Eind januari deed het Internationaal Gerechtshof uitspraak in de zaak die Zuid-Afrika had aangespannen. Als belangrijkste maatregel wilde dat land dat het Hof een staakt-het-vuren op zou leggen, maar dat gebeurde niet. Zuid-Afrika heeft daarna meerdere verzoeken gedaan om aanvullende maatregelen op te nemen, op basis van de verslechterende omstandigheden in de Gazastrook. Het Hof is daar nu in meegegaan. Waarom zou dat erg kunnen zijn?
Zwart maken van Israel
Aandacht voor de situatie in de Gazastrook is belangrijk. Er zijn verschillende organisaties die daar aandacht voor gevraagd hebben. Daarnaast zijn er diverse landen die hulp geven, maar Zuid-Afrika is op dat lijstje niet te zien. Bovendien zou Zuid-Afrika zijn contacten kunnen inzetten om Hamas te bewegen om de gijzelaars vrij te laten en zich over te geven. In plaats daarvan bewandelt Zuid-Afrika de eenzijdige weg van kritiek op Israel via het Internationaal Gerechtshof.
De Israelische rechter Barak is één van de rechters die betrokken is bij deze zaak. Hij is toegevoegd bij deze zaak omdat de zaak zich richt op Israel. Hij legt haarfijn uit waarom hij toch kritiek heeft op deze uitspraak.
Hij noemt eerst een wat meer formeel argument. Het Internationaal Gerechtshof is namelijk niet bevoegd om uitspraken te doen over mogelijke schendingen van humanitair oorlogsrecht. Het Hof is alleen bevoegd om dit te doen in het kader van de beschuldiging van genocide. Genocide vereist een intentie om een andere bevolkingsgroep te willen vernietigen. Het Hof moet dan vaststellen dat het aannemelijk is dat Israel die intentie heeft. En daar wringt de schoen. Want in de nieuwe uitspraak gaat het Hof hier niet meer op in. In plaats daarvan gedraagt het Hof zich nu als een micromanager van het conflict. Daarmee laat het Hof zich voor het karretje spannen van Zuid-Afrika.
Hamas blijft buiten schot
Misschien wel het belangrijkste argument is dat in deze zaak Hamas volledig buiten schot blijft. De zaak speelt namelijk tussen Zuid-Afrika en Israel. Dat betekent dat het Hof geen uitspraak kan doen die geldt voor Hamas. De maatregelen zijn daarom enkel gericht op Israel. Dat miskent volledig dat Hamas in dit conflict een verantwoordelijkheid heeft, als een van de strijdende partijen. De uitspraak van het Hof zorgt ervoor dat Hamas beschermd wordt.
Flinterdun bewijs
Rechter Barak noemt nog een ander heel belangrijk punt, namelijk het bewijs waarop het Hof zijn nieuwe uitspraak baseert. In het vonnis is te zien dat het Hof zich vooral afgaat op rapporten van de VN, maar dat gaat om rapporten die niet zijn aangebracht door Zuid-Afrika of Israel. Israel heeft hierop niet kunnen reageren en het Hof heeft duidelijk niet gekeken naar de informatie die Israel openbaar maakt, bijvoorbeeld over de hulpgoederen die binnenkomen.
Het bewijs betreft onder meer rapporten van OCHA, het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden van de Verenigde Naties. Zij krijgen hun informatie rechtstreeks van ministeries die onder controle staan van Hamas. Dat is problematisch.
Grote zorgen
Al met al heeft de Israelische rechter Barak grote zorgen over de humanitaire situatie in Gaza. Maar het Hof is niet de plek waar hierover gesproken moet worden. Het Hof laat via de achterdeur Hamas bewijs leveren tegen Israel, maar het doet een uitspraak die zich in zijn geheel niet richt op Hamas. Terwijl de sleutel voor het beëindigen van het conflict juist bij Hamas ligt. Het blijft onbegrijpelijk dat er geen internationale druk komt op deze terreurbeweging, maar dat alle druk zich uitsluitend op Israel richt.