Verkiezingen in Israel: Partijportret Arbeidspartij

In de aanloop naar de Israelische verkiezingen op 9 april publiceert CIDI een serie ‘portretten’ van de verschillende partijen. De Arbeidspartij (Avoda) is een centrumlinkse, sociaaldemocratische partij.

Tijdens de interne lijsttrekkersverkiezingen in juli 2018 werd outsider Avi Gabbay verkozen als partijleider van de Arbeidspartij. Een ingewikkelde situatie, omdat hij geen Knessetlid is. De oppositiepartij werkte toentertijd nog samen met Tzipi Livni’s partij Hatnua en heette de Zionistische Unie. De peilingen waren dramatisch, wat Gabbay ertoe dreef publiekelijk de alliantie met Livni te verbreken – zonder dat zij daarop was voorbereid.

In januari vonden er voorverkiezingen plaats, maar ook deze boden geen soelaas en de Arbeidspartij staat momenteel op zeven tot tien zetels in de peilingen, fors minder dan de 24 in de huidige Knesset. De partij die Israël in vervlogen tijden decennialang achtereen regeerde, lijkt zich nu te moeten schikken naar een bijrol op het politieke toneel. Een lot dat de Arbeidspartij met veel zusterpartijen in westerse landen deelt.

Achtergrond
De Arbeidspartij is een sociaaldemocratisch zionistische partij. In de beginjaren van de staat Israël was de voorganger van deze partij (Mapai: De Partij van de Arbeiders van het land Israel) de grootste partij en zette zij de boventoon in de politiek. Dit bleef zo tot 1977. Partijleider David Ben-Gurion was de eerste premier van Israel. Later sloot premier Yitzchak Rabin van de Arbeidspartij in 1993 de Oslo-akkoorden en in 1994 het vredesakkoord met Jordanië.

In de 20ste Knesset (2015-2019) was de partij onderdeel van een fractie genaamd Zionistische Unie, samen met de partij Hatnua. De gecombineerde lijst behaalde in 2015 24 zetels. Hatnua doet bij de verkiezingen naar de 21ste Knesset niet mee.

Leider: Avi Gabbay

Programma
De Arbeidspartij is centrumlinks en richt zich op de vermindering van de sociaal-economische ongelijkheid. Daarnaast pleit de partij voor het bereiken van een vredesakkoord met de Palestijnen, waartoe een – desnoods unilaterale – “directe scheiding” van de Palestijnen een eerste stap zou moeten zijn. De Arbeidspartij is seculier en bepleit een sterkere scheiding tussen religie en staat.

Kiezersprofiel
Kiezers van de Arbeidspartij zijn veelal Europese (Ashkenazische) Joden, seculier, hoger opgeleid en inwoner van de metropoolregio Tel Aviv of havenstad Haifa. Ook in de kibboetzim en coöperatieve dorpen is de partij sterk, maar het aandeel van de bevolking dat daar woont is tegenwoordig zeer klein. De Arbeidspartij kent een vergelijkbare paradox als de Nederlandse PvdA: waar de ideologie met name op arbeiders is gericht, trekt de partij vooral kiezers uit de (hogere) middenklasse.