Palestijnse verkiezingen beginnen vorm aan te nemen

De inschrijvingsdeadline voor de aangekondigde Palestijnse verkiezingen op 22 mei is woensdag verstreken. Volgens KAN News zijn zo’n 36 kieslijsten zijn ingediend van kandidaten voor het 132-koppige Palestijnse parlement. Fatah en Hamas hebben geen gezamenlijke lijst ingediend. De goedgekeurde lijsten zullen 6 april bekendgemaakt worden. Als de verkiezingen op 22 mei volgens plan verlopen, zal op 31 juli een aparte presidentsverkiezing gehouden worden.

Palestijnse graffitikunstenaars schilderen reclame voor de Palestijnse verkiezingen op een muur in Gaza: ‘Je kunt stemmen!’ Foto: Ashraf Amra/Twitter

Decennialange populariteitsstrijd

Enige tijd was er sprake van dat de heersende partij binnen de Palestijnse Autoriteit (PA), Fatah, onder leiding van president Mahmoud Abbas, en de grootste Palestijnse terreurgroep Hamas, onder leiding van Ismail Haniyeh, als aartsrivalen samen een eenheidslijst zouden indienen. Deze poging tot verzoening bleek voor de twee partijen alsnog “moeilijk en niet haalbaar”, aldus een woordvoerder van Hamas. Fatah en Hamas hebben uiteindelijk aparte lijsten ingediend.

Daarnaast doen apart facties mee van (ex-)Fatahleden die persoonlijk veel aanhangers hebben en interne rivaliteiten met zittend president Abbas hebben, zoals de levenslang gedetineerde Marwan Barghouti voor zijn betrokkenheid bij meerdere dodelijke terroristische aanslagen. Barghouti is momenteel op papier nog lid van Fatah, maar heeft volgens interne Palestijnse bronnen een onafhankelijke lijst kandidaten ingediend. Volgens veel opiniepeilingen is Barghouti onder Palestijnen veel populairder dan president Abbas. Fatah heeft aangekondigd dat alle Fatah-leden die onafhankelijk van Fatah aan de verkiezingen meedoen, uit de partij gezet zullen worden, maar dat is bij Barghouti nog niet gebeurd, hetgeen een zeer onpopulaire zet zou zijn.

De Palestijnse kiescommissie heeft de invloedrijke, naar Abu Dhabi gevluchte Mohammed Dahlan expliciet uitgesloten van deelname aan de verkiezingen: “Dahlan heeft geen schone lei en kan zich daarom niet verkiesbaar stellen,” aldus een woordvoerder van de commissie, die onder leiding van Fatah staat. Dahlan was ooit de machtigste man van Fatah in Gaza en werd jarenlang gezien als een potentiële opvolger van Abbas als Palestijns president, maar vluchtte onder beschuldigingen van corruptie en na een persoonlijk conflict met Abbas in 2011 naar de Verenigde Arabische Emiraten. Voor de vermeende verduistering van PA-geld is Dahlan in 2014 bij verstek veroordeeld door een rechtbank in Ramallah. Zijn vermogen wordt geschat op circa €100 miljoen.

Eer en integriteit

Volgens de voorschriften van de kiescommissie mogen kandidaten voor de verkiezingen niet veroordeeld zijn voor een “misdaad of misdrijf die de eer of integriteit aantast”. Aangezien dit vereiste wel op Dahlan toegepast wordt, maar niet op Barghouti, wordt hiermee bevestigd dat veroordelingen wegens terrorisme en moord op Israelische burgers volgens Fatah niet de eer of integriteit van een kandidaat aantasten, maar door Abbas afgekeurde corruptie wel. De Palestijnse Autoriteit keert nog steeds maandelijkse bedragen uit aan Palestijnen in Israelische gevangenissen die wegens (terroristisch) geweld veroordeeld zijn, maar ook aan autodieven en drugsdealers met de juiste connecties.

Uit een peiling uitgevoerd tussen 14 en 19 maart door het Palestinian Center for Policy and Survey Research (PCPSR) blijkt dat Fatah met 42 procent goedkeuring iets populairder bleek onder kiezers dan Hamas, dat op de steun van 30 procent van ondervraagden kon rekenen. 52 procent van de ondervraagden was van mening dat de verkiezingen niet vrij en eerlijk zouden verlopen.

Potentiële complicaties

Een knelpunt bij eerder aangekondigde Palestijnse verkiezingen bleek het stemrecht voor Palestijnen in Oost-Jeruzalem: Israel stond eerder niet toe dat stemlocaties voor Palestijnse verkiezingen in Jeruzalem werden opgezet. Ook nu wordt hierover gesteggeld, en onduidelijk blijft of bij deze verkiezingen dit wel zal gebeuren.

Waarnemers van de EU klagen dat Israel hen nog niet naar Israel heeft laten vliegen, om de voorbereidingen op de verkiezingen waar te nemen. Momenteel zijn als coronamaatregel de Israelische grenzen nog steeds gesloten voor niet-Israeli’s, en onduidelijk was en is of de Palestijnse verkiezingen überhaupt plaats zouden vinden.

De inmiddels 85-jarige President Abbas kondigde al in 2009 aan zich niet opnieuw verkiesbaar te stellen aan bij de volgende presidentsverkiezingen. Tot nu toe heeft hij zich daaraan gehouden: er zijn sindsdien door de PA geen parlementsverkiezingen of presidentiële verkiezingen gehouden, en Abbas verkeert nu in het vijftiende jaar van zijn vierjarige ambtstermijn. Verkiezingen werden eerder aangekondigd en uitgesteld in 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2019 en 2020.