Saoedi-Arabië wil nauwere banden met Israel aanknopen. Niet alleen economisch, maar ook als het gaat om veiligheid. De diplomatieke betrekkingen tussen de twee landen worden achter de schermen langzamerhand opgebouwd. Israel wordt niet langer als vijand gezien in de Soennitische moslimwereld. Een regionaal bondgenootschap als tegengewicht voor Iran lijkt in de maak.
In de Saoedische hoofdstad Riyad wordt er steeds positiever over Israel gedacht. Foto: Pexels.
Israel en Saoedi-Arabië hebben momenteel geen officiële diplomatieke betrekkingen, maar de geheime banden zijn de afgelopen jaren sterker geworden. De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (MBS), de facto leider van het land, ziet Israel steeds meer ziet als een strategische partner in de strijd tegen de Iraanse invloed in de regio. Waarschijnlijk sprak hij daar in 2020 toenmalig Israelisch premier Benjamin Netanyahu al over, die al dan niet toen een geheim bezoek bracht aan de nieuwe Saoedische stad Neom.
Saoedi-Arabië is in gesprek met Israel over economische banden en zogenaamde ‘veiligheidsregelingen’, terwijl het zich aanpast aan de veranderende houding in het Midden-Oosten, dat meldt The Wall Street Journal. Het koninkrijk heeft een groeiende steun vastgesteld onder jonge Saoedi’s voor het aanknopen van banden met de Joodse staat en is volgens het rapport op weg naar meer samenwerking.
Driehoeksverhouding
De Amerikaanse president, Joe Biden, heeft er belang bij om de relatie met Saoedi-Arabië te verbeteren. Tijdens zijn verkiezingscampagne noemde Biden het Koninkrijk nog een ‘paria’, vanwege de brute moord op journalist Jamal Khashoggi.
De regering-Biden bemiddelt stilletjes tussen Saoedi-Arabië, Israel en Egypte bij onderhandelingen die, indien succesvol, een eerste stap kunnen zijn op weg naar de normalisering van de betrekkingen tussen Saoedi-Arabië en Israël. Hierbij spelen twee eilandjes, die zeer strategisch gelegen zijn, een grote rol. De eilandjes liggen in de Rode Zee, bij de toegang tot de Golf van Akaba, waar onder andere Eilat ligt.
De gedemilitariseerde eilandjes, Tiran en Sanafir, zouden van Egyptische handen in Saoedische handen moeten komen. Saoedi-Arabië stemde ermee in de eilanden gedemilitariseerd te houden en zich ertoe te committeren de volledige vrijheid van navigatie voor alle schepen te behouden, maar wil een einde maken aan de aanwezigheid van de multinationale waarnemers op de eilanden. De toestemming van Israel is ook nodig, aangezien de eilandjes onderdeel zijn van de vrede met Egypte.
De eilandjes Tiran en Sanafir, beide momenteel in Egyptische handen, in de Straat van Tiran.
Afspraken over luchtruim
De meest waarschijnlijke eerste ontwikkeling, volgens Israelische en Saoedische functionarissen, is een overeenkomst om over gebruik van elkaars luchtruim. Dit is een concreet en kleiner onderdeel van de besprekingen die ook het lot van de twee Rode Zee-eilanden zouden omvatten. De VS helpt bij het sluiten van een overeenkomst voor commerciële vluchten uit Israel om uitgebreidere toegang tot het Saoedische luchtruim te krijgen.
Momenteel vliegen alleen vluchten tussen Tel Aviv en de Verenigde Arabische Emiraten, die de banden met Israel in 2020 normaliseerden, over Saoedi-Arabië en over de noordpunt. Maar Israel heeft dergelijke toegang nog niet gekregen voor vluchten naar India, Thailand en China, die daardoor aanzienlijk langer zijn dan nodig is.
Kleine stapjes, grote verandering
De besprekingen over de twee Rode Zee-eilandjes en versoepelingen voor commerciële vluchten, zijn onderdeel van een grotere beweging om de banden met Israel stapsgewijs te normaliseren.
Zo werd het Israelische zakenlieden onlangs toegestaan naar Saoedi-Arabië te reizen om economische banden aan te knopen. Het belangrijkste staatsfonds van Saoedi-Arabië heeft al voor het eerst toestemming gegeven voor Jared Kushner om geld te investeren in Saoedische bedrijven. Het fonds heeft €1,9 miljard geïnvesteerd bij Kushner’s Affinity Partners.
De Saoedi’s hebben in 2020 afgezien van het ondertekenen van de door Kushner en Trump bemiddelde Abraham-akkoorden, zoals de VS en Israel hadden gehoopt. Maar er wordt aangenomen dat de Saoedi’s wel groen licht hebben gegeven aan Bahrein, waar het beslissende invloed heeft, om zich aan te sluiten bij de normalisatieovereenkomst met Israel naast de Verenigde Arabische Emiraten, Marokko en Soedan.
Veel jonge Saoedi’s zijn echter gedesillusioneerd vanwege de corruptie en het wankele leiderschap van de Palestijnse Autoriteit. Daarnaast zien zij zichzelf aan Israel’s kant staan, doordat Iran Hamas steunt. Vooralsnog blijft echter het officiële standpunt van de Saoedische regering dat het de banden met Israël pas zal normaliseren na de oprichting van een Palestijnse staat.
Meer weten over Saoedi Arabië in relatie tot Israel? Luister naar deze podcast.