Getuige Netanyahu-proces vertelt over ‘corruptie’

IN ISRAEL / Door: JOS HUMMELEN / 25 nov 2021 CORRUPTIE NETANYAHU RECHTSZAAK

Een getuige in het corruptieproces tegen voormalig minister-president Benjamin Netanyahu is helder; het ging Netanyahu niet om geld, maar om de beeldvorming rondom hem en zijn gezin. De belangrijkste getuige in ‘Zaak 4000’, voormalig premiersassistent Nir Hefetz, stelde dat de toenmalig machtigste man van Israel zijn macht misbruikte voor eigen gewin.

Momenteel lopen er drie zaken tegen Netanyahu, waarvan ‘Zaak 4000’ de meest explosieve is. De premier, die inmiddels plaats heeft gemaakt voor het duo Bennett/Lapid, zetelt momenteel in de oppositie, maar moest na veel uitstel ook opdraven in de rechtszaal voor het eerst sinds mei 2020 – ditmaal met beduidend minder media-aandacht, en zonder grootschalige protesten buiten de rechtbank.

In deze ‘Zaak 4000’ wordt Netanyahu ervan beschuldigd mediamagnaat Shaul Elovitch, geholpen te hebben om een fusie te forceren, in ruil voor positieve berichtgeving op zijn nieuwswebsite ‘Walla’. Hefetz, de belangrijkste getuige van het Israelische Openbaar Ministerie, verklaarde zelfs dat Elovitch een lijst had aangeleverd met suggesties voor de post van ‘minister van Communicatie’. Netanyahu prijkte bovenaan die lijst. Deze clandestiene ontmoetingen en afspraken zouden zich in 2015 hebben afgespeeld. Hefetz zou zelf op verzoek van Netanyahu via een achterdeur Elovitch de ambtswoning aan Balfour Street ingesmokkeld hebben. Hefetz staat al deze hele week uren per dag in de rechtzaal te getuigen.

Mediacontrole

In de andere twee strafzaken wordt de voormalig premier beschuldigd van omkoping door miljardairs Arnon Milchan en James Packer met flessen champagne en sigaren ter waarde van honderdduizenden dollars (‘Zaak 1000’), en dubieuze deals met nieuwsbaron Arnon Mozes, eigenaar van de Yedioth Achronoth Group (‘Zaak 2000’). ‘Bibi’ wordt uiteindelijk niet vervolgd voor omkoping of machtsmisbruik rond de aanschaf van drie onderzeeërs en vier oorlogsschepen voor miljarden euro’s (‘Zaak 3000’) , een deal die hem persoonlijk miljoenen dollars zou hebben opgeleverd. 

Netanyahu drong aan bij Elovitch (volgens Hefetz) dat de fusie rond moest zijn voor de verkiezingen van maart 2015. Sterker nog: anders zou hij zijn invloed op de mededingingsautoriteit laten varen. De fusie zou voor Elovitch een winst betekenen van miljoenen. Hefetz noemde Netanyahu in zijn getuigenis een ‘controlfreak’ die absoluut wilde voorkomen dat hij en zijn gezin slecht in het nieuws zouden komen, en die zelfs persoonlijk ingreep bij de beeldredactie van een interview op Walla. Netanyahu drong er via zijn woordvoerders op aan om minder flatteuze foto’s in de media te corrigeren. 

Gezondheid rechtstaat

Het feit dat een zittende politicus en bovendien de langstzittende premier van Israel, verantwoording moet afleggen van hoe hij om is gegaan met zijn macht, is een teken aan de wand. Het zegt dat Israel een gezonde rechtstaat is, waar iedere burger rekenschap moet afleggen en niemand boven de wet staat. De openheid waarmee meerdere getuigen hun verhaal durven te doen is eveneens een teken van een goed functionerende rechtstaat. Zowel voormalig premier Ehud Olmert (machtsmisbruik tijdens burgermeesterschap van Jeruzalem) als voormalig president Moshe Katzav (wegens verkrachting) zaten eerder zelfs gevangenisstraffen uit.

Het feit dat de langstzittende premier van het land als eerste door bleef regeren toen hij crimineel vervolgd werd, en dat zowel hij als zijn voorganger Ehud Olmert in het beklaagdenbankje stonden wegens corruptie, geeft wel aan dat dergelijk machtsmisbruik weliswaar niet goedgekeurd wordt, maar een vaker voorkomend probleem is. Elf reguliere (ex-)ministers stonden eerder tijdens of vlak na hun ministerschap terecht. Volgens de Israelische wet is het momenteel zo dat iemand die crimineel vervolgd wordt, geen minister mag zijn, maar wel premier. 

Hierdoor is de Israelische kiezer ook wat gewend. Ondanks de lopende aanlachten en strafzaken tegen Netanyahu, en grootschalige protesten naar aanleiding daarvan, overleefde ‘Bibi’ ondanks lopende onderzoeken en aanklachten wegens corruptie drie verkiezingsrondes als premier, en leek zijn achterban er geen of weinig probleem mee te hebben.