Gantz voorzitter, Blauw Wit versplintert

IN ISRAEL / Door: JOSHUA FRIEDMANN / 26 mrt 2020 ISRAEL REGERING
Foto: AFP

Benny Gantz is zojuist aangesteld als nieuwe Knesset-voorzitter.

Na het veelbesproken vertrek van Knesset-voorzitter Yuli Edelstein, is in opdracht van het Hooggerechtshof zijn vervanger vanmiddag verkozen. De nieuwe voorzitter van de Knesset komt weliswaar van Blauw Wit, maar zijn lijstgenoten waren onaangenaam verrast. Benny Gantz is met 74 stemmen als voorzitter aangewezen, en kijkt uit naar een eenheidsregering met onder meer Likoed.

Gantz stelde zichzelf minder dan een uur voor de stemming kandidaat, in plaats van de verwachte kandidaat van Blauw Wit, Meir Cohen. Dit ging tegen interne afspraken binnen de lijstcombinatie in, maar wordt gezien als een grote stap in het vormen van een eenheidsregering. De fracties van  de kompanen van Gantz in Blauw-Wit, Yair Lapid (Yesh Atid) en Moshe Ya’alon (Telem) gaan niet akkoord met een samenwerking met Likoed, zeker gezien de vermoedelijke takenverdeling binnen zo’n regering. Zij breken met de fractie van Gantz (Veerkracht voor Israel, Chosen LeYisrael) en zullen onder de naam Blauw Wit in de oppositie gaan. Lapid: “Gantz besloot de regering van Netanyahu in te kruipen.” Ya’alon noemt de beslissing van Gantz “politieke zelfmoord”.

De eenheidsregering-in-wording ziet er opmerkelijk uit. Eerst zal de Chosen LeYisrael-leider tijdelijk als Knesset-voorzitter dienen, totdat de onderhandelingen voltooid zijn. Dan zal Likoed een nieuwe voorzitter voor de Knesset aanleveren. Benjamin Netanyahu zal aanblijven als premier, met Gantz als minister van Buitenlandse Zaken. De partij van de voormalige opperbevelhebber van het leger zal ook minstens twee andere belangrijke ministerposten krijgen: Gabi Ashkenazi als Minister van Defensie, en Chili Tropper als Minister van Justitie. Na 18 maanden zal Gantz het premierschap overnemen, in september 2021.

Verder zou de rest van het rechtse blok partijen meedoen aan het eenheidskabinet: Yamina, Shas en Verenigd Tora Jodendom. Naar verluidt doet (een deel van) de Arbeidspartij ook mee. Daarom heeft de Arbeidspartij vandaag de samenwerking met Meretz beëindigd. Meretz-lid Tamar Zandberg reageert woedend: “Wat heb je gedaan, Benny Gantz? Hoe kun je dit je miljoenen kiezers aandoen?”

De Chosen LeYisrael-leider is verkozen tot Knesset-voorzitter door 74 Knessetleden. 18 Knessetleden stemde tegen. Zijn voormalige partijgenoten bij Yesh Atid en Telem onthielden zich van de stemming, evenals twee leden van de Arbeidspartij en de gehele fractie van Israel Ons Huis.

Likoed en Blauw Wit hadden eerder op donderdag aangekondigd dat er vooruitgang geboekt werd in formatieonderhandelingen. De eerdere poging van Gantz om een minderheidsregering te vormen met de Arbeidspartij (tot voor kort samen met Meretz en Gesher) en de Verenigde Lijst liepen op niets uit.

Yair Lapid en Moshe Ya’alon houden om 19.30 uur Nederlandse tijd (20.30 uur in Israel) een persconferentie over hun breuk met Gantz.