Vanaf 1 maart mogen 37 ngo’s geen hulp meer verlenen in Gaza. De organisaties voldoen niet aan nieuwe eisen van Israel, waaronder een registratieplicht van medewerkers die werkzaam zijn voor de ngo’s. Israel claimt dat dit nodig is om te controleren of er geen banden zijn met Hamas, dat nog steeds gedeeltelijk de controle heeft over de Gazastrook. De hulporganisaties vermoeden andere motieven en willen niet voldoen aan de nieuwe eisen. Zij stellen dat de noodhulp in Gaza op de tocht komt te staan. Het incident staat niet op zich: Israel probeert meer grip te krijgen op de hulpverlening.
Nieuwe regels
De organisaties hadden tot 1 januari om te voldoen aan de nieuwe eisen. Veel van hen hebben hieraan voldaan. Maar in totaal 37 organisaties voldoen niet aan de nieuwe eisen. Onder hen zijn de Nederlandse tak van Artsen Zonder Grenzen en War Child. Maar ook Oxfam Novib wordt geraakt door het nieuwe verbod. Dit betekent dat de organisaties vanaf 1 maart geen hulp meer mogen verlenen in de Gazastrook.
De nieuwe regels stellen dat ngo’s de namen en persoonsgegevens moeten doorgeven van lokale en internationale medewerkers. Israel stelt dat deze gegevens nodig zijn om te controleren of er geen banden zijn met Hamas. Het land heeft de ngo’s tien maanden de tijd gegeven om te voldoen aan de nieuwe eisen.
De nieuwe regels geven ook nieuwe gronden om een ngo te weren. Bijvoorbeeld als de organisatie Israel niet erkent als een Joodse en democratische staat. Ook het oproepen tot een boycot tegen Israel kan het einde betekenen voor het werk van een ngo.
Druk
Een aantal ngo’s heeft geweigerd om te voldoen aan de nieuwe eisen. Volgens hen zijn die eisen arbitrair en gevaarlijk voor hun medewerkers. Zij wijzen op honderden hulpverleners die om het leven zouden zijn gekomen. Zij menen dat Israel met deze nieuwe regels probeert om het geven van hulp te ondermijnen.
Om de druk op Israel te verhogen stellen de organisaties dat zij onmisbaar zijn voor de noodhulp in Gaza. Dat leidde vanzelfsprekend tot grote kritiek op Israel. Op zijn beurt stelt Israel dat de organisaties helemaal niet cruciaal zijn voor de hulpverlening. De ngo’s zouden slechts een kleine rol spelen in de hulpverlening.
Confrontatie
Het is zeker niet de eerste confrontatie tussen ngo’s en Israel en het zal ook de laatste niet zijn. Eerder nam Israel maatregelen tegen UNRWA, waarna alle ngo’s en de VN ook moord en brand schreeuwden. Maar als de wetten eenmaal zijn doorgevoerd horen we er veel minder van.
De grote vraag in dit conflict is eigenlijk: wie vertrouw je, de Israelische regering of de ngo’s? Het is namelijk zo dat de organisaties wel degelijk al maandenlang de tijd hebben gekregen om te voldoen aan de eisen. Bovendien zijn er ook genoeg hulporganisaties die wel voldoen aan de nieuwe eisen. De vraag is dan: waarom willen deze ngo’s dit niet doen?
Aan de andere kant geldt dat Israel de rol van de ngo’s lijkt te onderschatten. Hun rol in het distribueren van noodhulp lijkt op het eerste gezicht niet heel groot te zijn, maar Artsen zonder Grenzen lijkt wel degelijk zorg geleverd te hebben aan tienduizenden Palestijnen. Ook heeft de organisatie een rol in meerdere veldhospitalen en klinieken. De organisatie heeft honderden medici in dienst in de Palestijnse gebieden.
Terrorisme of hulp
Een andere belangrijke vraag is: wat is belangrijker, hulp verlenen of uitsluiten dat hulp in handen van Hamas komt? Nu Hamas nog steeds in het zadel zit in een gedeelte van Gaza is contact met de terreurorganisatie eigenlijk onvermijdelijk. Het idee dat Hamas niet zou profiteren van de noodhulp is bijna ondenkbaar. Bovendien stelt Israel dat de ngo’s een grote rol spelen in het de-legitimeren van Israel en daar zit zeker een kern van waarheid in.
Aan de andere kant lijkt de huidige Israelische regering tegen geen enkele kritiek te kunnen. Alle kritische stemmen worden langzaam maar zeker verstomd. Door het doorzetten van deze maatregelen laat Israel opnieuw zien dat het een keiharde koers volgt: het is buigen of barsten. Maar de ngo’s doen hetzelfde: zij weigeren om te voldoen aan de eisen en stellen zo net zo goed de hulpverlening op het spel.
Simpel
Het is te simpel om de stelling van de ngo’s meteen te volgen, namelijk dat Israel slechts het doel heeft om de hulpverlening aan Palestijnen tegen te houden. Israel wil controleren of er geen banden zijn met Hamas. Gezien de situatie in Gaza is dat an sich geen vreemde eis. De vraag is wel: is dit een realistische eis? En is het moreel verantwoord om dit conflict uit te vechten over de hoofden van Palestijnen?
Er zijn nog genoeg ngo’s die wel hulp verlenen in Gaza. Die ngo’s laten zien dat het wel degelijk mogelijk is om veel neutraler te zijn dan deze groep meer activistische ngo’s. Want daarin lijkt eigenlijk de sleutel te zitten naar de oplossing. De activistische kant van deze ngo’s is Israel een doorn in het oog. En daarin legt een belangrijke les voor de hulpverleners: koppel het hulpverlenen los van het kritiek hebben op Israel. Er zijn al genoeg ngo’s die die rol van criticaster op zich nemen, zoals Human Rights Watch en Oxfam Novib.