Hoe machtig is de Iraanse Revolutionaire Garde?

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: PAUL VAN DER BAS / 3 jan 2020 IRAN

De commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde, Qassem Soleimani, gold als één van de machtigste mannen van Iran. Zijn liquidatie door een Amerikaanse drone-aanval kan grote gevolgen hebben. Maar wat is de Revolutionaire Garde precies, en hoe machtig is de organisatie? 

  • De Iraanse Revolutionaire Garde werd in 1979 opgericht als bewaker van de Islamitische Revolutie.

  • Sindsdien is de organisatie uitgegroeid tot een op zichzelf staande militaire macht met 150.000 manschappen. 

  • De Garde speelt een sleutelrol in het exporteren van Iraanse invloed in de regio.

  • De Revolutionaire Garde heeft daarnaast enorme invloed in de Iraanse politiek en economie.

Qassem Soleimani was een belangrijke speler binnen en buiten Iran. Als commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde stond hij aan het roer van een militair, politiek en economisch imperium. Wat is de invloed van de Revolutionaire Garde in Iran en de regio? 

Soleimani commandant Revolutionaire Garde

Generaal Soleimani werd gedood door een Amerikaanse drone-aanval in Bagdad. Foto: screenshot Youtube/CBS News

Hoeders van de revolutie

Na de Islamitische Revolutie in 1979 werd de Revolutionaire Garde opgericht als volksleger, om de erfenis van de revolutie te bewaken. Het staatsbestel van Iran is vormgegeven volgens het concept velayat-e faqih, wat betekent dat de ‘voogdijschap’ van de staat in handen is van een islamitische juridische geleerde, de ayatollah. Ayatollah Khamenei is Opperste Leider van Iran en heeft samen met zijn adviesorganen de centrale macht. Zij bepalen wie zich verkiesbaar mag stellen en welke wetten worden goedgekeurd. De Revolutionaire Garde staat onder rechtstreeks gezag van de Opperste Leider. 

Parallel leger

Tijdens de Irak-Iran-oorlog (1980-1988) transformeerde de Revolutionaire Garde steeds meer tot een conventioneel leger. De Garde opereert parallel aan het reguliere leger en heeft eigen grondtroepen, een eigen luchtmacht en een eigen marine. Bovendien heeft de Garde sinds 2007 het directe commando over de Basij-volksmilities. De Basij bestaat uit vrijwilligers (alle fel aanhanger van het regime) die kunnen worden gemobiliseerd in geval van nood. Ook houden Basij-milities de kuisheid op straat nauwlettend in de gaten en worden zij ingezet om protesten neer te slaan. Onderstaand overzicht toont de commandostructuur.

Iraanse Revolutionaire Garde

Bron: Council of Foreign Relations / International Institute for Strategic Studies

Exporteren van de revolutie

Het takenpakket van de Revolutionaire Garde strekt zich uit tot buiten de landsgrenzen van Iran. De Garde is namelijk belast met het exporteren van de islamitische revolutie, en heeft hiervoor een speciale eenheid: de Quds Forces. Zij trainen en bewapenen regionale bondgenoten zoals de Libanese Hezbollah, de Houthi-rebellen in Jemen en volksmilities in Irak. Niet voor niets bevond generaal Qassem Soleimani zich in Bagdad tijdens de aanval. In november onthulde de New York Times hoe enorm de Iraanse invloed op de Iraakse regering is. Soleimani was hierin een sleutelfiguur: hij werd regelmatig naar Bagdad gestuurd om te zorgen dat Irak netjes in de pas bleef lopen met de belangen van buurland Iran. Ook speelt de Revolutionaire Garde een grote rol in de burgeroorlog in Syrië, waar strijders van de garde aan de zijde van president Assad vechten. 

Politieke macht

In Iran heeft de Revolutionaire Garde grote politieke macht. Als reactie op het presidentschap van de hervormingsgezinde Mohammad Khatami (1997-2005) benoemde ayatollah Khamenei steeds meer (voormalige) leden van de Garde op belangrijke politieke posten. Zij zijn echte hardliners en pleiten in het Iraanse parlement voor het streng handhaven van de islamitische leefregels en een agressieve buitenlandpolitiek. Bovendien heeft de Garde invloed op de selectie van presidentskandidaten: bij de verkiezingen in 2013 zetten zij de Raad van Hoeders onder druk om Hashemi Rafsanjani te diskwalificeren als kandidaat. Hij werd beschouwd als te onafhankelijk van ayatollah Khamenei. 

Economisch imperium

De macht van de Garde is niet alleen militair en politiek, maar ook economisch. Hoge officieren van de Garde controleren maar liefst een derde van de Iraanse economie. Zij hebben belangen in ondernemingen en controleren complete bedrijfstakken, waardoor regeringsbesluiten over het landsbestuur en de economie hen direct raken. De officieren van de Revolutionaire Garde hebben dus niet alleen ideologische maar ook financiële motieven om hun macht te doen gelden. De dood van Soleimani is een gevoelige klap voor het Iraanse regime, maar zal weinig veranderen aan de machtspositie van zijn organisatie.