Deze week viel het Israelische leger Jenin binnen, een stad in het noorden van de Westelijke Jordaanoever. In de stad zijn tal van lokale terreurgroepen actief, waar Israel nu tegen heeft opgetreden. In de weken daarvoor waren veiligheidstroepen van de Palestijnse Autoriteit actief in het gebied om de orde te herstellen. Wat is er aan de hand in Jenin?
De veiligheidsdiensten van de PA
PA
Begin december 2024 startten de veiligheidstroepen van de Palestijnse Autoriteit (PA) een actie in Jenin. Een woordvoerder van de PA stelde dat de operatie gericht was op het herstellen van de orde. Verder zei hij dat de PA niet toe zal laten dat de terreurbewegingen Hamas en Islamitische Jihad de Palestijnen meeslepen in een oorlog met Israel.
Hoewel de PA formeel het gezag heeft in Jenin is hier weinig van te merken. De dienst wordt vooral uitgemaakt door lokale terreurorganisaties. De Palestijnen zien hen als vrijheidsstrijders, die vechten tegen de bezetting. De schermutselingen vinden vooral plaats in het gedeelte van Jenin dat van oudsher het vluchtelingenkamp is en dat vergroeid is met de stad Jenin. Meerdere leden van de veiligheidsdiensten van de PA zijn omgekomen bij de actie. Volgens berichten zijn honderden militante Palestijnen gearresteerd en zijn er veel explosieven in beslag genomen.
De acties van de PA lijken een boodschap te bevatten voor Trump en Israel, namelijk dat de organisatie klaar is om het gezag in de Gazastrook over te nemen. Daarnaast is het ook een boodschap aan Hamas: wij zijn hier de baas. Anderen stellen dat de PA bang is voor een revolutie tegen hen, gezien de impopulariteit van de partij. De terroristische bewegingen in Jenin stellen dat de PA zich met deze acties richt op hun broeders, terwijl ze juist schouder aan schouder tegen Israel zouden moeten strijden.
Israelische positie
De Israelische reactie kent twee kanten. Aan de ene kant juicht Israel de acties toe, aan de andere kant is er weinig vertrouwen in de PA. Tot nu toe weigert premier Netanyahu om openlijk te spreken over de optie dat de PA een rol krijgt in het toekomstig bestuur van de Gazastrook. Maar naar verluidt zijn er achter de schermen wel gesprekken hierover. Eerder noemde voormalig minister Gallant het de minst slechte optie. De vraag is vooral of er nog wel andere opties zijn. Eerder heeft Israel geprobeerd om lokale clanleiders in de Gazastrook op te werpen als bestuurder, waarvan enkele meteen zijn vermoord door Hamas. Israel kiest er nu vooral voor om zich nog niet in de kaarten te laten kijken.
Direct na de terugtrekking van de PA zijn Israelische militairen zelf Jenin in getrokken. Zij hebben daarbij onder andere twee leden van terreurbewegingen uitgeschakeld die verantwoordelijk waren voor een aanslag op 6 januari 2025, waarbij drie Israeli’s om het leven kwamen. In totaal zijn volgens het leger 13 militante Palestijnen gedood. Ook zijn er tientallen Palestijnen gearresteerd. De acties zijn volgens minister Katz gericht op het Jenin Bataljon, dat bestaat uit terroristen van zowel Islamitische Jihad als Hamas.
Het vluchtelingenkamp is een ingewikkeld gebied om in te opereren, aangezien het zeer dicht bebouwd is. Op beelden is te zien dat Palestijnen bermbommen hebben geplaatst in de smalle straten. Het Israelische leger maakt de explosieven onschadelijk met gebruik van militaire shovels. Dat leidt wel tot grote schade aan de wegen in het vluchtelingenkamp.
Dilemma
Het feit dat Israel en de PA de acties lijken te coördineren verzwakt de positie van de PA op de Westelijke Jordaanoever. Het samenwerken met Israel wordt gezien als verraad. Aan de andere kant wil de PA laten zien dat ze een betrouwbare partner is voor Israel en de VS om de kans te vergroten om het bestuur in Gaza over te nemen. Het toont het dilemma voor de PA.
Maar er is ook veel kritiek op Israel. VN-baas Guterres stelde dat de inval van Israel een poging is om de Westelijke Jordaanoever te annexeren. Daar lijkt het voorlopig echter niet op. In de afgelopen jaren heeft Israel meerdere van dit soort acties uitgevoerd, ook in Jenin. De actie van Israel past in een patroon dat we de afgelopen jaren al hebben gezien. Jenin is een plek waar Hamas en Islamitische Jihad volop de ruimte krijgen en Israel maakt zich hier zorgen over. Een tweede Gazastrook is voor Israel een doemscenario en daarom lijken dit soort acties noodzakelijk.