Nederland “blijft aandacht vragen” voor Palestijnse schoolboeken

De Kamervragen over Palestijnse schoolboeken van SGP’ers Kees van der Staaij en Chris Stoffer d.d. 18 juni zijn beantwoord door minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Tom de Bruijn (D66). Hij verwelkomt het kritische EU-rapport van juni 2021 over Palestijnse schoolboeken, uitgevoerd door het Duitse Georg Eckert Instituut (GEI). “Uiteraard zal het Kabinet zelf ook aandacht blijven vragen voor dit onderwerp in de dialoog met de Palestijnse autoriteiten,” zei de minister over het verwijderen van haatzaaiende, extremistische en antisemitische inhoud uit Palestijns onderwijsmateriaal.
Palestijnse schoolboeken

Uit het EU-rapport: een Palestijns lesboek Arabisch uit 2019 verheerlijkt als martelaar (shahida’) Dalal Al-Mughrabi, die in 1978 de Kustwegaanslag leidde. Deze aanslag kostte 39 Israeli’s het leven.

 

EU wil verdere verbetering zien, Nederland ook

Het EU-rapport bekeek een aantal schoolboeken gebruikt door scholen van de Palestijnse Autoriteit tussen 2017 en 2020. ‘Het onderzoek van het GEI wijst uit dat de schoolboeken tussen 2017 en 2019 een gemengd beeld geven. Zij voldeden volgens GEI grotendeels aan de UNESCO normen,’ volgens het ministerie van BuHa&OS, maar riepen nog steeds op tot geweld en bevatten hier en daar antisemitisme. 

Het GEI zag verder dat enkele, maar niet alle voorbeelden hiervan waren verwijderd uit nieuwere edities van deze schoolboeken uit 2020. Dit verwelkomt het kabinet; er is wel enige vooruitgang zichtbaar. Uit exacte vakken werd verheerlijking van geweld uit rekensommen en biologielessen gehaald, benadrukt ook minister De Bruijn.

‘Geen plaats voor haatzaaiende retoriek’

In antwoord op vragen of het ministerie het niet storend vond dat Palestijnse schoolboeken onder meer het bestaan van Israel ontkennen, de band van Joden met het gebied ontkennen, en een vijandbeeld tegen Israel creëren, zegt de minister toe de PA te zullen blijven aanspreken op de inhoud van hun lesmateriaal: ‘Binnen onderwijsmaterialen is geen plaats voor een oproep tot geweld of haatzaaiende retoriek … Kennis van elkaars leven en geschiedenis is van belang voor een klimaat waarin vrede mogelijk is.’

Nederland draagt niet bij aan schoolboeken, wel tablets

Volgens minister Bruins draagt Nederland niet (direct) bij aan deze boeken. Wel steunt Nederland Education Cannot Wait (ECW), een internationaal initiatief voor onderwijs in humanitaire contexten, als Trustfund gehuisvest bij UNICEF. Dit initiatief is ook in Palestijnse gebieden actief, maar verzorgt de afgelopen periode tablets om online lessen te kunnen volgen en psychosociale hulp aan kinderen en ouders. UNESCO leidt leraren op, maar zou daarbij geen inspraak hebben in lesmethodes. Ook de EU zou niet meebetalen aan Palestijns lesmaterialen.

De Europese Commissie zou de PA blijven aanspreken op UNESCO-standaarden rondom vrede, tolerantie en geweldloosheid: Hierbij wordt mede gesproken over beschuldigingen en bevindingen van anderen, en het belang van goed onderwijs voor de Palestijnse staatsopbouw.’

Het is in elk geval bemoedigend om te zien dat ook Nederland toezegt deze kwestie in de gaten te houden, en dat veel van de ergste inhoud uit schoolboeken verwijderd is. Het is uiteindelijk aan Palestijnse scholen en leraren zelf, om ervoor te zorgen dat er geen haat in hun klas aangeleerd wordt.


‘Antwoorden van de Minister van Buitenlandse Zaken op vragen van de leden Van der Staaij en Stoffer (SGP) over haatzaaien in (nieuwe) Palestijnse lesmethoden.

Vraag 1

Kent u het bericht “Schoolboeken Palestijnse Autoriteit opnieuw vol met haat”? 1) 

Antwoord

Ja.

Vraag 2 
Hoe beoordeelt u de conclusie van het Institute for Monitoring Peace and Cultural Tolerance in School Education (IMPACT-SE) dat de nieuwe Palestijnse schoolboeken nog minder aansluiten bij de onderwijswaarden van de Verenigde Naties (VN) dan voorgaande edities?

Antwoord
Het kabinet heeft kennisgenomen van de conclusies van IMPACT-SE, maar acht het passender om zijn oordeel over Palestijnse schoolboeken te baseren op een grootschalig onderzoek dat zojuist in opdracht van de EU is uitgevoerd door het Duitse Georg Eckert Instituut (GEI) en dat een onafhankelijke basis biedt voor de beoordeling van de Palestijnse schoolboeken.

Het onderzoek van het GEI wijst uit dat de schoolboeken tussen 2017 en 2019 een gemengd beeld geven. Zij voldeden volgens GEI grotendeels aan de UNESCO normen. Echter, GEI geeft ook aan ten aanzien van joden en Israël problematische passages gevonden te hebben, met antisemitische inhoud in één leerboek. De schoolboeken geven uitdrukking aan een narratief van verzet in de context van het Israëlisch-Palestijns conflict, en laten een vijandbeeld zien ten aanzien van Israël.

De onderzoekers van GEI hebben ook gekeken naar de schoolboeken die in 2020 zijn uitgegeven en concluderen dat daarin verbeteringen zijn aangebracht: antisemitische inhoud en voorbeelden in exacte vakken die gebaseerd waren op het Israëlisch-Palestijns conflict zijn veranderd of verwijderd.

Het kabinet verwelkomt de publicatie van het GEI. De bevindingen zijn reden tot zorg en het kabinet steunt dan ook de inzet van de Europese Commissie – als opdrachtgever van het onderzoek – om de dialoog hierover met de Palestijnse Autoriteit te intensiveren, teneinde op korte termijn verdere hervormingen te realiseren. Het kabinet onderschrijft het belang dat deze dialoog leidt tot verdere verbeteringen en verwijdering van de problematische inhoud. Uiteraard zal het Kabinet zelf ook aandacht blijven vragen voor dit onderwerp in de dialoog met de Palestijnse autoriteiten.

Vraag 3

Wat vindt u ervan dat leerlingen bij rekenoefeningen het aantal martelaren moeten optellen, ook in relatie tot de onderwijswaarden van de VN?

Vraag 4

Wat is uw mening over het feit dat bij opdrachten in aardrijkskunde- en geschiedenisboeken geen ruimte bestaat voor Israël op de kaart, omdat het hele gebied tussen de Jordaan en de Middellandse Zee wordt gezien als ‘Palestina’?

Vraag 5

Hoe beoordeelt u het feit dat de Joodse geschiedenis wordt genegeerd en dat eerdere alinea’s over het vredesproces zijn geschrapt uit de schoolboeken? In hoeverre draagt dit bij aan vrede en verzoening?

Vraag 6

Deelt u de zorg over het feit dat “Het Joodse volk in Palestina” in de nieuwe schoolboeken is veranderd in “Zionistische Joden in Palestina”, en dat de term “het Joodse volk” is veranderd in “de Joden”? Beaamt u dat hiermee de legitimiteit van de Joden als volk ondergraven wordt?

Antwoord op vragen 3, 4, 5 en 6
Nederland en de EU zijn van mening dat het aanzetten tot haat en geweld in het lesmateriaal onacceptabel is. Binnen onderwijsmaterialen is geen plaats voor een oproep tot geweld of haatzaaiende retoriek. Het kabinet acht het van groot belang dat dergelijke voorbeelden door de Palestijnse Autoriteit zo snel mogelijk worden verwijderd en dat het hier een strikte toetsing op blijft uitvoeren. Het kabinet is tevens van mening dat kennis van elkaars leven en geschiedenis van belang is voor een klimaat waarin vrede mogelijk is en blijft zich uiteraard inzetten om aanzetten tot haat of geweld tegen te gaan.

Vraag 7

Worden deze lesmethoden op enige wijze, direct dan wel via de VN, de EU of op andere indirecte wijze, mede gefinancierd door de Nederlandse staat?

Antwoord

Nederland is geen bilaterale donor in de Palestijnse onderwijssector en draagt niet bij aan de financiering van schoolboeken. Nederland ondersteunt Education Cannot Wait (ECW), een internationaal initiatief voor onderwijs in humanitaire contexten, als Trustfund gehuisvest bij UNICEF; ECW heeft ook programma’s in de Palestijnse Gebieden, uitgevoerd door UNICEF en UNESCO. Uit navraag bleek dat het werk van UNICEF zich echter niet richt op schoolboeken maar, in het kader van de COVID-19-respons, o.a. op het verschaffen van tablets om online lessen te kunnen volgen en op psychosociale hulp aan kinderen en ouders. UNESCO geeft daarnaast training aan onderwijzers en technische staf in de onderwijssector en is evenmin betrokken bij het ontwikkelen van lesmaterialen. De EU is wel een donor in de onderwijssector, vooral door een bijdrage aan de betalingen van salarissen, maar draagt niet bij aan lesmateriaal.

Vraag 8

Wat is de stand van zaken ten aanzien van het tegengaan van haatzaaien en intolerantie in door de UNRWA (mede-)gefinancierde Palestijnse lesmethoden? 2)

Antwoord

UNRWA, dat in de Palestijnse gebieden de schoolboeken van de Palestijnse Autoriteit gebruikt, zoals het ook in Libanon, Syrië en Jordanië de nationale schoolboeken gebruikt, toetst de boeken continu op problematische passages. Voor de gevallen waar lesmateriaal niet met VN-waarden blijkt te stroken heeft UNRWA alternatieve instructiematerialen ontwikkeld voor gebruik door de leraren in diens scholen. Het kabinet acht het van groot belang dat UNRWA deze toetsing blijft uitvoeren en is tevens van mening dat kennis van elkaars leven en geschiedenis van belang is voor een klimaat waarin vrede mogelijk is.

Vraag 9
Wat is uw reactie op de bewering in het bericht ‘EU study finds incitement in Palestinian textbooks, kept from public’ waarin staat dat de Europese Commissie een rapport over haatzaaien in lesmethoden van de Palestijnse Autoriteit onder de pet heeft gehouden? Klopt die bewering? Zo nee, wat is er dan concreet met deze conclusies gedaan? 3)

Antwoord
De Europese Commissie heeft de studie op vrijdag 18 juni jl. openbaar gemaakt.  

Vraag 10 

Hoeveel euro aan Europese subsidies is van 2017 tot heden naar lesmethoden van de Palestijnse Autoriteit gevloeid?

Antwoord

Zie antwoord op vraag 7. De EU is wel een donor in de onderwijssector, vooral door een bijdrage aan de betalingen van salarissen, maar draagt niet bij aan lesmateriaal.

Vraag 11

In hoeverre voldeden deze lesmethoden aan de UNESCO-standaarden rondom vrede, tolerantie en geweldloosheid, en hoe heeft de Europese Commissie dit bevorderd?

Antwoord

Zie antwoord op vraag 1 voor een appreciatie van de schoolboeken. De Europese Commissie brengt het belang van goede lesmethoden die voldoen aan de UNESCO-standaarden regelmatig op in de dialoog met de Palestijnse Autoriteit. Hierbij wordt mede gesproken over beschuldigingen en bevindingen van anderen, en het belang van goed onderwijs voor de Palestijnse staatsopbouw.    

1) Cidi, 8 juni 2021, ‘Schoolboeken Palestijnse Autoriteit opnieuw vol met haat’ (https://www.cidi.nl/schoolboeken-palestijnse-autoriteit-opnieuw-vol-met-haat/). 

2) Antwoord op schriftelijke vragen van het lid Van der Staaij over UNRWA-studiematerialen, Aanhangsel der Handelingen 2020-2021, nr. 1889. 

3) The Jerusalem Post, 9 juni 2021, ‘EU study finds incitement in Palestinian textbooks, kept from public’.’