Nederland was deze week ook even nieuws in Israel, vanwege het Nederlandse sanctiebesluit en de Israelische reactie hierop. Het sanctiebesluit is vorige week in werking gegaan en levert veel boosheid op, ook na deels onjuiste geruchten over controles op Schiphol. Maar intussen laat het ook de verzuurde verhoudingen tussen Israel en Nederland zien.
Slap excuus
Nederland is niet het enige land dat sancties heeft ingesteld tegen Israelische nederzettingen. Er zijn veel Europese landen die een verbod hebben ingesteld of ermee bezig zijn, waaronder Engeland en Frankrijk. Ook Canada kondigde sancties aan. Maar Nederland is tegenwoordig koploper in Europa als het aankomt op maatregelen tegen Israel.
Vanwege de sanctie had Israel in augustus ook al maatregelen genomen. Toen wees Israel twee Nederlandse vertegenwoordigers uit, die actief waren in het internationale Gaza coördinatie centrum. Maar nu de maatregelen in werking zijn getreden volgden er nog meer maatregelen. Israel trok de diplomatieke voordelen in van verschillende diplomaten, die werkten in Ramallah. Minister van Buitenlandse Zaken Sa’ar zei dat Nederland de belangen van Palestijnen dan maar moest gaan behartigen vanuit gebied dat onder controle is van de Palestijnse Autoriteit.
Verder zei hij dat Israel zal reageren op maatregelen die het land beschadigen. Ook stelde hij dat Nederland te weinig doet aan de bestrijding van antisemitisme. Hij stelde dat het Nederlandse anti-Israelbeleid juist antisemitisme aanwakkert. In reactie op de maatregelen heeft Nederland de Israelische ambassadeur ontboden, om tekst en uitleg te komen geven.
In sterren geschreven
Een harde botsing tussen Nederland en Israel stond eigenlijk al in de sterren geschreven. Dat is terug te brengen tot het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Eerst stond altijd de veiligheid van Israel voorop. Maar deze coalitie draaide dat om: de tweestatenoplossing stond voorop. Ook wilde de nieuwe coalitie meer maatregelen tegen Israel. Het sanctiebesluit was daar helaas een logisch uitvloeisel van.
Maar zelfs onder het vorige kabinet was al zichtbaar dat de koers aan het veranderen was, toen Caspar Veldkamp nog minister van Buitenlandse Zaken was. Hij was nota bene ambassadeur geweest in Israel. Maar hij trad af, omdat hij harder wilde optreden tegen Israel. Dat heeft natuurlijk ook alles te maken met de lijn van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat bleek ook uit een artikel van RTL Nieuws, waarin ambtenaren alsnog vonden dat Veldkamp te weinig had gedaan: “Wij wensen dat u iedere dag een nieuwe maatregel neemt, totdat de genocide stopt. De druk van de publieke opinie is nu veel groter dan voorheen. En dat heeft alles te maken met de ongekend gruwelijke oorlog die Israël al bijna twee jaar lang in Gaza voert en de ontoereikende reactie van Nederland.”
Het in de haast geschreven sanctiebesluit kwam uiteindelijk dus niet de lucht vallen. En de botsing tussen Israel en Nederland ook niet. Hoe de verhoudingen zich gaan ontwikkelen, dat moet blijken.
Standpunten
CDA-buitenlandwoordvoerder van Lanschot gaf deze week tekst en uitleg bij Dit is de Dag. Hij stelde dat het niet zo’n vaart loopt met de handhaving van het sanctiebesluit, dat volgens hem vooral gericht is op structurele overtreders van het verbod. Nederland zou volgens hem ‘relaxed’ omgaan met het ‘per ongeluk’ meenemen van een flesje olijfolie door een consument. Dat heeft minister Berendsen gezegd. Het punt is echter dat minister Berendsen daar niet over gaat. De handhaving ligt bij de Douane, FIOD en het Openbaar Ministerie. Vorig weekend ontstond er ophef over vermeende 100% controles van Israelische reizigers, maar dat bleek uiteindelijk onjuist te zijn. Toch is grote zorg wel op zijn plaats, want de grote vraag blijft wat er gebeurt met reizigers die per ongeluk iets meenemen dat verboden is. Een duidelijk antwoord hierop is er nog niet.
Van Lanschot verdedigde het instellen van de sancties en stond vierkant achter de uitleg van partijgenoot minister Berendsen, namelijk dat Nederland dit moest doen van het internationaal recht en dat ze een signaal wilden afgeven aan Israel. Daarnaast bleek ook dat het CDA de komende tijd intern in discussie wil gaan over het erkennen van de Palestijnse staat. In de komende maanden zal er dus nog wel meer gaan veranderen in de Nederlandse opstelling.
Maar er zijn op 27 oktober ook verkiezingen in Israel. Die zouden de relaties misschien wel weer kunnen verbeteren, afhankelijk van de uitkomst van de verkiezingen. Bij een nieuw kabinet Netanyahu ligt het voor de hand dat de relaties verder zullen gaan verzuren.