Terwijl het grondoffensief van de IDF nog steeds in volle gang is, wordt er op diplomatiek niveau al gesproken over de mogelijke scenario’s na de oorlog. Dat Israel Hamas zal verslaan en haar strijders zal verdrijven uit de Gazastrook bestaat eigenlijk geen twijfel over, maar wat gaat er gebeuren met het gebied en 2 miljoen Palestijnen als de oorlog voorbij is? Amerika en diverse Europese landen zijn actief bezig in de regio om steun te zoeken voor een oplossing, maar tot dusver zonder succes.
Credits: US Secretary of State
Geen enkele optie is aantrekkelijk
Experts, diplomaten, de pers en het geïnteresseerde publiek proberen te zoeken naar een oplossing die voor iedereen acceptabel is. Uiteindelijk zal die oplossing ook breed gedragen moeten worden door de belangrijke spelers in de regio. Er zal dus overeenstemming moeten komen tussen Israel, Egypte en Jordanië, maar ook Saudi-Arabië. Het land was in vergevorderde onderhandelingen met Israel over normalisering en zal dus ook inspraak hebben in de oplossing voor de Gazastrook. Helaas is er geen enkele optie aantrekkelijk, maar zullen de landen moeten gaan kiezen uit de minst slechtste optie. Hieronder volgen mogelijke oplossingen, maar de lijst is zeker niet uitputtend.
Optie 1: een langdurige bezetting van de Gazastrook
Aan het einde van de oorlog zal het Israelische leger de macht hebben in de Gazastrook, nadat Hamas is verslagen en zijn infrastructuur is vernietigd. Natuurlijk betekent dat niet het einde van de ideologie Hamas en zullen er nog aanhangers blijven. Ook Israel realiseert zich dat. Een optie is dan ook om de Gazastrook opnieuw langdurig te bezetten. Daar kleven een aantal grote nadelen aan.
Geen goed plan
Op de eerste plaats kost het mankracht en militaire inzet. Dat betekent dus dat Israel de aanwezigheid aan haar andere grenzen opnieuw zal moeten overwegen. Met Hezbollah aan de Libanese grens en Sjiitische milities aan de Syrische grens, zal dit geen makkelijke opgave zijn. Daarnaast moet Israel dan ook zorgen voor de bevolking en hen voorzien van basisvoorzieningen en mogelijkheden om zich te ontplooien. Dit kost tijd, geld en wellicht een verder politiek schisma. Delen van de religieuze zionisten in Israel voelen de terugtrekking in 2005 nog steeds als een vers trauma en zouden uit ideologische overwegingen weer nederzettingen in de Gazastrook willen stichten. Dit lijkt echter geen reële optie, ook omdat een hernieuwde bezetting een negatieve impact zal hebben op de internationale positie van de joodse staat.
Optie 2: Hamas ontmantelen en het gebied verlaten
Ook dit is geen goede optie. Als Israel inderdaad, nadat het Hamas heeft verslagen, per direct het gebied verlaat en zich terugtrekt tot achter de huidige grenzen, zal de terreurorganisatie zich kunnen herstellen en herbouwen. Daarnaast is het dan ook mogelijk dat andere radicale groepen de macht grijpen, zoals een Islamitische Staat. En dan is Israel eigenlijk weer terug bij af en zijn de omwonenden nog steeds niet veilig van inkomend raketvuur. Daarnaast betekent dit ook dat de Gazanen terug bij af zullen zijn. Na jarenlang in grote armoede te moeten hebben geleefd onder het juk van Hamas, zal een andere terreurorganisatie zich op een vergelijkbare manier manifesteren.
Optie 3: terugkeer van de Palestijnse Autoriteit naar Gaza
Dit lijkt tot op heden de beste optie vanuit Israelisch perspectief. Het bestuur overdragen aan de legitieme Palestijnse vertegenwoordiging is rechtvaardig en wenselijk. Op die manier wordt het mogelijk om Gaza te herbouwen, maar wel onder Palestijns gezag. De wederopbouw zal dan in samenspraak gaan met de landen in de regio en natuurlijk Israel zelf. Maar ook aan deze oplossing zitten veel haken en ogen.
Gebrek aan legitimiteit
Op de eerste plaats heeft de Palestijnse Autoriteit een groot deel van haar legitimiteit verloren onder de Palestijnse bevolking. Dit is goed zichtbaar op de Westelijke Jordaanoever. Aldaar heeft president Abbas nog wel controle over plaatsen, zoals Ramallah en Betlehem, maar zijn steden als Nablus, Hebron en Jenin al jaren in de handen van verschillende terreurgroepen. Dat bleek onder andere door raketvuur op Israel vanuit Jenin een aantal maanden geleden. Dat was de eerste keer sinds het einde van de Tweede Intifada in 2005 dat er vanuit de Westelijke Jordaanoever dergelijke acties werden uitgevoerd.
Meer vijand dan vriend
Daarnaast is president Abbas sinds 2007 niet meer in de Gazastrook geweest en beschouwt hij het gebied als vijandig. De steun voor Hamas op de Gazastrook was voor de oorlog – al is het de vraag of de bronnen betrouwbaar zijn – nog altijd relatief groot. Abbas hoeft dan waarschijnlijk ook niet te rekenen op een warm onthaal. En wat voor legitimiteit zal hij hebben? Na 16 jaar onafgebroken aan de macht te zijn geweest en al delen van de Westelijke Jordaanoever verloren te zijn aan andere niet-statelijke actoren, ofwel: terreurgroepen, hoeft hij niet te rekenen op veel steun.
Optie 4: een tijdelijke vredesmacht en nieuwe Palestijnse verkiezingen
De laatste optie is de oprichting en installatie van een vredesmacht in de Gazastrook om toe te zien op de veiligheid en de wederopbouw van het gebied. Die vredesmacht kan bestaan uit troepen uit Westerse landen onder de hoed van de Verenigde Naties, maar ook uit landen uit de regio. Laten we naar beide opties kijken.
VN vredesmacht
Een vredesmacht van de Verenigde Naties heeft een aantal voordelen, namelijk dat de aanwezigheid van Westerse troepen ervoor zorgt dat de spanningen in Europa en Amerika wellicht zullen afnemen. Israel zal er namelijk niet meer aanwezig zijn en daarom zullen grotere getalen in de Westerse wereld geloven in een vorm van rechtvaardigheid voor Gazanen. Zij mogen dan namelijk hun eigen bestuur bepalen onder begeleiding van de VN, die door velen nog steeds als neutraal wordt gezien. Een nadeel aan een vredesmacht van de VN is de beperking van een eventueel te verstrekken mandaat. De meeste vredesmachten van de Verenigde Naties hebben alleen een zogeheten ‘zelfverdedigingsmandaat’, waarin zij dus zichzelf mogen verdedigen, maar niet actief de opkomst en activiteiten van terreurbewegingen mogen bestrijden. Dat betekent dus dat de veiligheidssituatie in een rap tempo kan verslechteren.
Regionale vredesmacht
Een andere optie, en wellicht een betere, is een regionale vredesmacht bestaande uit bijvoorbeeld Egyptische troepen in samenwerking met Jordaanse en troepen uit de Verenigde Arabische Emiraten. Een groot voordeel hiervan is dat de vredestroepen dezelfde taal spreken en bekend zijn met de cultuur van de bevolking in Gaza. Zo’n vredesmacht zou bij de bevolking een grotere legitimiteit hebben dan arriverende troepen uit Westerse landen. In samenspraak met Israel zou dan actief aan een wederopbouw begonnen kunnen worden, hetgeen de gehele regio ten goede zal komen.
Er schuilen echter ook risico’s achter de installatie van een regionale vredesmacht. Op de eerste plaats bestaat de kans op het arriveren van sympathisanten van Hamas. Ook al heeft de joodse staat stabiele relaties met de buurlanden en de Emiraten, onder het volk is antisemitisme nog virulent aanwezig. Een regionale vredesmacht zou dus de wederopbouw van Hamas in de hand kunnen werken. Een ander risico is het vergoten van het conflict. Resterende leden van Hamas of sympathisanten met andere terreurgroepen kunnen het geweld naar de buurlanden brengen door aanslagen te plegen op de vredestroepen. Dit zou de relatie tussen Israel en haar buurlanden kunnen verslechteren.
Eind goed, al goed?
Er bestaat simpelweg geen ‘goede’ oplossing waar alle partijen blij mee zullen zijn. Iedere voorgestelde oplossingen heeft voordelen en nadelen en is ook niet altijd in het voordeel van de Gazanen zelf. Een duurzame oplossing kan alleen bereikt worden als die breed wordt gedragen in de regio, maar ook door de mensen in de Gazastrook zelf. Zij zijn al die jaren een groot slachtoffer geweest van de gruweldaden van Hamas en verdienen net als iedereen een waardig leven!