Vorig jaar oktober ging het twintig-punten-plan van president Trump in werking, waaronder een staakt-het-vuren in de Gazastrook. Daarmee eindigden de grootschalige schermutselingen in de Gazastrook. Sindsdien is het relatief rustig in de Gazastrook. Maar ook Hamas heeft gebruikgemaakt van deze rust.
Plan van Trump
Het lijkt alweer heel lang geleden dat de oorlog in Gaza stopte en Hamas eindelijk de laatste gijzelaars losliet. De bedoeling was dat Hamas zou ontwapenen en de macht over zou dragen, maar dat is nog ver weg. Al snel bleek dat Hamas helaas nog steeds voldoende krachtig was om de touwtjes weer in handen te nemen in Gaza. Onlangs verscheen weer een rapport, dat stelde dat Hamas volop standrechtelijke executies en martelingen uitvoerde gedurende de oorlog. De terreurbeweging richtte zich daarbij op vermeende collaborateurs met Israel.
Beelden van die executies waren ook te zien vlak na de deal, die onder druk van Trump was afgesproken. Hamas greep razendsnel weer de macht in de Gazastrook, nadat de wapens zwegen. Ondanks de vele beloften om Hamas uit te roeien is de harde conclusie dat dit niet is gelukt. Wel heeft Israel bijna iedereen die iets te maken had met de planning en uitvoering van 7 oktober 2023 weten uit te schakelen. Dat is een knappe prestatie, maar ook dat maakt geen einde aan Hamas.
Diepe worteling
Het punt is dat Hamas helaas diepgeworteld is in Gaza. De terreurbeweging vindt haar wortels in de Moslimbroederschap, die zich al lang voor de oprichting van Hamas bezighield met allerlei sociale activiteiten, zoals scholing, zorg en uitkeringen. De beweging is daarmee een vangnet geworden voor de toen falende overheid. Toen Hamas in 2007 met geweld de gehele Gazastrook overnam, versterkte het de greep op de strook. Op alle belangrijke posities kwamen mensen te zitten die Hamas een warm hart toedragen. Politieke tegenstanders konden rekenen op een harde aanpak, met martelingen en gevangenschap.
Het grote sociale netwerk gebruikt de terreurbeweging om nieuwe rekruten te werven. De sociale tak van Hamas is diep geworteld in de Gazaanse samenleving. Dat maakt dat het Israelische leger eigenlijk een onmogelijke taak op zich had genomen, om Hamas weg te krijgen. Daarbij speelt mee dat historisch gezien de steun voor Hamas onder Palestijnen groeit in een conflict met Israel. Het sentiment is dan: Hamas doet in ieder geval iets.
Ontwapening
De bedoeling van het plan van Trump was dat Hamas zou ontwapenen. Daarnaast moest de beweging het gezag overdragen aan groep technocraten, onafhankelijke Palestijnse bestuurders. In ruil daarvoor zou Israel zich dan langzaam maar zeker terugtrekken uit de Gazastrook. Maar voorlopig is hier nog geen sprake van, want Hamas weigert tot nu toe categorisch om zich te ontwapenen. Wel is het opvallend dat de beweging zich op dit moment heel rustig houdt, Analisten stellen dat de beweging zich opnieuw probeert te bewapenen, maar dat is een stuk ingewikkelder geworden. De smokkelroutes die de beweging had naar Egypte zijn grotendeels vernietigd.
De beweging probeert daarom op een andere manier aan wapens te komen, bijvoorbeeld via de zee. Maar voorlopig lijkt de beweging zich vooral te richten op de controle over de Gazastrook. Het gaat dan om ongeveer de helft van de Gazastrook, want de andere helft is nog in handen van het Israelische leger. De grote vraag is natuurlijk: gaat het nog lukken om Hamas te ontwapenen? Daar lijkt het voorlopig niet op. Het ziet er meer naar uit dat de situatie in de Gazastrook instabiel blijft, een soort schemerfase. Daarbij zullen er regelmatig Israelische aanvallen zijn, waarmee het Israelische leger bewapening van Hamas wil voorkomen.
Hoe kijkt de bevolking van Gaza nu tegen Hamas aan? Dat is lastig te zeggen. In de afgelopen jaren zijn er regelmatig peilingen uitgevoerd, maar sinds het ingaan van het staakt-het-vuren is er geen nieuwe representatieve peiling gepubliceerd. Daardoor is onduidelijk hoe de publieke opinie zich sindsdien heeft ontwikkeld. Voorlopig blijft het dus grotendeels koffiedik kijken.