In de afgelopen weken lezen we veel over Hezbollah en de provocaties van deze groepering in de richting van Israel. Wat is er gebeurd?
(het dorpje Ghajar)
Incidenten
Het eerste incident in de oplopende spanningen tussen Israel en Hezbollah vond plaats in Israel zelf. In maart van dit jaar ontplofte er bij Megiddo een bom op 60 kilometer van de grens met Libanon, waarbij een persoon gewond raakte. Al snel ontstond het vermoeden dat het hier ging om een terrorist van Hezbollah. Volgens Israelische media en het leger ging het hier om een ander type bom dan Palestijnse terreurorganisaties normaal gesproken gebruiken. Bovendien schakelde het Israelische leger de vermoedelijke dader uit, maar dat was weer bij de grens met Libanon, toen hij al op de terugweg was. De verdachte droeg op dat moment een bomgordel.
Een maand later werd Israel beschoten met raketten vanuit het zuiden van Libanon. Het vermoeden is dat het hier ging om leden van Hamas. Hoewel de raketten dus niet afkomstig waren van Hezbollah zelf kan het incident niet hebben plaatsgevonden zonder toestemming van Hezbollah.
Daarnaast zijn er in de afgelopen weken een aantal incidenten geweest bij de Israelisch-Libanese grens . De incidenten richten zich vooral op twee gebieden: het dorpje Ghajar en een strook grond ten noordwesten daarvan, die bekend staat onder de naam ‘Shebaa boerderijen’ (ook wel bekend als ‘Har Dov’ of ‘Mount Dov’). In juni van dit jaar is bekend geworden dat Hezbollah twee tenten op Israelisch grondgebied heeft geplaatst, in het gebied dat hoort bij de ‘Shebaa boerderijen’. Daarnaast schoot Hezbollah ook een antitankgranaat af op Ghajar begin juli. Israel reageerde met beschietingen. Ook trok recent een groep Hezbollah-jongeren naar Ghajar, waarbij ze zwaaiden met vlaggen van Hezbollah.
Ghajar en Shebaa boerderijen
Het is van belang om iets meer te vertellen over deze gebieden, want er is iets bijzonders mee aan de hand. Tot 1967 waren de gebieden namelijk nog onderdeel van Syrië. De inwoners van Ghajar identificeren zich veelal als Syriërs, maar velen hebben ook het Israelisch staatsburgerschap geaccepteerd. Maar tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israel de Golanhoogten en dus ook deze gebieden. Vervolgens werden ze geannexeerd. In 1982 startte de Libanonoorlog. Toen Israel zich in 2000 uiteindelijk ook uit Zuid-Libanon terugtrok moest er een nieuwe grens komen: de zogenoemde Blauwe Lijn.
De Blauwe Lijn wordt bewaakt door een VN-vredesmacht: United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL). Een van de taken van UNIFIL is om confrontaties tussen Israel en Hezbollah te voorkomen. De Blauwe Lijn is de tijdelijke grens tussen Israel en Libanon, met het idee dat de landen later een akkoord zouden sluiten om de definitieve grens te bepalen. De Blauwe Lijn kwam te lopen door het dorpje Ghajar. De ‘Shebaa Boerderijen’ kwamen binnen Israel te liggen. Ondanks het feit dat het eerst om Syrisch gebied ging claimen Hezbollah en Libanon deze gebieden nu ook.
De bewoners van Ghajar waren niet blij met de grens door hun dorp en hebben aangegeven niet te willen dat hun dorp wordt gescheiden. Bovendien is het dorp ook een veiligheidsrisico voor Israel, er zijn in het verleden Israelische soldaten ontvoerd hier. Daarom is Israel vorig jaar begonnen met het bouwen van een hek om het Libanese gedeelte van het dorp, zodat het afgesloten wordt van de rest van Libanon. Ghajar was altijd een gesloten militair gebied, maar is tegenwoordig geopend voor bezoekers omdat het inmiddels veilig is vanwege het hek.
Voor Hezbollah vormen de gebieden een goede aanleiding om Israel te provoceren: zij claimen immers dat het gaat om Libanees grondgebied. Zij grijpen het aan als rechtvaardiging voor hun gedrag.
Hezbollah
Hezbollah is een belangrijke en dominante speler in Libanon en een belangrijke bondgenoot van Iran. Het is een beweging, diezowel een politieke als een militaire tak heeft. Hezbollah wordt gezien als een Iraanse proxy, omdat het ook de belangen van Iran in de regio steunt. In ruil daarvoor ontvangen Hezbollah financiering van Iran.
Hezbollah beschikt over een eigen leger en heeft in de Syrische burgeroorlog ook veel gevechtservaring opgedaan, door te strijden voor de Syrische president Assad. Hun elite-eenheid Radwan Force bestaat waarschijnlijk uit ongeveer 2.500 strijders. Een van de doelen van deze elite-eenheid is het aanvallen en indien mogelijk ontvoeren van Israelische soldaten.
Daarnaast hebben ze ook nog ongeveer 20.000 strijders en 20.000 reservisten, alhoewel sommigen dat aantal nog hoger schatten. Maar het belangrijkste wapen van Hezbollah is de enorme hoeveelheid raketten, waarmee heel Israel bereikt kan worden. In 2018 was de schatting dat Hezbollah ongeveer 130.000 raketten in het arsenaal had. De meeste raketten zijn kleine, draagbare en niet-geleide raketten. Maar Hezbollah beschikt ook over meer geavanceerde en grotere raketten, zij het in kleinere aantallen.
(een drone van Hezbollah)
Waarom nu?
Hezbollah heeft aangegeven dat de acties van de afgelopen weken een reactie zijn op de bouw van het hek rondom Ghajar. Dat grenshek verrijst op veel meer plekken en verkleint ook de kans op succes voor Hezbollah. Maar de meest gehoorde en meest logische analyse is dat Hezbollah haar kans schoon ziet vanwege de enorme verdeeldheid in Israel en daarom nu Israel provoceert. Vanuit Hezbollah is deze retoriek ook duidelijk te horen. Volgens de leider van Hezbollah (Hassan Nasrallah) is Israel het pad ingeslagen van ‘instorting en fragmentatie’. Daarmee doelt Nasrallah ook op de reservisten in het Israelische leger die hebben aangegeven niet meer oproepbaar te zijn.
Er is ook nog een derde reden: in Libanon zelf neemt de steun voor Hezbollah af. In 2022 verloren Hezbollah en haar bondgenoten de meerderheidspositie die ze in het Libanese parlement hadden en het lukte recent ook niet om de kandidaat van hun voorkeur president te laten worden. Door Israel te provoceren kan de steun voor Hezbollah weer toenemen.
Volgende stappen
De vraag is nu: wat wordt de volgende stap? Verdere provocaties aan de grens, of toch een grotere actie met als doel Israelische soldaten te ontvoeren of een grenspost (tijdelijk) over te nemen? Het kan ook zijn dat Israel de eerste klap gaat uitdelen, want Hezbollah is momenteel de grootste militaire uitdaging voor Israel. Maar wellicht blijft het voorlopig bij deze provocaties, want ook Hezbollah spint militair gezien geen garen bij een directe confrontatie met Israel. Op de lange termijn echter lijkt een conflict met Hezbollah onvermijdelijk.