Coalitieakkoord: oude wijn in nieuwe zakken?

IN NEDERLAND / Door: JOS HUMMELEN / 17 dec 2021 CDA CU D66 VVD

Na negen maanden onderhandelen is de legpuzzel compleet: er is een nieuw coalitieakkoord gesloten. De VVD, D66, het CDA en de ChristenUnie gaan weer samen in zee. Een coalitie met ‘nieuw elan’, maar met op het gebied van antisemitismebestrijding en Israel weinig nieuws. Oude plannen worden doorgezet; zaken die reeds op touw waren gezet en vruchten afwierpen, blijven bestaan. De verschillende perspectieven op de rol die Israel in de wereld speelt, houden elkaar ogenschijnlijk in evenwicht. Alle vier de partijen houden vast aan de tweestatenoplossing, en ook aan de bestrijding van antisemitisme in Nederland. Vooral hoe dat laatste precies ingevuld wordt, blijft nog even de vraag.

Foto: Thomas van Groningen via Twitter: @TvanGroningen.

Bestrijding van antisemitisme

Ook voor Rutte-IV blijft de bestrijding van antisemitisme een belangrijk doel in de bredere aanpak van discriminatie en racisme. De door Gert-Jan Segers en Dilan Yeşilgöz-Zegerius in het leven geroepen ‘Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding’ zal blijven bestaan en tevens gaan samenwerken met de nieuwe ‘Nationaal Coördinator tegen Racisme & Discriminatie’. De positie van de NCAB zal verder worden versterkt, zo schrijven de partijen in hun coalitieakkoord. Het woord ‘antisemitisme’ komt slechts twee keer voor in het akkoord, beide op pagina 25:

  • “Een democratische samenleving kan alleen functioneren als we een grens trekken als vrijheden van de ander worden bedreigd, als iedereen meedoet en discriminatie wordt bestreden. Voor homohaat, antisemitisme, moslimhaat, vrouwenhaat, (online) seksuele uitbuiting, eerwraak, genitale verminking, kinderhuwelijken, gedwongen huwelijken, haatzaaien en geweld tegen andersdenkenden en tegen minderheden is geen plaats in onze samenleving. Hiertegen treden wij op, onder meer door de aanpak van online bedreigingen, beveiliging van slachtoffers, aanmoediging van het doen van aangifte en gevolgen voor visumverlening.”
  • “We versterken de positie van de Nationaal Coördinator tegen Racisme en Discriminatie, de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, het College voor de Rechten van de Mens, de Nationale Ombudsman en de gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen met voldoende mensen en middelen. We maken met hen een meerjarig plan ter bestrijding van alle vormen van discriminatie, haatzaaien en racisme.”

Verschillende fractieleiders benadrukten bij de presentatie van het akkoord dat het slechts plannen zijn en dat de tijd van actie moet komen. De hoop bestaat dat de coalitie bij het uitvoeren van de plannen kijkt naar de aanbevelingen van ECRI die er zijn gegeven om antisemitisme inderdaad te bestrijden. Het regeerakkoord sluit niet expliciet aan op het ambitieuze plan vanuit de Europese Unie om antisemitisme te bestrijden. Het eerbiedig herdenken van de Holocaust en het tegengaan van Holocaustontkenning en verdraaiing van die geschiedenis, krijgt geen specifieke aandacht in het akkoord. CIDI roept op om online en offline antisemitisme serieus te nemen en te bestraffen. Zo zouden internetproviders antisemitische haatspraak consequent moeten verwijderen.

Israel en het Midden-Oosten

Het woord ‘Israel’ komt één keer voor in het akkoord. De blik van de coalitie op bijvoorbeeld het voortslepende conflict tussen Israel en de Palestijnen is niet eenduidig. De verwachting is dat er geen belangrijke stappen op dit gebied worden gezet in de komende vier jaar. Het is nog onduidelijk of Sigrid Kaag, partijleider van D66, zal terugkeren op Buitenlandse Zaken. Het is ook mogelijk dat de voormalig minister van Buitenlandse Zaken in de Kamer zitting zal nemen. Rutte-IV zal, net als Rutte-III, steun uitspreken voor Israel’s recht op zelfverdediging. Mark Rutte zelf maakte dat ook expliciet tijdens de recente Gaza-oorlog. In het coalitieakkoord schrijven de partijen dat zij zich blijven inzetten voor de tweestatenoplossing, ook wil ze de banden tussen Israel en de Palestijnen verbeteren. Zo schrijft men op pagina 38:

  • “In het Midden-Oosten Vredesproces blijft Nederland zich inzetten voor de tweestaten oplossing en het verbeteren van de relaties en praktische samenwerking tussen Israëliërs en Palestijnen.”

Over Iran en haar atoomprogramma en het anti-Israel sentiment in verschillende lichamen van de Verenigde Naties, wordt met geen woord gerept. Zeer waarschijnlijk zal men op dat laatste punt worden vasthouden aan de moties-Van der Staaij over het Nederlandse stemgedrag bij de VN. CIDI roept Nederland op om in VN-verband de vele ongefundeerde en politieke anti-Israel resoluties te ontmaskeren.

Concluderend valt op dat er weinig verandert en dat er veel van hetzelfde blijft. Of dat in de praktijk ook zo zal zijn, moet blijken. De coalitie heeft immers in de Eerste Kamer de steun van een vijfde partij nodig voor een meerderheid. De toekomst zal dus moeten uitwijzen of Rutte-IV stappen zal zetten, voor nu houdt men vast aan de ingeslagen weg.