Het nieuws over de Hoge Raad die het beroep in cassatie verwierp en daarmee bevestigde dat het in Nederland niet mogelijk is om Israëlische overheidsfunctionarissen aansprakelijk te stellen, kreeg niet veel aandacht. Toch betrof het geen alledaagse zaak, want het draaide om het aansprakelijk stellen van Benny Gantz, die momenteel een prominent politicus is in Israel. Dit artikel biedt een diepere kijk op het vonnis en de aanloop naar de rechtszaak.
(fotocredits: Rijksvastgoedbedrijf)
Achtergrond van de zaak
De zaak heeft een tragische achtergrond. Tijdens het conflict tussen Israël en Hamas in 2014 kwamen zes familieleden van Ismail Ziada om het leven bij een bombardement op hun huis. Ziada, een Palestijnse Nederlander, ondernam stappen nadat een Israëlisch militair onderzoek in 2015 concludeerde dat er geen misdrijven hadden plaatsgevonden. Hoewel het onvermijdelijk was dat onschuldige burgers zouden sterven, was het bombardement gerechtvaardigd vanwege de aanwezigheid van Hamas-strijders in hetzelfde huis, een feit dat Hamas zelf toegaf.
Ziada beweerde dat hij geen recht kon halen via het Israëlische rechtssysteem en besloot daarom vanuit Nederland een civiele zaak aan te spannen tegen Benny Gantz (toenmalige stafchef van het Israëlische leger) en Amir Ashel (toenmalig hoofd van de Israëlische luchtmacht). Hij eiste een schadevergoeding van meer dan een half miljoen euro.
Rechtszaak
De rechtszaak begon onder leiding van de gerenommeerde advocaat Liesbeth Zegveld, die de zaak voor de rechtbank en het gerechtshof behandelde. Om de kosten van de zaak te dekken, werd er een crowdfunding-campagne opgezet. In eerste instantie is € 60.000 ingezameld, maar voor de behandeling bij de Hoge Raad werd een nieuwe campagne gestart, waarbij € 14.000 werd opgehaald.
Ziada ontving ook ondersteuning van de Nuhanovic Foundation, een organisatie opgericht door Liesbeth Zegveld, met als doel oorlogsslachtoffers toegang tot gerechtigheid te bieden. Frederiek de Vlaming is de bestuurder van de stichting. Zij is ook bestuurder van de stichting ELSC (European Legal Support Center). De bedoeling is dat ELSC een zelfstandige stichting zal worden. Dit plaatst de Nuhanovic Foundation in een duidelijk pro-Palestijnse context.
Uitspraak Hoge Raad
Opvallend is dat Liesbeth Zegveld niet langer de advocaat was in deze fase. Dit kan wellicht worden toegeschreven aan tegenvallende donaties, aangezien de laatste campagne slechts € 14.000 opleverde, terwijl het streefbedrag € 35.000 was. Ziada heeft daarom een nieuwe advocaat ingeschakeld.
De Hoge Raad verwierp het beroep met weinig woorden. Het centrale punt was dat zowel de rechtbank als het gerechtshof eerder hadden geoordeeld dat functionarissen van een andere staat functionele immuniteit genieten. Dit betekent dat zij in principe niet vervolgd kunnen worden voor handelingen die zij in het kader van hun functie hebben verricht, zoals het goedkeuren van een bombardement. Dit blijft van kracht, zelfs als het om zeer ernstige feiten gaat, zoals oorlogsmisdaden. Belangrijk om te benadrukken is dat de rechtbank en het gerechtshof niet hebben vastgesteld of het bombardement een oorlogsmisdaad was. De Hoge Raad bevestigde deze immuniteit en dat er momenteel geen uitzonderingen op bestaan.
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Ziada heeft al aangegeven te overwegen de zaak voor te leggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, nu de Nederlandse rechtsgang is afgerond. De kans op een verandering in het vonnis lijkt echter gering. Het gebruik van civiel recht om Israëlische overheidsfunctionarissen op deze manier aansprakelijk te stellen, lijkt in ieder geval binnen de Nederlandse context weinig kansrijk.