Israelische vaccinatiecampagne voorbeeld voor de wereld

IN ISRAEL / Door: JOSHUA FRIEDMANN / 5 jan 2021 CORONAVIRUS PA

De Israelische vaccinatiecampagne tegen COVID-19 wordt wereldwijd aangehaald als voorbeeld van hoe het wèl moet. Terwijl Nederland als enige land van Europa nog steeds moet beginnen haar bevolking in te enten, is in Israel al zo’n 15% van de bevolking geprikt, veel meer dan welk ander land dan ook.

Premier Netanyahu feliciteert de miljoenste Israeli die ingeënt wordt tegen het coronavirus, een Arabische man uit Umm Al-Fahm. (Haim Zach/GPO)

Bijna 1,5 miljoen Israeli’s hebben inmiddels de eerste van twee injecties tegen het coronavirus gekregen. De eerste dosis biedt al enige bescherming, die versterkt wordt door een tweede dosis zo’n drie weken later. Naar verwachting zijn eind januari alle Israeli’s van boven de 60 gevaccineerd.

Bron: Volkskrant, die niets dan goeds te melden had over de Israelische vaccinatiecampagne.

Caravans en busjes zijn tot mobiele prikstations omgebouwd. Honderden priklocaties zijn opgezet in het hele land, waar 24 uur per dag wordt doorgewerkt. Het land zit inmiddels in een derde lockdown, maar ook met strenge coronamaatregelen – waaronder dwingende reisverboden – lukt het om bijna 2% van de bevolking de vaccineren per dag. Een overheidscampagne wist effectief complottheorieën over het vaccin te bestrijden, en zo de bereidheid om ingeënt te worden te vergroten.  Legerreservisten worden ingezet, en er zijn grote partijen van bijna ieder coronavaccin dat in ontwikkeling is besteld. Dit alles is vrijwel nergens anders gebeurd tot nu toe.

Coronamedewerking PA maandenlang opgezegd

Israeli’s in nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever worden gevaccineerd, én Palestijnen in Oost-Jeruzalem. Veel Palestijnen zijn nog niet aan de beurt gekomen, vooral wegens gebrek aan samenwerking door de Palestijnse Autoriteit. Volgens de Oslo-akkoorden regelt de PA in principe zelf gezondheidszorg in Palestijnse steden en dorpen, maar het staat hen vrij om hulp aan te nemen van Israel. Voordat de PA in mei 2020 de veiligheidscoördinatie met Israel opzegde, had zelfs de VN een goed woord over voor de samenwerking tussen Jeruzalem en Ramallah in de strijd tegen de pandemie. Na opzegging bleek dergelijke samenwerking onmogelijk. Ook nu de veiligheidscoördinatie weer formeel is hervat, deed de PA lange tijd geen poging om met hulp van Israel de Palestijnse bevolking tegen het coronavirus te beschermen. In december bood het Israelische gezondheidsministerie aan om overgebleven vaccins alvast aan Palestijnen te geven. De PA liet weten zelf op zoek te gaan naar vaccins. Binnenkort wordt een levering uit Rusland verwacht.

Als een pakket vaccins is aangebroken, moeten deze snel worden opgemaakt: momenteel worden af en toe voorbijgangers bij priklocaties inentingen aangeboden, omdat overgebleven dosissen anders moeten worden weggegooid.

-70° C

Israel maakt momenteel gebruik van het Pfizer-vaccin, dat op een temperatuur van -70° C bewaard moet worden, en als eerste coronavaccin goedgekeurd en verkrijgbaar was. Hiervoor benaderde Israel al vroeg tijdens de pandemie direct de fabrikant, en betaalde naar verluidt de hoofdprijs, ruim 40% meer dan de VS of de EU moesten betalen per dosis.

De PA vertrouwt voornamelijk op COVAX, het vaccinatieprogramma van de Wereldgezondheidsorganisatie dat maar niet van de grond komt. De PA verkeert momenteel in grote financiële nood, wegens het maandenlang weigeren Palestijns belastinggeld aan te nemen, wat het aanpakken van de crisis ook niet helpt.

Er is in Palestijnse steden slechts één faciliteit in Jericho die uitgerust is om het Pfizer-vaccin langdurig op te slaan, wat het moeilijk maakt om grote aantallen mensen in te enten. Ook in Nederland ontbreken voorzieningen hiervoor op grote schaal, wat een van de redenen is waarom Nederland achterloopt in het uitvoeren van een vaccinatiecampagne: Nederland hoopte dat het goedkopere Oxford/Astrazeneca-vaccin eerder klaar zou zijn, dat in een gewone koelkast houdbaar is.

Dinsdag heeft de PA opeens aangekondigd toch maar wel vaccins van Israel te willen ontvangen.

Inmiddels begint de eerste levering vaccins in Israel op te raken, omdat er als enig land mensen sneller gevaccineerd worden dan vaccins kunnen worden ingevlogen. De kans is groot dat veel Palestijnen alsnog zullen moeten wachten tot er weer een betrekkelijk overschot is van het zeer beperkt houdbare geneesmiddel, maar alsnog voor de meeste Nederlanders aan de beurt komen.

De eerste levering van het binnenkort goedgekeurde Moderna-vaccin in Israel laat nog op zich wachten. Dit vaccin hoeft slecht gekoeld te worden tot -20° C, wat het iets makkelijker maakt om te koelen en op te slaan.

Vaccins als stok om Israel mee te slaan

Voor sommige media blijft het echter onmogelijk een positief bericht over Israel te plaatsen, zonder de feiten volgens hun eigen anti-Israel agenda te verdraaien. Ook dit Israelische wapenfeit proberen sommigen neer te zetten als een onrecht jegens de Palestijnen.

Al bij het begin van de vaccinatiecampagne in december 2020 beschuldigde de Associated Press ervan de Palestijnen aan hun lot over te laten, alvorens halverwege het artikel te erkennen dat het vooral aan de PA zelf lag. Dezelfde aanvalstactiek werd gebruikt door The Guardian, dat enthousiast geretweet werd door NRC-eindredacteur Derk Walters.

Als Israel erin slaagt om volgens planning vlak voor de verkiezingen in maart het merendeel van de bevolking in te enten, zullen de Palestijnen snel volgen. Anders kan nooit de gewenste groepsimmuniteit bereikt worden. Het ziet er naar uit dat veel Palestijnen nog voor de meeste Nederlanders aan de beurt zullen komen.