Recentelijk stelde Sylvana Simons (BIJ1) enkele zeer sturende Kamervragen over de deelname van de huidige minister van Veiligheid en Justitie aan een VVD-reis, die werd georganiseerd met behulp van CIDI, naar Israel en de Palestijnse gebieden. Enkele jaren terug was Dilan Yeşilgöz-Zegerius als privépersoon deelnemer aan deze reis. Nu veegt minister Hoekstra (CDA) van Buitenlandse Zaken in zijn heldere beantwoording de insinuaties van Simons resoluut van tafel.
De Tweede Kamer. (bron: Flickr / pieter musterd)
Simons stelde de vragen kort na de beëdiging van de minister op basis van een enkele bron. In 2019 waren enkele VVD’ers, waaronder Yeşilgöz, op eigen titel mee met een door CIDI georganiseerde reis naar Israel en de Palestijnse gebieden. Daar spraken zij onder meer met Israelische en Palestijnse politici, beleidsmakers en experts. De gesprekspartners kwamen van alle kanten van het politieke en ideologische spectrum, om zo de deelnemers een zo goed mogelijk beeld te geven van situatie daar. De deelnemers deden onder andere Tel Aviv, Jeruzalem als Ramallah aan, en overnachtten daar ook. De Palestijnse premier Mohammad Shtayyeh, waarmee uitgebreid werd gesproken, deelde het bezoek zelfs trots op Twitter; mede daardoor werd bekend dat Yeşilgöz mee was op deze reis.
Hoekstra is helder
Over de sturende vragen van Simons over het programma is Hoekstra helder. Zo schrijft hij: ‘Aangezien het een privéreis betrof is het niet aan het kabinet om hier een oordeel over te vellen.’ Daarnaast benadrukt Hoekstra dat dit soort reizen gemaakt worden door individuen op eigen titel. Ook ziet hij geen noodzaak om vergelijkbare reizen verder te onderzoeken.
Simons nam de aantijging van The Rights Forum over en stelde zonder gêne dat Dilan Yeşilgöz’ reis met CIDI nergens meer terug te vinden is in de openbare registers van nevenactiviteiten van Tweede Kamerleden. Hoekstra is kristalhelder als het gaat om de aanwezigheid van deze reis in de registers van de Kamer en verwijst haar naar de archieven: “Deze reis is destijds wel degelijk in de registers van de Tweede Kamer genoteerd. Daarbij heeft de huidige minister van Justitie en Veiligheid, destijds Kamerlid, expliciet vermeld dat de reis deels voor eigen rekening kwam, en deels gefinancierd werd door de Stichting Collectieve Maror-gelden Nederland.”
Hoekstra laat helder en duidelijk weten dat het kabinet geen boodschap heeft aan eenzijdige en sturende insinuaties. De vragen van Simons, waarmee zij zowel CIDI als minister Yeşilgöz in diskrediet probeerde te brengen, vallen dus in het water.
Antwoorden van de minister van Buitenlandse Zaken op vragen van het lid Simons (BIJ1) over een reis naar Israël in 2019 door de nieuwe minister van Justitie en Veiligheid en medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht ‘Dilan Yesilgöz heeft vragen te beantwoorden over CIDI-reis’ van The Rights Forum d.d. 4 januari 2022?
Antwoord
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat er in 2019 een reis naar Israël heeft plaatsgevonden van 16 VVD-leden, waaronder de nieuwe minister van Justitie en Veiligheid?
Antwoord
Het kabinet kan niet bevestigen dat alle deelnemers aan de reis VVD-leden waren – en dat is ook niet aan het kabinet. Zoals het door u aangehaalde artikel al kenschetst, ging de reis niet alleen naar Israël, ook de bezette Palestijnse gebieden werden aangedaan.
Vraag 3
Klopt het dat onder deze 16 VVD-leden er ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken aanwezig waren?
Antwoord
Het klopt dat ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken deel uitmaakten van het reisgezelschap.
Vraag 4
Klopt het dat één van hen direct betrokken was/is bij de Directie Midden-Oosten?
Antwoord
Ja. Betrokken medewerker – destijds werkzaam binnen het Noord-Afrika cluster van de betreffende Directie – was op geen enkele manier betrokken bij het dossier Midden-Oosten Vredesproces (MOVP), Israël en/of de Palestijnse gebieden. Hoewel het om een privéreis ging, heeft de medewerker in kwestie – in het kader van transparantie – de werkgever om toestemming gevraagd om mee te gaan op deze reis. Gezien de inhoudelijke afstand tot het dossier is deze toestemming verleend.
Vraag 5
Door wie is de reis georganiseerd? Wat is de betrokkenheid van het CIDI bij de organisatie van deze reis?
Antwoord
Het kabinet concludeert op basis van openbare bronnen – waar ook het aangehaalde artikel aan refereert – dat het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) betrokken is geweest bij de organisatie van de betreffende reis.
Vraag 6
Op welke manier is er voor deze reis betaald en door wie?
Vraag 7
Zijn voor de financiering van de reis giften verleend aan de nieuwe minister van Justitie en Veiligheid? Zo ja, van wie zijn de giften afkomstig?
Vraag 8
Klopt de suggestie van The Rights Forum dat (ten dele) aan de financiering van deze reis is bijgedragen vanuit Maror-gelden? Zo nee, kunt u deze suggestie ontkrachten met bewijs? Zo ja, komt het betalen van reizen voor VVD-leden naar Israël overeen met de doelstelling van de Maror-gelden? Hoe reflecteert u daarop?
Vraag 9
Indien er aan de financiering van deze reis is bijgedragen vanuit Maror-gelden, bent u voornemens de gelden terug te vragen aan de deelnemers van deze reis, zodat deze gelden kunnen worden ingezet voor het Joods rechtsherstel waarvoor ze bedoeld zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op de vragen 6, 7, 8 en 9
Het kabinet heeft slechts beperkt inzicht in de wijze waarop deze privéreis voor de gehele groep van deelnemers is gefinancierd, en dat is ook niet aan het kabinet. Zie vraag 16 voor informatie over een van de deelnemers, de huidige minister van Justitie en Veiligheid, destijds Kamerlid.
Vraag 10
Indien het CIDI, via de financiering dan wel de organisatie van de reis, betrokken was bij de reis: acht u het wenselijk dat politieke lobbyorganisaties, zonder publieke kennisgeving, reizen kunnen financieren dan wel organiseren voor personen die werkzaam zijn voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken en voor wie de reis een direct verband heeft met hun werkzaamheden?
Antwoord
Zie ook het antwoord op vraag 4. De betrokken medewerkers van Buitenlandse Zaken, die deel uit maakten van het betreffende reisgezelschap, waren op geen enkele wijze betrokken bij het MOVP, Israël en/of de Palestijnse gebieden.
Vraag 11
Indien het CIDI, via de financiering dan wel de organisatie van de reis, betrokken was bij de reis: acht u het aannemelijk dat een reis, die gefinancierd dan wel georganiseerd is, door een organisatie die uitgesproken kant kiest voor de Israëlische regering in conflicten aldaar, mogelijk niet objectief is ingestoken? Zo nee, kunt u dit onderbouwen? Acht u het mogelijk dat zo een reis, georganiseerd door zo een organisatie, de professionele oordeelsvorming van betrokken medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken kan hebben beïnvloed?
Antwoord
Het kabinet heeft slechts beperkt inzicht in het programma van dit bezoek. Aangezien het een privéreis betrof is het niet aan het kabinet om hier een oordeel over te vellen.
Vraag 12
Welke regels gelden er omtrent het aannemen van gelden en giften in de vorm van de financiering dan wel organisatie van reizen voor medewerkers van ministeries? Welke sancties/gevolgen gelden er voor het overtreden of niet-nakomen van deze regels?
Vraag 13
Is er bij deze reis aan de geldende regels voldaan omtrent het aannemen van gelden en giften voor medewerkers van ministeries? Zo ja, kunt u dit onderbouwen met bewijs? Zo nee, kunt u aangeven welk gevolg het niet-voldoen aan deze regels voor de betreffende medewerkers heeft gehad? En kunt u aangeven of hij van mening is dat deze regels dienen te worden aangescherpt?
Antwoord op de vragen 12 en 13
In de Gedragscode Integriteit Rijk zijn de kaders voor integer handelen omschreven, waaronder rondom het aannemen van giften. In de gedragscode wordt veel waarde gehecht aan openheid en het bespreekbaar maken van dilemma’s. In onderhavig geval heeft de betrokken medewerker de reis vooraf gemeld en in alle openheid besproken met leidinggevenden, zodat kon worden beoordeeld of deelname passend was. Hiermee is in lijn gehandeld met de Gedragscode.
Vraag 14
Maakt het Ministerie gebruik van het aanbod van reizen door politieke lobbyorganisaties, zoals het CIDI, voor hun medewerkers en bewindspersonen? Kunt u benoemen welke reizen dit zijn geweest gedurende de vorige kabinetsperiode en of daar medewerkers, dan wel bewindspersonen, aan hebben deelgenomen?
Antwoord
Nee, daar maakt het ministerie van Buitenlandse Zaken geen gebruik van.
Vraag 15
Hebben er vaker reizen plaatsgevonden, waarbij politieke lobbyorganisaties op enigerlei wijze betrokken waren, en waaraan medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken niet-ambtshalve hebben deelgenomen? Indien dit niet bekend is: bent u bereid dit te onderzoeken en hierover de Kamer te informeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Het kabinet is daar niet bekend mee en ziet geen aanleiding dit te onderzoeken.
Vraag 16
Hoe reageert u op de aantijging van The Rights Forum dat Dilan Yesilgöz’ reisleiderschap voor CIDI nergens meer terug te vinden is in de openbare registers van nevenactiviteiten van Tweede Kamerleden? Hoe verklaart u dit?
Antwoord
Deze reis is destijds wel degelijk in de registers van de Tweede Kamer genoteerd. Daarbij heeft de huidige minister van Justitie en Veiligheid, destijds Kamerlid, expliciet vermeld dat de reis deels voor eigen rekening kwam, en deels gefinancierd werd door de Stichting Maror-gelden Nederland. Ik verwijs u daarvoor naar de archieven van de Tweede Kamer.