Na dertig jaar is er een eind gekomen aan het schrikbewind van Hassan Nasrallah. De wijlen Hezbollahleider kwam bij een Israelische luchtaanval om het leven in Beiroet. Bij dat bombardement kwam ook een generaal van de Iraanse Revolutionair Garde (IRGC) om het leven, tot woede van Teheran. Bij een eerdere Israelische aanval in de buurt van het Iraanse consulaat in Damascus, waarbij meerdere IRGC-kopstukken de dood vonden, besloot Iran over te gaan op een directe aanval op de Joodse staat. Het is dan ook afwachten wat de reactie van Teheran gaat zijn op de dood van ‘martelaar Nasrallah’ en de Iraanse generaal. Intussen is Israel een grondoffensief begonnen in Libanon, nadat Hezbollah in korte tijd forse klappen te verwerken heeft gekregen.
Een leven lang terrorist
Hassan Nasrallah zag in 1960 het levenslicht in Beiroet, ging als tiener theologie studeren en pakte de wapens op tijdens de Libanese burgeroorlog. Na Israels interventie in Libanon om een eind te maken aan de terreur van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), nam Nasrallah samen met enkele gelijkgestemden het initiatief om Hezbollah op te richten. Vanaf zijn oprichting werd de ‘Partij van God’ gefinancierd, getraind en bewapend door Iran en pleegde het bloedige aanslagen op westerse doelwitten, waarbij aanvankelijk vooral Amerikanen slachtoffer worden. Als Nasrallah in 1992 het partijleiderschap op zich neemt, verschuift de aandacht naar Joodse en Israelische doelen. Onder zijn leiderschap pleegt de Libanese terreurgroep aanslagen in Buenos Aires waarbij honderden doden en gewonden vallen, het leeuwendeel Joods.
In Israel zelf bleken Joden ook niet veilig voor de grillen van Nasrallah. Talloze raketbeschietingen vielen de Joodse staat ten deel vanaf het moment dat hij de leiding over Hezbollah kreeg. Daar stopte het niet bij, want de Libanese terreurbeweging ging ook over op ontvoeringen. Het leidde de Tweede Libanonoorlog in, waarna Hezbollah zich per VN-resolutie terug had moeten trekken uit Zuid-Libanon. Daar had het maling aan; Nasrallah zette zijn droom om ‘het zionistische kankergezwel’ te vernietigen niet zomaar uit zijn hoofd. Na de pogrom van Hamas op 7 oktober, die Nasrallah bejubelde, intensiveerde de rakettenregen gigantisch. Tienduizenden Israeli’s moesten hun huizen verlaten; het noorden werd onbewoonbaar door de Hezbollahterreur.
Nieuwe fase in de oorlog
De situatie in het noorden bleek onhoudbaar en de terugkeer van de ontheemde Israeli’s werd een van de belangrijkste oorlogsdoelen. Het Israelische leger heeft recent dan ook de aandacht verschoven van Gaza naar Libanon. Daar is het in feite al sinds juli mee bezig, toen Hezbollah-commandant Fuad Shukr werd uitgeschakeld in Beiroet. Sindsdien is nagenoeg de volledige Hezbollahtop weggevaagd bij meerdere luchtaanvallen en legde een grootschalige aanval op piepers en portofoons bloot hoe diep de Israelische veiligheidsdiensten geïnfiltreerd zijn binnen de rangen van Hezbollah. De aanval op Hassan Nasrallah benadrukte dat nog maar eens; zijn dood blijkt een product van jarenlange spionage en infiltratie.
Inmiddels is vrijwel de gehele bevelsstructuur van Hezbollah geëlimineerd
In de nasleep van de mislukte Libanonoorlog van 2006 richtten de geheime diensten hun aandacht vol op Hezbollah. Met satellieten, drones en verkenningsvliegtuigen werd elke stap van de terreurbeweging nauwgezet in kaart gebracht, terwijl ook de mobiele telefoons van terroristen dusdanig werden afgetapt dat het communicatienetwerk volledig gecompromitteerd was. Het leidde ertoe dat nota bene Nasrallah zelf opdracht gaf tot het vervangen van de mobiele telefoons door piepers en portofoons; een stap die de Mossad geanticipeerd had. Al eerder was met het uitschakelen van Hamasleider Ismaïl Haniyeh in Teheran beangstigend duidelijk geworden voor de ‘As van verzet’ hoe ver de invloed van de Israelische geheime diensten reikte.
Nasrallah uitgeschakeld
Nu was het de beurt aan Nasrallah, die uit angst voor een Israelische aanval zelden tot nooit in de openbaarheid verscheen. Zijn angst bleek gegrond, zijn pogingen zich te verstoppen vruchteloos. Een week nadat hij nog had gezworen dat Israel zou boeten voor de pieperaanval, liet Nasrallah het leven bij een gericht bombardement van zijn gezworen vijand. Het uitschakelen van de Hezbollahleider kon – gezien het Amerikaanse bloed dat aan zijn handen kleefde – op goedkeuring rekenen van de Amerikaanse president Joe Biden en vice-president Kamala Harris. De bunker waarin hij zich bevond, lag zo’n twintig meter onder de grond en werd met chirurgische precisie getroffen door meerdere, opeenvolgende BLU-109-bommen voorzien van een JDAM-geleidingssysteem. Dit soort zware ‘bunker busters’ zijn speciaal ontworpen om ondergrondse doelen uit te schakelen.
Dat de aanval zo doeltreffend was, had alles te maken met de uitvoerige inlichtingen waarover de Israelische veiligheidsdiensten beschikten. De Mossad was zelfs op de hoogte van de exacte kamer waar Nasrallah zich zou bevinden, waarschijnlijk mede dankzij een Iraanse informant. Met het uitschakelen van Hezbollah’s (digitale) communicatienetwerk was Nasrallah door Israel min of meer gedwongen de resterende leiding van zijn terreurgroep rechtstreeks te ontmoeten. Intussen gaf minister-president Benjamin Netanyahu de Hezbollahleider een gevoel van schijnveiligheid door naar New York af te reizen voor een toespraak bij de Verenigde Naties. Zonder dat zijn regeringsleider in het land was, zou Israel geen ingrijpende acties ondernemen – zo was de gedachte binnen Nasrallah’s nauwe kringen. Ten onrechte, zo bleek.
Grondoffensief in Libanon
Met de dood van zijn onbetwiste leider is de chaos bij Hezbollah compleet. De Libanese terreurbeweging zag eerder al duizenden strijders uitgeschakeld en zijn top gedecimeerd worden. Israel lijkt van die desorganisatie gebruik te willen maken en is inmiddels gestart met een beperkt grondoffensief. Daarbij worden Hezbollahdoelen aan de grens aangevallen; burgers zijn door de IDF opgeroepen uit het gebied te vertrekken. Het doel daarvan is het uitschakelen van de Libanese terreurgroep tot het punt dat het niet meer bij machte is om Israelische doelen te bestoken, zodat de ontheemde Israeli’s terug kunnen keren naar hun huizen.
Daarnaast is de grondoperatie bedoeld om een tweede 7 oktober te voorkomen. De Israelische veiligheidsdiensten beschikten over concrete informatie dat Hezbollah van plan was ‘Operatie verover de Galilee’ ten uitvoer te brengen. Dat plan, dat de terreurbeweging zelf jaren geleden al naar buiten bracht, was vergelijkbaar met het bloedbad dat Hamas op 7 oktober aanrichtte in het zuiden; de grens oversteken, moorden, chaos veroorzaken en gijzelaars nemen. Er was Israel dan ook alles aan gelegen om dat te voorkomen; ingrijpen bleek bittere noodzaak.
Iran
Het geplaagde Hezbollah kijkt hoopvol naar Iran voor steun. De belangrijkste bondgenoot van de Libanese terreurgroep verloor één van zijn generaals bij de aanval op Nasrallah en beloofde wraak te nemen op de ‘zionistische entiteit’. De belangrijkste leiders van het land schuwden daarbij de oorlogsretoriek allerminst. Daarbij speelt ook mee dat het regime van ayatollah Khamenei na de dood van Haniyeh ook al beloofde hard te zullen terugslaan. Teheran staat nu voor een dilemma; ingrijpen zou het risico op een directe confrontatie met Israel en de Verenigde Staten met zich meebrengen, niet ingrijpen zou een teken van zwakte zijn.
Het ligt in de lijn der verwachting dat Teheran over zal gaan op militaire actie. Volgens hooggeplaatste Amerikaanse bronnen is een Iraanse aanval op Israel met ballistische raketten zelfs al op handen. Het Witte Huis waarschuwt daarbij dat Iran op ‘forse consequenties’ kan rekenen indien Teheran overgaat op een aanval op Israel. De komende uren en dagen moeten uitwijzen of het conflict in het Midden-Oosten verder escaleert.