Terwijl de controverse over de vrijgave van lichamen van gijzelaars nog voortduurt, wordt in internationale kringen al druk nagedacht over de toekomst van de Gazastrook. De bedoeling is dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een resolutie gaat steunen, die de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van Gaza neerlegt bij een groep landen. Die moeten dan militairen gaan leveren voor een internationale stabilisatiemacht. Deze macht moet dan vervolgens gaan zorgen voor de ontwapening van Hamas.
Turkse president Erdoğan
Rol Turkije
Nog steeds wachten acht families op de lichamen van hun dierbaren, die Hamas vasthoudt in de Gazastrook. Afgelopen dagen zijn een aantal lichamen teruggegeven, maar nog zijn er families die in onzekerheid zijn. De vraag is: is dit een vertragingstactiek van Hamas, om de tweede fase uit te stellen? Daar heeft het wel de schijn van.
Maar in de tussentijd gaan de plannen toch door. Zorgwekkend genoeg is het Turkije dat het voortouw lijkt te nemen. Het land organiseerde een top met de minister van buitenlandse zaken van Qatar, Saoedi Arabië, Verenigde Arabische Emiraten, Jordanië, Pakistan en Indonesië. Sommigen van die landen zouden ook troepen willen bijdragen voor de nog op te richten stabilisatiemacht.
Zoals gebruikelijk uitte Turkije ook weer kritiek op Israel, die zich niet zou houden aan de voorwaarden voor het staakt-het-vuren. Opnieuw vielen de woorden genocide. Het land was sowieso een van de ergste critici van Israel in de afgelopen twee jaar. Het land herbergt ook diverse Hamaskopstukken en was samen met Qatar de beste optie om daadwerkelijk druk uit te oefenen op Hamas. Turkije heeft nu de kans aangegrepen om de invloed in de Gazastrook te vergroten. Het land heeft aangeboden om troepen te leveren, iets waar Israel mordicus tegen is. Met Turkse troepen in de buurt zou Israel van de regen in de drup komen.
Verzoening Hamas en Fatah
De roep van de landen is dat Gaza geen protectoraat gaat worden, maar dat de Palestijnen zelf hun land gaan besturen. Op de achtergrond zijn Hamas en Fatah (de beweging van de Palestijnse president Abbas) bezig met de zoveelste poging om zich te verzoenen. De verhoudingen tussen Fatah en Hamas zijn sinds de korte maar bloedig burgeroorlog in de Gazastrook in 2007 volledig verzuurd. Ondanks tientallen pogingen zijn de conflicten verre van opgelost.
Daarna zou er ruimte moeten komen voor de Palestijnse Autoriteit (PA) in Gaza, die onder leiding van Fatah staat. Maar voor deze landen gelden andere belangen dan voor Israel. Dat wil voorlopig vooral de ontwapening en verdwijning van Hamas zien. Om dat voor elkaar te krijgen is echter Turkije weer nodig. Ankara heeft onderhandelingen gehad met Hamas en stelt dat de terreurbeweging bereid is om de macht over te dragen. Maar tegelijkertijd zou verzoening tussen Hamas en Fatah ook de weg vrijmaken voor invloed van Hamas in het bestuur. Israel zou dan op papier wel af zijn van de terreurbeweging Hamas, maar de politiek van Hamas blijft dan wel.
Bovendien is er nog niet gesproken over de ontwapening van Hamas. De terreurbeweging ziet ontwapening niet zitten en stelt dat dit pas kan als er daadwerkelijk een Palestijnse staat is. Turkije lijkt vooral Hamas te willen politiseren in plaats van te demilitariseren. Maar voor Israel geldt toch echt dat er helemaal geen plaats meer kan zijn voor Hamas.
Gelekte resolutie
Volgens verschillende mediaberichten circuleert in de VN-Veiligheidsraad een Amerikaans concept-resolutie. Daarin staat dat de landen een mandaat zouden krijgen tot einde 2027 om Gaza te besturen. In januari 2026 zouden dan de eerste troepen van de stabilisatiemacht in Gaza moeten zijn. Dat klinkt als een zeer ambitieus tijdspad, maar met druk van president Trump is het wellicht mogelijk.
De stabilisatiemacht moet een stevige basis krijgen. Het moet geen vredesmacht worden, maar een macht die actief op kan treden. Uiteindelijk moet die stabilisatiemacht zorgen voor de ontwapening van Hamas, zo nodig gedwongen. De grote vraag is natuurlijk of dat echt zal gaan gebeuren. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het wel heel utopisch klinkt. Het zal dan echt afhangen van de medewerking van Hamas en dat belooft weinig goeds.
Toekomstig bestuur
Voor Palestijns zelfbestuur zijn nog stappen nodig, zoals hervormingen van de Palestijnse Autoriteit. Dat de PA na hervormingen daadwerkelijk gezag zou moeten gaan krijgen is nu ook opgenomen in de concept-resolutie. En dat terwijl de huidige regering van Israel verklaard tegenstanders is van de PA. Maar Israel heeft weinig keus als dit is opgenomen in een resolutie van de Veiligheidsraad.
De bedoeling lijkt te zijn dat de Palestijnse Autoriteit na twee jaar de macht overneemt. In de tussentijd functioneert de ‘Board of Peace’ met Trump als een soort gezag, terwijl de dagelijkse leiding in handen komt te liggen van een groep Palestijnse technocraten.
Zicht op een Palestijnse staat
Daarmee lijkt het ultieme doel dat Hamas nastreefde toch weer een beeld te komen: dat de Palestijnse kwestie weer in het middelpunt van de belangstelling staat. Langzaam maar zeker ontstaat er weer ruimte om na te denken over een Palestijnse staat. Als Gaza weer onder gezag komt dan is dat weer een stapje dichterbij. Dat is voor Israel een gevaarlijke ontwikkeling, want intussen is Hamas verre van verslagen.
Maar voorlopig lijkt premier Netanyahu de blik weer op de eigen nationale arena gericht te hebben, met ontwikkelingen rondom de militaire aanklager. Zij moest het veld ruimen omdat zij zelf schokkend genoeg een video had gelekt, waarin te zien was hoe een Palestijnse gedetineerde wordt mishandeld. Het is voer voor een van de stokpaardjes van Netanyahu, namelijk dat er een soort linkse elite is die aan de touwtjes trekt in Israel.
Het is wellicht ook een welkome afleiding voor premier Netanyahu, nu de druk op hem toe zal nemen in deze fase van de wapenstilstand in Gaza. De interne politieke onrust in Israel kan de onderhandelingspositie van Netanyahu verzwakken, juist nu de Amerikanen de regie lijken te nemen over de toekomst van Gaza.