Op donderdag 8 februari spraken diverse experts in de Tweede Kamer bij een rondetafelgesprek over twee onderwerpen, namelijk het Midden-Oosten en de oorlog tussen Hamas en Israel. De experts waren uitgenodigd door de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer.
Brede context
In het eerste deel van het rondetafelgesprek richtten de sprekers zich op bredere ontwikkelingen in het Midden-Oosten, waarbij ze met name de aandacht vestigden op Iran. Erwin van Veen, verbonden aan Clingendael, bekritiseerde de Amerikaanse terugtrekking uit de nucleaire deal met Iran in 2019 en betoogde dat deze deal het begin van iets nieuws had kunnen zijn. Van Veen verklaarde verder dat de aanvallen van Hamas kunnen worden gezien als verzet tegen de voortdurende bezetting van Palestijnse gebieden door Israël. Hij noemde een mogelijke aanval van Israël op Hezbollah als het grootste risico voor de regio.
Andere sprekers waren echter kritischer over Hamas, Hezbollah en vooral Iran. Historicus en geopolitiek analist Alex Krijger betoogde dat Hamas primair verantwoordelijk is voor de oorlog, terwijl de uit Iran afkomstige rechtsgeleerde Afshin Ellian de rol van Iran in de huidige conflicten in het Midden-Oosten benadrukte.
Zuidelijke landen
Koert Debeuf (historicus en Midden-Oostenkenner) en Alex Krijger wezen ook op de veranderende rol van het Westen, waarbij ze opmerkten dat steeds meer kritiek komt van zuidelijke landen, zoals de BRICS-landen. Deze landen eisen meer invloed in de internationale arena, waaronder een betere vertegenwoordiging in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.
De sprekers wezen verder op het gevaar dat dreigt bij de Rode Zee, waar momenteel de Houthi’s in Jemen de scheepvaart verstoren. Aan de overkant van de smalle zeestraat bij Jemen ligt Djibouti, waar China een militaire basis heeft.
Ellian merkte op dat Iran twee soorten proxy’s gebruikt: lokale groeperingen die de doelen van Iran nastreven, zoals het door Iran opgerichte Hezbollah, terwijl anderen later onder invloed van Iran kwamen, zoals de Houthi’s.
Binding Hamas en Iran
Verder stelde Ellian dat het revolutionaire gedachtegoed van Iran zorgt voor verbinding tussen Sjiieten en Soennieten. Iran is Sjiitisch, maar heeft bijvoorbeeld sterke banden met het Soennitische Hamas. Hamas komt voort uit het gedachtegoed van de Moslimbroederschap, die ook een revolutie nastreven. Dat was te zien in Egypte, toen ze aan de macht kwamen met president Morsi. Iran laat verder zien dat ze pragmatisch is op het gebied van de verschillen tussen Sjiieten en Soennieten, om de verbinding te zoeken.
Israel en Gaza
Het tweede deel van het rondetafelgesprek richtte zich voornamelijk op de oorlog tussen Hamas en Israël, met zes sprekers en beperkte tijd. Jurist Andrew Tucker en voormalig VN-gezant Robert Serry sloegen een verzoenende toon aan, gericht op een oplossing, waarbij Serry benadrukte dat die er moet komen om herhaling van geschiedenis in de Gazastrook te voorkomen.
De verzoenende toon was niet terug te horen bij de sprekers Thomas van Gool en Mouin Rabbani. Thomas van Gool werkt bij Pax voor Vrede en riep op tot een wapenembargo in de richting van Israel. Pax is mede-initiator van een rechtszaak tegen de Nederlandse staat. De inzet van deze zaak is dat de Nederlandse staat moet stoppen met het leveren van F-35-onderdelen aan Israel. Maandag 12 februari doet het Gerechtshof Den Haag uitspraak in deze zaak. Rabbani is lid van de Raad van Advies van The Rights Forum en gebruikte grote woorden over het conflict. Dat leidt inderdaad tot grote schade en veel slachtoffers in de Gazastrook en dat is zeer betreurenswaardig. Alleen ontbrak Hamas in zijn verhaal.
Van Gool en Rabbani hadden ook verschillende interpretaties van de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof op 26 januari. Van Gool en Rabbani stelden dat het Hof oordeelde dat er mogelijk sprake is van genocide en eisten dat deze uitspraak gevolgen zou hebben. Andrew Tucker benadrukte echter dat het hof geen staakt-het-vuren oplegde en Israël enkel opriep zich te houden aan de bepalingen van het Genocideverdrag.
Terugkijken en stukken inzien
De rondetafelgesprekken kunnen worden teruggekeken via de volgende link. Enkele sprekers hadden van tevoren position papers ingediend, die te vinden zijn via deze link.