Een bekend gezegde is dat oorlog het voorzetten is van diplomatie met andere middelen. Maar in het geval van de onderhandelingen tussen het Iraanse regime en de VS lijkt het andersom te zijn. Diplomatie lijkt hier wel het voortzetten van de oorlog, met dreigementen en weinig vertrouwen. President Trump blijft vertrouwen op zijn strategie dreigen met geweld. Maar vicepresident Vance is duidelijker over het doel: een diplomatiek oplossing lijkt zijn voorkeur te hebben.
Amerikaanse partner
Het is opvallend dat vicepresident Vance nu de onderhandelingen leidt. Hij stond bekend als tegenstander van nieuwe militaire interventies, ook die tegen het Iraanse regime. Nu lijkt hij de kans te krijgen om te komen tot een diplomatieke oplossing. Dat geeft president Trump meer ruimte om zichzelf te zijn: hij blijft regelmatig dreigen met de mogelijkheid om alsnog militair in te grijpen. Maar in de afgelopen weken is dat grotendeels bij dreigen gebleven.
Het is een lastige klus voor de vicepresident. Hij moet de strijd aan met gehaaide Iraanse onderhandelaars, Amerikaanse criticasters van een deal met het Iraanse regime en een behoorlijk onberekenbare president Trump. Hij moest alle zeilen bezetten om de gesprekken überhaupt voor elkaar te krijgen. Ook stak er onmiddellijk een storm van kritiek op toen de bepalingen van het veertienpuntenplan naar buiten kwamen. Dit plan bevatte een nieuw staakt-het-vuren en uitgangspunten voor de onderhandelingen.
Deze week gaf Vance ook af op Israel: hij stelde dat het land altijd maar de gewelddadige oplossing wil kiezen. Tegelijkertijd zette president Trump druk op hem: als de onderhandelingen zouden lukken, dan zou Trump de credits krijgen. Maar als het mislukt, dan gaat de schuld naar Vance. Het was een grapje van Trump, maar duidelijk een grapje met een grote kern van waarheid.
Technische commissies en een ‘roadmap’
Aan het begin van de week kondigde de onderhandelaars aan dat er een ‘roadmap’ zou zijn, hoe de onderhandelingen moeten gaan plaatsvinden. Dat moet gebeuren via verschillende technisch commissies. Wat dit nu precies allemaal betekent, dat is voorlopig nog allemaal heel vaag.
Wel blijkt dat er afspraken zijn gemaakt over nieuwe controles in Iran door het Internationaal Atoomagentschap, bij nucleaire faciliteiten. Dat bevestigde het Atoomagentschap nadat vicepresident Vance het naar buiten bracht, maar het Iraanse regime meldde wel al snel dat dit pas gaat gebeuren bij een definitieve deal.
Daarnaast waren er berichten over een commissie die moeten zorgen voor betere communicatie over de Straat van Hormuz. Maar nog controversiëler was het bericht over een mechanisme om de oorlog tussen Hezbollah en Israel te stoppen. Want Israel zelf zou hier niet bij betrokken gaan worden. Maar wel Qatar, Pakistan, Iran en Libanon. Maar ook dit mechanisme moet eerst verder worden besproken in een commissie.
Libanon in problemen
Bovendien zouden de Libanezen ook niet blij zijn met de bemoeienis van het Iraanse regime. Het maakt de positie van de regering in het instabiele land nog zwakker, omdat het lijkt alsof het Iraanse regime die dienst uitmaakt in Libanon. Het land wil niet zwak overkomen en stelt vervolgens weer hogere eisen in de onderhandelingen met Israel, zodat het kan laten zien dat het zelf competent is. En uiteraard is er ook veel frustratie in Israel. Gesprekken tussen de twee landen hebben nog niet geleid tot een oplossing. Het idee is nog steeds dat het Libanese leger het vacuüm moet gaan opvullen, dat Hezbollah in het zuiden van Libanon heeft achtergelaten.
Wel zijn er op dit moment minder aanvallen tussen Hezbollah en het Israelische leger. Maar in Jeruzalem zal er weinig vertrouwen meer zijn in het Libanese regeringsleger. Er is veel interne druk, want de bewoners van het noorden van Israel zijn de bedreigingen en beschietingen van Hezbollah meer dan zat. Het leidt ook tot veel problemen in Libanon: er hebben grote verwoestingen plaatsgevonden in het zuiden van het land, in het gebied dat Hezbollah gebruikt bij aanvallen op Israel. Ook zijn er een miljoen Libanezen ontheemd.
Schaken op meerdere borden
Het is schaken op meerdere borden voor gevorderden, waarbij de uitkomst ongewis is. Intussen blijft president Trump pochen dat hij de oorlog heeft gewonnen en dat het Iraanse regime is verpletterd. Op hun beurt pochen de leiders van het Iraanse regime dat zij de oorlog gewonnen hebben. Beide landen moeten alles op alles zetten om zelfs de kleinste concessie richting elkaar te doen, waarbij de ander het niet nalaat om onmiddellijk deze concessie uit te vergroten als winst. Dat maakt het proces er niet makkelijker op. Er is bijzonder weinig vertrouwen in elkaar.
Voor beide landen geldt dat er veel op het spel staat. Voor Israel geldt dat ook, maar het land lijkt voorlopig toch even buitenspel te staan. Hoe de onderhandelingen precies zullen gaan, dat is niet te voorspellen. Maar dat het chaotisch, taai en moeilijk wordt, dat ligt in ieder geval voor de hand.