Ondanks doodgeschoten Hamas-militant blijft escalatie uit

IN ISRAEL / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 16 jul 2019 GAZA HAMAS IDF

Afgelopen donderdag werd een Hamas-militant in Gaza in de buurt van de grens met Israël doodgeschoten. De IDF liet dezelfde dag nog weten dat het een “misverstand” betrof. Men hield rekening met een antwoord in de vorm van raketaanvallen vanuit de Gazastrook, maar een dergelijke escalatie is tot nu toe op grote schaal uitgebleven.

Donderdag namen IDF-militairen een groepje Palestijnen in het noorden van de Gazastrook waar, waarvan één bewapend, dat zich richting het grenshek bewoog. Hierop werd de gewapende Hamas-militant Mahmoud al-Adham door de soldaten doodgeschoten. Na een onderzoek kwam het Israëlische leger echter tot de conclusie dat Al-Adham op dat moment niet uit was op een aanval op de Joodse staat, maar in zijn taak als Hamas-grenswacht juist trachtte te voorkomen dat twee andere Palestijnen bij het grenshek zouden komen.

Dankzij bemiddelingen door de VN en Egypte is een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas in Gaza tot stand gekomen. De bemiddelingen, die maanden hebben geduurd en meerdere keren zijn verstoord door escalaties, hebben als doel rust in de regio te bewerkstelligen. In ruil voor een verlichting van de blokkade en allerlei investeringen in Gaza, stoppen Hamas en andere facties met aanvallen op Israël. Als besturende factie in de Gazastrook draagt Hamas ook de verantwoordelijkheid om aanvallen door andere facties te voorkomen – zo lijkt ook het geval zijn te geweest afgelopen donderdag.

Na te hebben geconcludeerd dat het doodschieten van de Hamas-militant op een misverstand berust, heeft het Israëlische leger publiekelijk excuses aangeboden. Dit is zeer ongebruikelijk. Afgelopen augustus vermoordde de IDF per abuis twee scherpschutters van Hamas waarvan werd gedacht dat zij op een Israëlische patrouille hadden geschoten. In werkelijkheid bleek dit niet te kloppen maar namen de twee militanten deel aan een demonstratie voor lokale leiders van de terreurbeweging. Toen publiceerde het Israëlische leger geen excuses.

Verschillende terreurbewegingen en milities in de Gazastrook hebben wraak gezworen voor de dood van Al-Adham. Naar verluidt is sprake van onenigheid tussen de militante en de politieke vleugel van Hamas. De gewapende tak vindt dat de dood van haar lid gewroken moet worden, maar de politieke afdeling zou de doodgeschoten militant willen gebruiken om meer toezeggingen van Israël ten behoeve van Gaza te realiseren.

In Israël werd na het schietincident rekening gehouden met een antwoord in de vorm van raketaanvallen. Extra Iron Dome-luchtafweersystemen werden ingezet om een eventuele raketbeschieting te confronteren. Tot een serieuze grootschalige escalatie kwam het echter niet.

Vrijdagavond werd een mortiergranaat vanuit de Gazastrook richting de Israëlische dorpen Sufa en Nir Yitzhak afgevuurd. Het projectiel kwam in een open gebied terecht waarbij geen sprake van schade of gewonden was. Wel leidde de beschieting tot woede bij de Egyptische delegatie die op dat moment in Gaza een bespreking met de politieke vleugel van Hamas had om de spanningen te doen afnemen.

In tegenstelling tot bestaand beleid, werd de mortieraanval niet beantwoord door de IDF. Grensposten in Gaza werden door militanten geëvacueerd in afwachting van een reactie en deze bleven gedurende het weekeinde grotendeels leeg. Een militaire reactie van Israëlische zijde bleef echter uit.

Het onbeantwoord laten van de mortieraanval en het publiekelijk aanbieden van excuses wijzen erop dat de IDF tracht een escalatie te voorkomen. De vraag blijft echter – gezien de fragiele bemiddelde akkoorden – of de rust in het gebied bewaard kan blijven.