Het hing al een tijdje in de lucht, maar afgelopen weekend was het zover: het Israelische kabinet besloot om uitzendingen van Al Jazeera in Israel te verbieden. Het gaat om een omstreden beslissing, die raakt aan fundamentele vrijheden in Israel. Maar in dit geval gaat het om een staatsomroep van een land dat nota bene Hamaskopstukken huisvest.
Besluit van reguliere kabinet
Het is allereerst opvallend dat het besluit om de zender op zwart te zetten niet genomen is door het oorlogskabinet, maar door het reguliere kabinet. De bewindslieden van de partij van Benny Gantz uit het oorlogskabinet gaven overigens aan het wel eens te zijn met de beslissing, maar niet met de timing. Israel onderhandelt namelijk nog over de vrijlating van de gijzelaars met Hamas en daar speelt Qatar een grote rol bij. En dat is de thuisbasis van Al Jazeera.
Voorlopig geldt het besluit voor 45 dagen. Premier Netanyahu stelt dat de zender leugens van Hamas verspreidt en Israel in een kwaad daglicht stelt. Tegen de wet waarop het besluit is gebaseerd loopt overigens nog een procedure bij het Hooggerechtshof, waarbij gesteld wordt dat de wet de vrijheid van meningsuiting te veel inperkt.
Al Jazeera en Qatar zelf geen toonbeelden
De Nederlandse Vereniging van Journalisten liet in een reactie blijken het absoluut oneens te zijn met het Israelische besluit. Woordvoerder Paul Texeira liet optekenen dat hij vreest dat het “hek van de dam is” en dat Israel kritisch gaat kijken naar journalisten van Westerse media.
Dat is wel kort door de bocht, want de situatie van Al Jazeera is toch wel uitzonderlijk. Het betreft hier immers een staatsomroep, gevestigd in Qatar. Dat land is zelf geen lichtend voorbeeld van persvrijheid. Kritiek op Qatar zelf en de emir wordt niet getolereerd en Al Jazeera doet dit dan ook niet. Het geeft altijd te denken als een omroep wel kritisch kan zijn naar andere landen, maar niet naar het eigen land. Bovendien is Qatar de thuisbasis van de politieke tak van Hamas, de terreurbeweging waar Israel tegen strijdt.
Daarbij heeft Al Jazeera een aantal keer aantoonbaar onjuiste informatie verspreid over Israel. Het ging dan bijvoorbeeld om vermeende aanvallen van Israel op ziekenhuizen in de Gazastrook en onjuiste beschuldigingen van executies en verkrachtingen door het Israelische leger.
Dilemma
Het laat het dilemma zien voor Israel. Hoe moet je omgaan met zo’n omroep? De keuze om de omroep op zwart te zetten gaat wel ver. Het feit dat Al Jazeera toch nog mocht uitzenden in Israel was juist een teken van het feit dat Israel de persvrijheid hoog in het vaandel heeft staan. Bovendien zal Al Jazeera de omstreden informatie toch wel blijven verspreiden in de rest van de Arabische wereld.
Het was te verwachten dat er kritiek zou komen op Israel, maar het is belangrijk om alle omstandigheden rondom Al Jazeera en Qatar te blijven benoemen. De persvrijheid is immers niet onbeperkt. Die nuance ontbreekt nu in de kritiek die wordt losgelaten op Israel. Het gaat namelijk niet om een willekeurige omroep die persvrijheid hoog in het vaandel heeft staan: het is de staatsomroep van een onvrij land dat zelf geen persvrijheid kent en meerdere terreurleiders huisvest.