Verkiezingen in Israel: Partijportret Verenigd Torah-Jodendom

IN ISRAEL / Door: SAMUEL / 3 apr 2019 #ISRAELKIEST19 ISRAEL VERKIEZINGEN

In de aanloop naar de Israelische verkiezingen op 9 april publiceert CIDI een serie ‘portretten’ van de verschillende partijen. Verenigd Torah-Jodendom is een alliantie van twee charedische (‘ultra-orthodoxe’), Ashkenazische partijen.

Foto: Dr. Avishai Teicher/Wikimedia Commons

Er staan alleen mannen op de lijst van Verenigd Torah-Jodendom (Yahadut HaTorah), een samenwerkingsverband tussen twee partijen van Ashkenazische orthodoxe Joden. De chassidische Agudat Israel en de litvische Degel HaTorah vertegenwoordigen de twee belangrijkste stromingen binnen de Ashkenazische ultra-orthodoxie, die haar wortels in Oost-Europa heeft. 

Momenteel heeft de alliantie 6 zetels. Vanaf begin jaren ’90 haalt Verenigd Torah-Jodendom (VTJ) consequent tussen de vier en zeven zetels. De verwachting is dat dit ook ditmaal zal gebeuren. De partij maakt onderdeel uit van de coalitie onder leiding van Benjamin Netanyahu en is een van diens favoriete coalitiepartners, omdat ze weinig verlangt op thema’s die niet aan de eigen gemeenschap of de algemene status-quo omtrent religie en staat raken. Partijleider Yaakov Litzman is officieel geen minister, maar staatssecretaris (van Volksgezondheid), omdat hij geen ministeriële verantwoordelijkheid wil dragen voor zekere regeringsbesluiten. Het officieel niet-zionistische karakter van VTJ gaat immers moeilijk samen met het besturen van de Joodse staat.

Politieke thema’s

De relatie tussen de gesegregeerd levende ultra-orthodoxe gemeenschappen en de rest van de samenleving is een omstreden politiek thema. Enkele concrete kwesties, zoals het feit dat charedische mannen de militaire dienstplicht niet vervullen, staan al jaren hoog op de Israelische politieke agenda. Een gesneuvelde wet die ertoe zou leiden dat deze ultra-orthodoxe mannen in het leger zouden moeten dienen, vormde ook de directe aanleiding voor de vervroegde verkiezingen. Andere actuele onderwerpen zijn de opening van winkels op de shabbat (zaterdag) en werkzaamheden aan openbare werken op deze dag. VTJ is mordicus tegenstander hiervan.

Aan de andere kant besteedt de alliantie in tegenstelling tot vrijwel alle andere Israelische partijen weinig aandacht aan thema’s als veiligheid, externe dreigingen of het conflict met de Palestijnen. Om deze reden is de partij binnen het Israelische systeem, waar de links-rechts-tegenstelling met name betrekking op het conflict heeft, moeilijk als links of rechts te beschouwen. Een tweestatenoplossing is niet a priori onacceptabel voor VTJ.  Tegelijkertijd is het makkelijker voor de partij om met rechts samen te werken dan met links, omdat links grotere bezwaren heeft tegen de religieuze beleidsvoorkeuren van VTJ.

Arbeidsmarktparticipatie

In Israel wonen ongeveer een miljoen orthodoxen. Daarvan is de helft jonger dan 16 jaar. Het geboortecijfer ligt er bijzonder hoog. Een groot gedeelte van de Israelische armen behoort tot deze groep. Dat komt deels door het feit dat gezinnen er groot zijn en deels door het feit dat de arbeidsparticipatie er lager ligt. Onder charedische mannen heeft ongeveer 50% een betaalde baan, onder vrouwen 73%. Maar vanwege het feit dat veel charedim uitsluitend religieus onderwijs hebben genoten, resten voor hen vaak slechts laagbetaalde banen. Inmiddels is er, mede door de bevolkingsgroei in de ultra-orthodoxe “zuil”, veel aandacht voor dit probleem gekomen. Het gevolg: het opzetten van specifieke beroepsopleidingen voor charedim. Het aantal ultra-orthodoxe studenten in het hoger onderwijs was in 2018 11.000, een tienvoud van de situatie in 2003. Ook wordt gewerkt aan de introductie van ‘algemene’ vakken zoals wiskunde en Engels op orthodoxe basisscholen. Slechts 14% van de charedische jongens en 30% van de charedische meisjes slaagde in 2018 voor het algemene Israelische eindexamen.

Agenda: 
  • Sectorale onderwerpen: financiële middelen voor het eigen charedische onderwijssysteem; het geven van toelages aan studenten aan religieuze scholen; maatregelen tegen armoede in de eigen sector.
  • Het waarborgen van het religieus-Joodse karakter van de staat. Dit betekent dat het monopolie van het opperrabbinaat over religieuze kwesties in stand wordt gehouden (en daarmee de controle over huwelijkszaken en scheidingen). Ook valt VTJ’s oppositie tegen de openstelling van winkels op shabbat, tegen openbaar vervoer op shabbat en tegen het uitvoeren van publieke werkzaamheden op shabbat in deze categorie. De vorige regering dreigde te vallen toen de Minister van Vervoerszaken toestemming gaf om op shabbat werkzaamheden aan het spoor te verrichten.
  • Voorkomen dat jonge charedische mannen net als andere jonge Israeli’s in het leger moeten dienen. Volgens VTJ is studeren in religieuze scholen (yeshivot) evenveel waard als dienen in het leger. Daarom wil de partij voorkomen dat de uitzonderingspositie voor charedische mannen wordt opgeheven. Dit thema is bijzonder controversieel en dreef partijleider Litzman ertoe Yair Lapid als potentiële coalitiepartner uit te sluiten.
  • De partij neemt geen duidelijke stelling in over het Israelisch-Palestijns conflict. In het verleden heeft VTJ de unilaterale terugtrekking uit de Gazastrook gesteund.