Iran gaat naar de stembus

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: LUUK SMIT / 18 jun 2021 IRAN VERKIEZINGEN

De Islamitische Republiek Iran gaat vandaag naar de stembus voor een nieuwe president. Men heeft de keuze uit vier voorgeselecteerde kandidaten, die zijn uitgekozen door de theocratische machthebbers. In Iran heeft niet de president, maar de ayatollah Ali Khamenei de absolute geestelijke én wereldse macht, en tevens de titel van Opperste Leider.

Opperrechter (thans presidentskandidaat) Ebrahimi Raisi ontmoette Qassem Soleimani enkele jaren terug. Soleimani was de commandant van de Quds-brigade, een divisie van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Van oorsprong was Iran een monarchie onder leiding van de sjah, maar sinds de Islamitische Revolutie (1979) is het land een islamitische theocratische republiek. Politici die verkozen willen worden moeten worden goedgekeurd door de ayatollahs, die zitting nemen in de zogeheten ‘Raad der Hoeders’.

Dit jaar werden vele kandidaten afgewezen door deze raad, met name omdat zij niet conservatief genoeg bleken te zijn. De keuze dit jaar gaat tussen enkele zeer conservatieve heren, die wel welgevallig zijn voor de Opperste Leider. Na het presidentschap van de ‘gematigde’ Hassan Rouhani, zal Iran een president krijgen die een echte hardliner is.

Grootste kanshebber voor de winst is opperrechter Ebrahim Raisi. Hij staat bekend als zeer conservatief en is medeverantwoordelijk voor de harde repressie waar gewone Iraniërs onder gebukt gaan. Daarnaast gaf hij regelmatig bevelen voor het opsluiten, lijfstraffen, andere martelingen en executies van politieke gevangenen, met name gericht op tegenstanders van het theocratische regime. In 1988 was hij lid van het ‘comité des doods’, die verantwoordelijk is voor de dood van 30,000 Iraniërs. Hij wordt mede daarom verdacht van het plegen van misdaden tegen de menselijkheid. Zowel de VS als de EU hebben sancties tegen Raisi opgelegd. Tevens is hij een voorstander van de strenge segregatie van de seksen en de voortzetting van de islamisering in Iran. Volgens analisten is het mogelijk dat Raisi op een gegeven moment de 82-jarige ayatollah Khamenei zal opvolgen als Opperste Leider van het land.

Vanwege de vooraf geselecteerde kandidaten is er maar weinig appetijt voor een stembusgang onder de bevolking. Ze zien dat hun stem eigenlijk niet telt en dat het proces van tevoren al is bepaald door de werkelijke leiders in Teheran. Verwacht wordt een opkomst die niet boven de 40% zal uitkomen. Op social media worden de verkiezingen ondertussen door jonge Iraniërs belachelijk gemaakt met filmpjes van compleet verlaten stembureaus (zie tweet) en roept men op om aandacht voor de zware repressie in het land.

Iran speelt een belangrijke rol in de regio, en steunt met zowel financiële middelen als met oorlogsmaterieel vele proxies, waaronder de Libanese Hezbollah, de Palestijnse Hamas en Islamitische Jihad, de Houthi’s in Jemen en meerdere milities in Irak. Daarnaast roept het land regelmatig op tot de vernietiging van Israel en het verjagen van de Israelis ‘terug naar Europa’. Het Iraanse kernprogramma heeft al uranium verrijkt tot 60%, meer dan nodig voor welk vreedzaam doel dan ook, waardoor het land nu onder zware sancties gebukt gaat. Iran ontwikkelt raketten om Israel te kunnen raken met de kernwapens waar zij aan werken. Israelische schepen worden regelmatig aangevallen door Iran, en het land wordt verdacht van het veroorzaken van een grote olieramp voor de Israelichse kust. Daarnaast ontkende oud-president Ahmadinejad regelmatig de Holocaust en betichtte hij Israel van het plegen van genocide. 

Iran telde voor de revolutie een Joodse bevolking van zo’n 150.000 leden, waarvan er nu rond de 8.000 overblijven. De overweldigende meerderheid vluchtte naar Israel of de VS. Nadat de voorzitter van de Joodse gemeenschap Teheran in 1979 werd beschuldigd van spionage voor Israel en geëxecuteerd, en meer Iraanse Joden door de jaren heen bij de geringste associatie met Israel gevangengezet werden, beweren prominente Iraanse Joden dat zij nu heel veilig zijn en dat Iran een veel betere plek voor hen is dan Israel. Volgens Siamak Sedgh, het officieel aangewezen Joodse lid van het Iraanse parlement, is Iran “de grootste vriend van het Joodse volk.”