E3 zet geschilmechanisme nucleair akkoord Iran in werking

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 14 jan 2020 EU IRAN JCPOA

Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland zetten het geschilmechanisme van het nucleaire akkoord met Iran in werking. Het is een stap die uiteindelijk tot sancties tegen de Islamitische Republiek zou kunnen leiden.

Het in werking zetten van het geschilmechanisme is in reactie op de meerdere stappen die Iran in afstand tot het JCPOA-akkoord heeft genomen. Volgens het Iraanse regime heeft de Europese Unie zich niet aan afspraken gehouden om handel met de Islamitische Republiek te bevorderen. Zo is het de EU niet gelukt om via een mechanisme sancties van de Verenigde Staten tegen Iran te omzeilen. In 2018 trok de Amerikaanse president Donald Trump zich al terug uit het nucleaire akkoord.

Het besluit het geschilmechanisme in werking te zetten, was al vorige maand genomen. De Amerikaanse aanval waarbij de Iraanse generaal Soleimani omkwam, staat dus los van het inzetten van het mechanisme.

Door de stappen die Iran heeft genomen, wordt gevreesd dat Teheran binnen een jaar tijd een nucleair wapen zou kunnen verkrijgen. Sinds mei heeft het Iraanse regime zich geleidelijk steeds verder teruggetrokken van de afspraken uit het JCPOA-akkoord. Oproepen tot nieuwe onderhandelingen en/of terugkeer tot implementatie van de overeenkomst mochten niet baten.

Nu het geschilmechanisme in werking is gezet, zullen de E3-landen en Rusland, China en Iran in Wenen samenkomen om formeel aan te horen dat het Iraanse regime het JCPOA-akkoord schendt. Hierop kan besloten worden de kwestie door te spelen naar de relevante ministers. Zij kunnen er vervolgens voor kiezen de kwestie voor te leggen aan een beroepslichaam. Diplomaten stellen echter dat dit maanden lang voort kan slepen.

Als al deze stappen toch worden genomen, kan de VN geïnformeerd worden dat Iran het nucleaire akkoord schendt. Hierop zullen sancties in werking treden. Sancties zijn echter niet het doel, zo laat de E3 weten in een gezamenlijk statement. Europese diplomaten zeggen de deal met Iran te willen redden, en hopen dat het Iraanse regime zich weer aan de afspraken gaat houden. 

“Ons doel is duidelijk”, aldus de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas. “We willen het akkoord in stand houden en een diplomatieke oplossing binnen de overeenkomst vinden”. De toenemende schendingen van de overeenkomst door Iran kon niet langer onbeantwoord blijven, zo stelt Maas.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok zegt het besluit van de E3 te steunen. “De enige manier om de deal in stand te houden is door middel van diplomatieke dialoog”, aldus Blok. De minister roept Iran op zich weer volledig aan de afspraken in het akkoord te houden.

De Britse premier Boris Johnson lijkt echter minder interesse te hebben in het behoud van het JCPOA-akkoord. In een interview met de BBC stelt Johnson dat de nucleaire overeenkomst verschillende gebreken kent en veranderd moet worden om alle partijen weer achter het akkoord te krijgen. Hij roept op tot een “Trump-deal”, volgens de Britse premier is Trump namelijk een fantastische deal maker.