Ondanks alle gemaakte afspraken blijft Hezbollah proberen zich te herstellen en te herbewapenen. De Libanese regering en het staatsleger zouden de terreurbeweging actief moeten ontwapenen, maar falen jammerlijk in deze taak. Waar het overheidsapparaat van zijn noorderburen verzaakt, neemt Israel het heft in eigen hand. Al eerder schakelde het IDF leden van Hezbollah uit die zich actief bezighielden met de herbewapening, maar afgelopen weekeinde kwam daar een grote vis bij: Haytham Ali Tabatabai.
Gedecimeerd
Het is de zoveelste mokerslag voor de Libanese terreurbeweging, die eerder al zijn politiek leider en religieus ideoloog Hassan Nasrallah verloor. Vrijwel het voltallige leiderschap van Hezbollah, zowel van de politieke als de militaire tak, werd tijdens de oorlog uitgeschakeld door Israel. Met Tabatabai raakt het nu zijn hoogste militair kwijt. Die rol had hij juist ingenomen nadat zijn voorgangers Fuad Shukr en Ali Karaki waren geëlimineerd door de Israelische luchtmacht.
Behoudens Shukr en Karaki vonden ook Ibrahim Aqil en Wissam al Tawil de dood in de oorlog met Israel, waarmee het elitekorps Radwan ook effectief zonder leiderschap kwam te zitten. Radwan is een goedgetrainde eenheid gericht op het uitvoeren van speciale operaties, in het bijzonder de infiltratie van (Noord-)Israel. Het commando van die speciale eenheid kwam in de praktijk ook bij Tabatabai te liggen. Zelf is hij ook grootgebracht binnen de rangen van de Hezbollah-elitetroepen. Als Radwan-pelotonscommandant deed hij gevechtservaring op in Syrië, aan de zijde van het regeringsleger van voormalig dictator Bashar Al-Assad tijdens de burgeroorlog aldaar.
Vrijwel de gehele bevelsstructuur van Hezbollah werd in de oorlog geëlimineerd door Israel.
Beproefde tactiek
Tijdens zijn verblijf in Syrië werd er ook al eens een poging ondernomen om Tabatabai uit te schakelen. Die aanval overleefde hij ternauwernood. Later werd hij naar Jemen gestuurd om de Houthi’s te trainen. Terug in Libanon kon hij snel promotie maken vanwege de vele vacante posities als gevolg van het Israelische offensief. Die bevordering zou hem fataal worden; als eindverantwoordelijke van de gewapende tak werd de prijs op zijn hoofd nog groter en kwam hij meer dan ooit in het vizier van Israel te staan.
De Israelische strijdkrachten richten zich in het bijzonder op het leiderschap van terreurbewegingen. Ook andere krijgsmachten volgen die lijn in de strijd tegen terrorisme. Bekende voorbeelden zijn de Amerikaanse raids om Osama Bin Laden (Al Qaeda) en Abu Bakr Al Baghdadi (Islamitische Staat) uit te schakelen, maar ook de luchtaanval op Qassem Soleimani (Iraanse Revolutionaire Garde) is exemplarisch. Israel past de strategie al decennia toe op Hamasleiders, van sheikh Ahmed Yassin tot Ismail Haniyeh.
Kop van de slang
Het gericht uitschakelen van vijandelijk leiderschap wordt aangeduid met de term leadership decapitation. Dit vindt vaak plaats door middel van targeted killing, maar soms ook door middel van arrestatie. Dat laatste deed Turkije bijvoorbeeld met PKK-leiderschap, Spanje met topstukken van ETA en Israel met Marwan Barghouti. Welk middel er ook wordt gehanteerd, het doel blijft hetzelfde: de leiderschapsketen (chain of command) verstoren. Fysieke aanvallen op C2-doelen (command & control) hebben vaak een disruptief effect op de gevechtseffectiviteit en eenheidscohesie van een strijdende partij. Kort gezegd: verstoring binnen de leiderschapsketen heeft een nadelig effect op de prestaties van een strijdende partij.
Op korte termijn zorgt het wegvallen van leiderschap voor chaos binnen de commandostructuur en kan het een negatief effect hebben op het moreel van troepen. Op langere termijn, zeker bij terreur- en guerrillabewegingen, kan het gevolgen hebben voor de operationele slagkracht. Het wegvallen van aansturing kan ervoor zorgen dat het vermogen om als coherente gevechtseenheid te opereren verdwijnt. Voorbeeld daarvan is Hamas in Gaza, dat tijdens de oorlog veelal beperkt was tot losse aanvallen door individuele cellen. Ook kan het voor diep onderling wantrouwen zorgen, zeker wanneer een partij herhaaldelijk gecompromitteerd wordt. Dat is zeker bij Hezbollah het geval. Iedereen kan een verrader zijn, zo is de angst wanneer bij herhaling kopstukken gedood worden. Want hoe komt Israel anders aan zulke goede inlichtingen?
Hezbollah rouwt om de dood van ‘Grote Jihadleider’ Tabatabai, verantwoordelijk voor de wederopbouw en herbewapening van de terreurbeweging.
Infiltratie
Dat Israel diep geïnfiltreerd is binnen de Libanese terreurbeweging, werd nog voordat het offensief goed en wel begonnen was op spectaculaire wijze duidelijk toen in een klap duizenden militanten hors de combat raakten (buiten het gevecht werden gesteld) door ontploffende piepers. Het sabotagewerk van de Israelische geheime dienst Mossad was jaren in de maak. Het bleek de explosieve opening van een eenzijdig bal, waarin de infiltratie nog meer slachtoffers zou eisen. Dat de locatie van Hassan Nasrallah bekend was bij Israel en dat ook zijn opvolger Hassem Saffiedine nog geen week later werd uitgeschakeld, liet er geen enkele twijfel over bestaan dat Israel heel diep binnengedrongen was binnen Hezbollah.
Het zorgde voor een veiligheids- en vertrouwenscrisis binnen de terreurbeweging. Onderlinge communicatie werd vrijwel non-existent. Eenheden kregen geen contact meer met hun leiderschap en opereerden daarna als losse cellen. De meest gevreesde niet-statelijke actor en het grootste terreurleger van het Midden-Oosten verloor het vermogen om als coherente gevechtseenheid te functioneren. Ook de Israelische grondtroepen gingen daardoor als een mes door de boter toen zij Libanon vorig jaar binnenvielen, een sterk contrast met de vorige invasie in 2006.
Impasse
Hezbollah kon dan ook niet anders dan akkoord gaan met een wapenstilstand. Die ziet de terreurbeweging echter ook echt alleen als een tijdelijk bestand, om zelf weer op adem te komen en zich voor te bereiden op de volgende confrontatie. Een definitieve vrede met Israel is geen optie, de vernietiging van de Joodse staat vormt de raison d’être van de terreurgroep. Daarom weigert de groep zich ook te conformeren aan de afspraak de wapens in te leveren. Het schendt daarmee het bestand. De afgelopen maanden is het bezig zich, met Iraanse steun, uitvoerig te herbewapenen.
De Libanese regering zou er op te moeten zien dat dat juist niet gebeurt en de terreurgroep juist actief moeten ontwapenen. Daarin faalt het opzichtig. Het totale onvermogen – en/of de onwil – bij het Libanese staatsleger om Hezbollah te ontwapenen zorgt voor ongenoegen bij de VS en Israel. Laatstgenoemde neemt met Amerikaanse goedkeuring het heft dan ook in eigen handen en valt zelf doelen aan om herbewapening te voorkomen. Het uitschakelen van Tabatabai, eindverantwoordelijke voor de wederopbouw en herbewapening, is daarbij een overduidelijk signaal naar zowel Libanon als Hezbollah: als jullie het niet doen, dan doen wij het wel.