Knesset-voorzitter Edelstein treedt af

IN ISRAEL / Door: JOSHUA FRIEDMANN / 25 mrt 2020 ISRAEL REGERING
Foto: GPO

Afgetreden Knesset-voorzitter Yuli Edelstein

Woensdagochtend is Knesset-voorzitter Yuli Edelstein afgetreden. Hij weigert op bevel van het Hooggerechtshof zijn opvolger te laten verkiezen. Er is nog nooit eerder een voorzitter van het Knesset afgetreden.

Edelstein (Likoed) had op maandag bevel gekregen van het Hooggerechtshof om uiterlijk woensdag 25 maart een stemming door te laten gaan om zijn vervanger te benoemen. Edelstein weigert mee te werken aan de verkiezing van een nieuwe voorzitter voordat er een regering gevormd is. Meerdere Likoed-leden hadden hem op Twitter opgeroepen het bevel van het Hooggerechtshof te negeren.

Edelstein hield een speech waarin hij protesteerde tegen wat hij “een arrogante ingreep van de rechterlijke macht in de zaken van verkozen volksvertegenwoordigers” noemde. “Ik laat Israel niet in anarchie wegzakken. Ik zal niet meewerken aan een burgeroorlog.” Hij kondigde zijn aftreden aan en sloot de vergadering. Inmiddels heeft Edelstein Amir Peretz, partijleider van de Arbeidspartij aangewezen als interim-voorzitter, als Knessetlid met de langste staat van dienst. 

De rol van Edelstein bij de formatieonderhandelingen is groot geweest, door zijn invloed op de agenda van de vergadering als voorzitter. Momenteel is een meerderheid van 61 Knessetleden van de partijen Blauw Wit, de Verenigde Arabische Lijst, Israel Ons Huis en Arbeid-Meretz voor het benoemen van een nieuwe voorzitter. Blauw Wit wil de Knesset laten stemmen over wetsvoorstellen om een termijnenlimiet aan het premierschap te verbinden, en om te verbieden dat iemand die strafrechtelijk vervolgd wordt premier mag zijn. Beide wetten zouden voorkomen dat Netanyahu verder mag regeren als premier.

Afgelopen week schorste Edelstein de volksvergadering geheel, tegen de zin . Israel is het enige land ter wereld waar dagenlang zittingen van het parlement zijn afgelast wegens het coronavirus. Hierop kwam veel kritiek: schrijver Yuval Noah Hariri sprak bijvoorbeeld van een ‘coronadictatuur’. De Knessetvoorzitter verklaarde afgelopen week eerst dat hij het Knesset sloot vanwege corona, en zei vervolgens dat het ook de bedoeling was om zo onderhandelingen tussen Likoed en Blauw Wit over een eenheidskabinet af te dwingen. Maandag 23 maart werd de Knesset weer geopend, ook op last van het Hooggerechtshof, en kreeg Edelstein het bevel om de verkiezing van zijn opvolger door te laten gaan. De rest van de Likoed-fractie boycotte de vergadering uit protest tegen de bemoeienis van de rechter.

Leider Benny Gantz van Blauw Wit rende na het schorsen van de vergadering naar het kantoor van Edelstein om te eisen dat hij de Knesset heropende. Fractievoorzitter Ayman Odeh van de Verenigde Lijst reageerde snauwend in een tweet: ‘Yuli, jij lichtgewicht, heb je enig idee hoeveel bevelen van het Hooggerechtshof wij zelf graag uit het raam zouden gooien? Je zou het nog geen seconde volhouden als arabier!’ 

Hoewel Edelstein onder druk stond van zijn partij om het bevel van het Hooggerechtshof te negeren, waren niet alle prospectieve coalitiepartners van Likoed het daarmee eens. Defensieminister Naftali Bennett, fractievoorzitter van Yamina: “We moeten ons aan de wet en rechterlijke uitspraken houden, anders valt het land uiteen.” 

Edelstein kreeg bevel van het Hooggerechtshof om voor 14.30 uur plaatselijke tijd alsnog de verkiezing van een nieuwe voorzitter toe te staan, maar hield de vergadering gesloten. Duizenden demonstranten verzamelden zich buiten de Knesset om te protesteren tegen de gang van zaken. Veel van hen demonstreerden in hun auto’s, om zich aan de coronavoorschriften te houden. Nu er nog geen stemming heeft plaatsgevonden, stelt het Hooggerechtshof een aanklacht op tegen Edelstein wegens het negeren van het rechterlijke bevel.

Edelstein heeft officieel de tijd tot vrijdagochtend om zijn aftreden te heroverwegen. Vanaf dan is Amir Peretz interim-voorzitter. Aangezien vrijdag in Israel een vrije dag is, komt de Knesset-vergadering pas maandag 30 maart weer bijeen.