Onlangs verscheen een nieuw rapport van de voedselwaakhond van de VN, de IPC. Uit het rapport bleek dat de situatie in Gaza sinds oktober 2025 flink verbeterd is, hoewel de situatie fragiel blijft. Helaas heeft het rapport de gegevens van Israel over hulpgoederen niet meegenomen, waardoor alsnog een groot deel van de hulp buiten beschouwing blijft. Het is tekenend voor deze rapporten.
Eerdere rapporten
Officieel is het IPC (Integrated Food Security Phase Classification) een samenwerkingsverband van ngo’s en overheidsorganisaties. In de volksmond heet het ook wel de voedselwaakhond van de VN. De rapporten van hen over Gaza hebben heel veel stof doen opwaaien. De waakhond stelde dat er in juli 2025 officieel honger was in een gedeelte van de Gazastrook, alhoewel daar veel op af te dingen was.
Het rapport dat nu is verschenen laat zien dat de situatie sinds oktober 2025 flink verbeterd is. In de cijfers is zichtbaar dat er veel meer hulp is binnengekomen sinds het staakt-het-vuren in 2025, dat een einde maakte aan de grootschalige gevechten. Maar net zoals in eerdere rapporten is het rapport gebaseerd op beperkte gegevens: het neemt niet alle hulp mee die de Gazastrook is binnengekomen.
Ook ditmaal is dat een groot probleem. Het rapport stelt wel Israelische gegevens ontvangen te hebben, maar dat was te laat om te verwerken in het rapport. Om te bepalen hoeveel voedsel Gaza is binnengekomen baseert het IPC zich daarom op gegevens van een VN-dashboard en de Palestijnse Kamer van Koophandel. Daarmee verdwijnt een groot gedeelte van de hulp buiten het zicht. De VN telt hulp alleen mee als het wordt aangemeld via bepaalde procedures en lang niet alle ngo’s doen dit. Ook de commerciële hulp die niet verloopt via de VN blijft buiten beeld. Dat heeft onherroepelijk grote gevolgen voor de analyses van de voedselwaakhond.
Israelische gegevens
Dat de gegevens niet zijn meegenomen is overigens niet volledig de schuld van het IPC. De Israelische organisatie (COGAT) die deze gegevens bijhield in een dashboard bijhield is hiermee gestopt sinds oktober 2025. De informatie is alsnog verstrekt aan de voedselwaakhond, maar rijkelijk laat. Volgens Israelische gegevens mist de voedselwaakhond de helft van de hulp die de Gazastrook binnenkwam.
Per maand is er volgens gegevens van het Wereldvoedselprogramma 80.000 ton voedsel nodig. In de onderstaande afbeelding is te zien dat dit gehaald is volgens de gegevens van COGAT. Een kritieke maand was maart van dit jaar, toen de oorlog tegen het Iraanse regime startte. Dat zorgde voor veel chaos. Daarna lijkt de hulp zich weer te herstellen.
Fragiel
De situatie is ook volgens de gegevens van de voedselwaakhond flink verbeterd. Door de hulptoevoer konden veel meer Palestijnen in Gaza bereikt worden met hulp. Daarnaast krijgen veel Palestijnen ook extra financiële hulp, waarmee ze ook goederen kunnen kopen op de financiële markt. Dat veranderde de situatie in Gaza, waardoor de voedselonzekerheid flink afnam. Veel Palestijnen hebben op een manier toegang tot voedsel: voedselpakketten, gekookte maaltijden, cash-hulp om op de commerciële markt te kopen of brood. De bakkerijen en de gaarkeukens draaien op volle toeren.
Maar er liggen wel gevaren op de loer. Want de afhankelijkheid van hulpgoederen in Gaza is hoog. Als er plotseling door verstoringen toch minder hulp komt, dan kan de situatie weer verslechteren. De landbouwgrond in Gaza is ernstig beschadigd, net als vele huizen. Een groot probleem is het gebrek aan kookgas. Veel inwoners bereiden hun eten op hout of op afval, of ze kiezen voor eten dat niet verhit hoeft te worden.
Rol van Hamas en ander tekortkomingen
Niet geheel verrassend ontbreekt de rol van Hamas in het rapport en dat is natuurlijk totaal onbegrijpelijk. Onlangs hebben andere VN-organisaties wel Hamas veroordeeld, vanwege bedreigingen en intimidatie van hulporganisaties. De terreurbeweging bemoeit zich met het uitdelen van de hulpgoederen en legt bijvoorbeeld belastingen op. Maar dat staat niet in dit rapport. Dat is natuurlijk een schande.
Maar ook andere verbeteringen in Gaza blijven systematisch onderbelicht. Het rapport kijkt bijvoorbeeld ook naar de hygiëne in de Gazastrook en de ziekenhuizen. Nergens is bijvoorbeeld te lezen dat er in de afgelopen maanden duizend meer ziekenhuisbedden beschikbaar zijn gekomen.
Cijfers Unicef
Datzelfde probleem zien we terugkomen bij cijfers van Unicef van juli 2026. Unicef had onderzoek gedaan en daaruit bleek dat de ondervoedingscijfers onder kinderen op dat moment heel laag waren, ergens tussen de 0,2 en 2%. Naar aanleiding hiervan verschenen er artikelen die deze cijfers vergeleken met andere landen. Maar die cijfers van omringende landen hier genoemd worden zijn sterk verouderd. Het cijfer van 11,5% van Syrië komt bijvoorbeeld uit 2010.
Meer recente cijfers uit Syrië (2025) wijzen erop dat het de cijfers nu liggen rond 5,5%. Recente cijfers uit Somalië (2026) laten zien dat het daar nog zorgelijker is. Daar ligt het cijfer op 19,5%. Maar veel artikelen suggereerden dat deze cijfers ook zouden bewijzen dat er geen hongersnood in Gaza is geweest. Het punt is: dat kun je niet bewijzen met de huidige cijfers. Het is namelijk overduidelijk dat er heel veel hulp Gaza is binnengekomen sinds oktober 2025.
De cijfers van juli 2025 uit Gaza wezen er wel degelijk op dat de situatie toen heel erg verslechterde. Dat de cijfers nu verbeterd zijn betekent niet dat de situatie toen niet slecht was. Het laat wel zien dat er in ieder geval heel veel hulpgoederen naar binnen zijn gekomen en dat er onevenredig veel aandacht is voor de Gazastrook. Maar stellen dat er toen geen honger was moet echter wel gebaseerd worden op de juiste argumenten en cijfers.
Mediaoorlog
Dat blijft heel ingewikkeld. De Belgische nieuwswebsite Knack deed een poging om te factchecken. Knack onderzocht de bewering op X ‘dat een rapport van Unicef aantoont dat er geen hongersnood was in Gaza’. Het concludeert terecht dat de informatie van Unicef dat niet bewijst.
Maar vervolgens gaat het zelf ook de mist in. Knack stelt dat de voedselwaakhond van de VN concludeerde dat er aan alle drie de voorwaarden voor hongersnood was voldaan. Maar dat is een enorme misvatting. Het IPC kent namelijk twee definities: “Famine with solid evidence”. Dan wordt voldaan aan de drie voorwaarden voor hongersnood. En “famine with reasoable evidence”. Dan hoeft maar aan twee van de drie voorwaarden voldaan te zijn. Op basis van al het bewijs kunnen onderzoekers dan concluderen dat er waarschijnlijk ook voldaan is aan de derde voorwaarde. Deze variant was van toepassing in een gedeelte van Gaza. Er was namelijk geen duidelijke oversterfte in Gaza die te relateren was aan honger. Dat het IPC alsnog hongersnood uitriep is daarom controversieel. Hier blijkt maar weer dat ook de ‘factcheckers’ zelf fouten maken en onjuiste informatie verspreiden.
Honger blijft een zeer ingewikkeld onderwerp om over te spreken en te schrijven. Het gaat immers uiteindelijk om mensen die achter de cijfers zitten. Daarom blijft het van belang om met grote nauwkeurigheid te kijken naar de cijfers. Het is belangrijk om de situatie niet te bagatelliseren. Maar het is ook belangrijk om de situatie niet te misbruiken, om Israel in een kwaad daglicht te stellen. Beide situaties liggen overduidelijk op de loer.