Afgevaardigden mogen de Gazastrook niet uit, hardliners dreigen met afsplitsing en een 3e intifada, ook tegen de PA, het conceptprogramma erkent Israel niet en roept op tot burgerlijke ongehoorzaamheid en aanslagen op nederzettingen. De 6e Fatach-conferentie start dinsdag.
Op de zesde internationale Fatachconferentie, die dinsdag in Bethlehem begint, komen ruim 1500 gedelegeerden uit de Palestijnse diaspora en de Westelijke Jordaanoever. De delegatie uit Gaza zou een derde van het totaal zijn, maar slechts 27 afgevaardigden wisten vermomd of langs sluipwegen de Strook te ontglippen. Fatach-rivaal Hamas houdt gedelegeerden naar de Fatachconferentie vast in de Gazastrook: ze mogen alleen weg als PA-leider Mahmoud Abbas honderden van de circa 900 Hamasgevangen vrijlaat die zonder proces vastzitten op de Westbank.
De gedelegeerden gaan een nieuw partijprogramma kiezen en een nieuw centraal comitee plus een nieuwe (120-koppige) revolutionaire raad. Vier van de oorspronkelijke 21 leden van het centraal comitee, de werkelijke leiding, zijn overleden en alle andere zijn 65-plussers. Over de kandidaten ontstond bij voorbaat een conflict. Er zijn veel meer kandidaten dan zetels en onder hen zijn veel ''oude garde''-leden. De helft van de gedelegeerden die hierover gaan stemmen, zouden door Abbas-aanhangers zijn aangewezen.
Abdullah Abu Hadid, de secretaris van de Fatach afdeling Bethlehem en een leider van de terroristische Al-Aqsa Martelaren Brigades, dreigde met een ''derde intifada'', dit keer ook tegen de leiders van de PA, als er geen nieuwe, radicale comiteeleden worden gekozen. Dat zou volgens hem tot een partijscheuring leiden: "We hebben de leiders van de eerste en tweede intifada en de echte leiders van het Palestijnse volk, de leiders van de Palestijnse straat", zei hij in een interview. "De oude garde heeft afgedaan. Ze willen Osloleiders kiezen en een Zionistisch-Amerikaans plan."
Dit is de eerste conferentie sinds de Oslo-akkoorden werden gesloten in 1993, die Fatach overigens niet heeft onderschreven. PA-leider Mahmoud Abbas, een Fatachman, wil hiermee het slechte image van zijn partij verbeteren. Fatach verloor in 2006 de Palestijnse verkiezingen van Hamas omdat partijfunctionarissen jarenlang berucht waren om hun corruptie. Ook het feit dat Abbas er niet in is geslaagd om door onderhandelingen met Israel een Palestijnse staat op te richten doet Fatach geen goed.
Verwacht werd dat hardliners als Abdullah Abu Hadid grote invloed krijgen in de nieuwe comitees en in het nieuwe programma. Abu Hadid en andere leden van de Al-Aqsa Brigades willen dat de voormalige Tanzimleider Marwan Barghouti, die in Israel vijf maal levenslang uitzit wegens moord, in het centraal comitee wordt gekozen en er liefst de leiding van krijgt.
Ook de gedelegeerden uit Syrie, Jordanie en Libanon zijn doorgaans zeer radicaal. De meesten hebben al tientallen jaren geen voet op de Westbank gezet. Niettemin had Israel in principe besloten iedereen door te laten naar de conferentie. Zo kwam vorige week ''Abu Maher'' Ghneim de Westelijke Jordaanoever binnen vanuit Tunesie. Deze hardliner, een tegenstander van Oslo, werd officieel verwelkomd door Abbas in Ramallah.
Maar maandag zijn er toch enkele gedelegeerden geweigerd. De belangrijkste is Munir Hussein al-Maqdah, een Fatach-activist die nauwe banden onderhoudt met Hezbolla, de Iraanse Revolutionaire Garde en met organisaties die verbonden zijn met Al-Qaida in Libanon. Volgens Haaretz speelt hij sinds de tweede intifada een centrale rol bij het financieren – met tienduizenden dollars – en leiden van terroristische aanslagen door de Al-Aqsa Martelaren Brigade op de Westbank en in Gaza. Twee anderen waren betrokken bij de moord op Israelische atleten bij de olympische spelen in Munchen in 1972.
Het conceptprogramma waarover gestemd gaat worden, zou weigeren Israel te erkennen als Joodse staat en weigert vredesbesprekingen totdat alle bouwactiviteiten in Jeruzalem en nederzettingen op de Westbank zijn bevroren. Het wekt Fatachleden ook op tot burgerlijke ongehoorzaamheid tegen Israel en aanslagen op de nederzettingen, en bekritiseert de ''Judaisering van Jeruzalem''. Het roept de PA op een ''strategisch kanaal naar Iran'' te openen.
Naar verluidt onderschrijft het het Saoedische vredesplan, maar bepleit het unilateraal uitroepen van een Palestijnse staat langs de ''Groene Lijn'' van voor 1967 als dat niet lukt. De Israelische minister van Transport Yisrael Katz noemde het concept zondag al "een oorlogsverklaring aan Israel". Maar voorlopig valt niet te voorspellen hoe de conferentie zal verlopen en wat er besloten wordt.