EU onthult plan van aanpak tegen antisemitisme

IN ANTISEMITISME / Door: LUUK SMIT / 6 okt 2021 ANTISEMITISME EU

De Europese Unie heeft haar plan van aanpak tegen het groeiende antisemitisme gepresenteerd. Het plan is ontwikkeld door de Europese Commissie en bestaat uit een lijst van van ambitieuze maatregelen voor zowel de Unie als haar lidstaten. Zo raadt het plan bijvoorbeeld aan dat alle lidstaten de werkdefinitie van antisemitisme van de International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) aannemen. 

Illustratief: Vlaggen van de Europese Unie en haar lidstaten voor het Europees Parlement in Straatsburg, Frankrijk.

Ambitieus plan voor de Unie

Het plan is ambitieus: de Commissie ziet graag een EU vrij van antisemitisme. Antisemitisme is volgens de auteurs niet te verenigen met de kernwaarden van de Europese Unie en haar lidstaten. Enkele jaren terug nam het Europees Parlement al een resolutie aan waarmee men opriep om antisemitisme in de EU harder aan te pakken. Daarnaast zijn enkele lidstaten al voortvarend bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van plannen tegen antisemitisme.

“Antisemitism is incompatible with Europe’s core values. It represents a threat not only to Jewish communities and to Jewish life, but to an open and diverse society, to democracy and the European way of life. The European Union is determined to put an end to it.”

De auteurs zien het liefst een EU die in de frontlinies ligt als het gaat om de strijd tegen antisemitisme. Daarvoor hebben zij enkele kernpunten geformuleerd in dit plan van aanpak, en bij elk kernpunt geven zij een rits aan aanbevelingen voor zowel de Unie als geheel en aan individuele lidstaten:

I. Het voorkomen en bestrijden van elke vorm van antisemitisme

De auteurs erkennen dat antisemitisme niet puur uit één hoek komt. Zo benadrukken zij de dreiging van zowel extreemrechts antisemitisme, islamitisch antisemitisme, maar ook extreemlinks antisemitisme, wat zich soms verstopt achter antizionisme. Daarom benadrukt dit plan van aanpak nogmaals het belang van een brede aanname van de IHRA-werkdefinitie van antisemitisme, daar het bestrijden van antisemitisme een zeer complexe zaak is. Daarnaast zal er een jaarlijks forum komen over de bestrijding van antisemitisme en zal de EU lidstaten bijsturen en ondersteunen bij het ontwikkelen van nationale plannen voor de bestrijding van antisemitisme, zoals het aannemen van de IHRA-definitie of het aanstellen van een nationaal coördinator antisemitismebestrijding. Nederland heeft sinds afgelopen jaar zo’n coördinator.

Daarnaast wil de EU haatzaaien beter monitoren en bestrijden, door middel van het trainen van juristen, advocaten en werknemers van de EU, over onder meer de IHRA-definitie. Hierbij zien de auteurs ook het nut van samenwerking met en reizen naar Israel. Tevens wil zij organisaties die antisemitisme bestrijden (financieel) ondersteunen, en zij roept lidstaten op om dit ook te doen. De EU wil ook stappen ondernemen tegen antisemitisme op scholen en in openbare ruimten, waar antisemitisme ook steeds vaker voorkomt. Verder hebben de auteurs ook enkele voorstellen voor het bestrijden van antisemitisme online, waar meer monitoring moet komen. Zo moet de verspreiding van nazi-afbeeldingen en fake news een halt worden toegeroepen en moet er meer ruimte zijn voor fact-checking en voor een breed opgezet data-onderzoek naar online antisemitisme.

II. Beschermen van het florerende Joodse leven in de EU

De EU wilt het opnieuw florerende Joodse leven in de EU beschermen en behouden. Uit onderzoek blijkt dat nu 3 op de 10 Joden zich onveilig voelen in de Europese Unie, en daardoor emigratie overwegen of niet meer naar de synagoge gaan. Zo wil de EU meer en betere beveiliging van synagogen, Joodse scholen en van openbare plaatsen. Ook eist het plan meer training voor beveiligers, terrorisme-experts en deradicalisatie-experts. Een grotere rol voor Europol ziet de EU tevens als een stap om geweld tegen Joden en Joodse instellingen in de EU te verminderen.

Daarnaast willen de auteurs dat er een brede campagne komt om de kennis over Joden en het Jodendom in de EU te vergroten, ook door middel van dialoog en onderwijs. Daarnaast wil de EU meer overleg over de rituele slacht en wil zij migranten sneller en beter onderwijzen over Europese waarden, waaronder het zero tolerance-beleid tegenover antisemitisme. Het belang van Joods erfgoed in de EU willen de auteurs tevens onderstrepen, zowel fysiek als digitaal. Hierbij wordt ook het nut van Open Monumentendagen benadrukt.

III. Onderwijs, onderzoek en herdenken

De auteurs benadrukken het enorme belang van goed en degelijk onderwijs over het jodendom, Joods leven en Joodse geschiedenis in Europa. Het goed onderwijzen van de Holocaust en wat antisemitisme precies is, zien zij als cruciaal voor de bestrijding van het groeiende antisemitisme in de Europese Unie. Daarom willen de auteurs meer onderzoek zien naar hedendaags antisemitisme en de impact daarop op het Joodse leven in de EU, meer aandacht voor het herdenken van de Holocaust en meer betrekking van jongeren bij deze activiteiten, zoals bijvoorbeeld via Erasmus+. Daarnaast wil zij docenten helpen met het goed onder de knie krijgen van Holocaustonderwijs en organisaties die daar werk voor verzetten ondersteunen. 

Tegen Holocaustontkenning willen de auteurs dat elke lidstaat de IHRA-definitie van antisemitisme aanneemt, en Holocaustontkenning in hun nationale recht expliciet strafbaar stelt. Verder komen er een handboek en een mediacampagne ten behoeve van de bestrijding van Holocaustontkenning. Al eerder kwam er een handboek over het herkennen van antisemitisme.

IV. De EU als aanvoerder bij de bestrijding van antisemitisme

De auteurs zien een leidende rol voor de Europese Unie om antisemitisme binnen en buiten de Unie gaat aanpakken. Zo moeten er meer trainingen komen, meer nadruk op fundamentele Europese waarden. Verder willen de auteurs dat de EU zorg draagt dat er geen EU-geld meer komt bij clubs en organisaties die op welke manier dan ook haat tegen Joden aanwakkeren, tolereren of verspreiden. Ook zien zij nut in het vergroten van de samenwerking met Israel als het gaat om de aanpak van antisemitisme wereldwijd. De EU heeft ook de taak om Joods erfgoed buiten de Unie te helpen beschermen, zo stellen de auteurs.

Sterke plannen tegen alarmerende groei antisemitisme

Dit plan van aanpak is een heldere stap tegen het groeiende antisemitisme in de Europese Unie. Het laat zien dat de EU de problemen in het vizier heeft, en daarbij een hele rits aan maatregelen voorstelt die het aanwakkerende antisemitisme kunnen bestrijden. Het is de hoop dat deze ambitieuze en sterk geformuleerde plannen niet zullen verzanden in verschillende bureaucratielagen, maar dat er nu werk gemaakt gaat worden van de aanpak van antisemitisme en de bescherming van Joods leven in de Europese Unie.