postmoderne tijd gaat het om mensenrechten. De oorlog in Gaza heeft als een enorme katalysator gewerkt. Niet ontkend kan worden dat Israel keihard heeft toegeslagen als reactie op het gruwelijke bloedbad van Hamas op 7 oktober 2023.
Tegenstanders van Israel zullen zeggen dat het aan het land zelf ligt. Maar wie goed kijkt, die ziet de irreële kanten van de kritiek op Israel. Langzaam maar zeker vat het idee post dat eerst het probleem van Israel opgelost moet worden, voordat er vrede kan komen in de wereld. Het opkomen voor Palestijnen krijgt welhaast mythische proporties. Dan moeten eigenlijk al de alarmbellen gaan rinkelen. Het geeft toch te denken dat alleen dit conflict tienduizenden Nederlanders op de been krijgt. Het meeste onrecht laat ons toch gewoon koud en dat is ook wel logisch. De grote vraag is vooral: waarom is dat bij Israel anders?
Invloed op Joodse gemeenschap
Het heeft ook gevolgen voor de Joodse gemeenschap. Natuurlijk zijn er Joodse Nederlanders die antizionistisch zijn, maar uit eerder onderzoek bleek dat het allergrootste gedeelte een hechte band voelt met Israël. Uit onderzoek uit 2020 bleek dat 62% van de gemeenschap steun aan Israel zeer belangrijk vindt. Eerder onderzoek uit 2009 liet zien dat ongeveer 4% van de gemeenschap negatieve gevoelens heeft over Israël. Uiteindelijk is die band onlosmakelijk en leidt het tot ongemak: want er is gewoon minder ruimte voor Joods leven in ons land. Anderen hebben er liever even niets mee te maken.
Antizionistische Joden laten zich wel veel horen, vooral in linkse kranten. Zij vinden op hun beurt dat zij niet vertegenwoordigd worden door organisaties zoals het CIDI en het CJO. Dat klopt natuurlijk. En er is ongetwijfeld een groot percentage dat zich minder fel uitspreekt.
Maar hoe dan ook: de Rode Lijn demonstatie is voor een gedeelte van de Joodse gemeenschap een pijnlijk iets: het land waarmee zij zich verbonden voelen, dat wordt weggezet als het absolute kwaad. In een land dat er duizenden kilometers vandaan ligt en dat al decennialang goede relaties had met Israel. De drang en dwang van de demonstranten is beangstigend, omdat het veel met boosheid gepaard gaat. De boosheid zal zich vroeg of laat ook richten op (Joodse) Nederlanders die het wagen om Israel te verdedigen.
Andere kijk
Maar de demonstraten zien het anders: zij staan in hun ogen op tegen genocide. Dat maakt dat ze onbereikbaar zijn geworden voor kritiek. Dat is meteen ook de kracht van het label van genocide. Het gesprek is niet meer nodig, de conclusies staan al vast. Een gesprek met hen is daarom ingewikkeld geworden.