Na maandenlang wachten was het dan zover: Trump kondigde aan dat fase twee van het Gazaplan in werking trad. De VS brachten de namen naar buiten van de verschillende comités die een rol krijgen in het bestuur van Gaza. Dat bracht een flinke schok teweeg in Israel, omdat diverse landen betrokken zijn waarmee Israel niet op goede voet staat. De grote vraag is nu: wat gaat dit betekenen voor Israel en de inwoners van Gaza?
Technocraten
Hoe zat het ook alweer? Volgens het twintigpuntenplan zou er een technocratisch Palestijns bestuur komen. Dat is ondertussen benoemd. Zij moeten het dagelijkse bestuur van Gaza op zich gaan nemen. Het gaat om een groep ‘technocratische Palestijnen’. Dat betekent dat zij geen banden hebben met Hamas en de Palestijnse Autoriteit. Dit bestuur bestaat uit vijftien personen, die moeten gaan functioneren als ministers. Zij krijgen allemaal een eigen portefeuille.
Maar het probleem is dat deze ministers nog geen medewerkers hebben. Het is een leger zonder soldaten. De ambtenaren die nu in Gaza werkzaam zijn, die zijn verbonden met Hamas. Maar Israel wil ook geen ambtenaren die banden hebben met de Palestijnse Autoriteit. Dan blijft slechts een beperkte groep mensen over. Israel stelt dat het pas flexibel kan zijn als de ontwapening van Hamas start. Maar dat is een belofte die voorlopig nog onvervuld blijft.
Hamas stelt welbereid te zijn om de macht over te dragen aan het technocratische bestuur. Maar de vraag is hoe dit plaats moet gaan vinden. Het risico is groot dat Hamas uiteindelijk aan de touwtjes blijft trekken. Zij hebben dan wel de lusten, maar niet meer de lasten. De vele jaren van bestuur van Gaza hebben er bovendien voor gezorgd dat Hamas diep in de haarvaten van de Gazaanse samenleving zit. De terreurbeweging kan dan rustig afwachten en zich in stilte voorbereiden op een volgende confrontatie met Israel.
Board of Peace
Boven het technocratisch bestuur zou dan de ‘Board of Peace’ komen. Maar nu blijkt dat president Trump veel grotere ideeën heeft met de Board of Peace. Er komen twee uitvoerende comités die zich gaan richten op het bestuur van Gaza.
De gelekte stukken van de Board of Peace laten zien dat president Trump hier grotere ideeën mee heeft. Het lijkt er op dat president Trump hiermee een soort parallelle organisatie op wil gaan richten. Die organisatie moet gaan concurreren met de VN. De organisatie moet zich niet alleen bezig gaan houden met Gaza, maar met vrede in de hele wereld. In totaal zouden zo’n zestig landen een uitnodiging hebben gehad om deel te nemen. Daaronder zijn Pakistan, Kazachstan, Rusland, Wit-Rusland, Turkije, Jordanië, Qatar en Argentinië. Daarnaast hebben diverse Europese landen een uitnodiging gekregen, waaronder ons eigen land. Maar de Europese landen zijn voorlopig nog terughoudend in het accepteren van de uitnodiging. De uitzondering vormt Hongarije. Ook premier Netanyahu heeft een uitnodiging gekregen.
Voorlopig heeft de Board of Peace alleen een mandaat om op te treden in Gaza. Maar Trump lijkt dus heel andere plannen te hebben met het orgaan. Landen mogen drie jaar zitting nemen in het orgaan. Dat komt onder de leiding te staan van niemand minder dan president Trump zelf. Daarnaast kunnen landen een permanente zetel kopen, door één miljard dollar in te leggen. Wat er dan precies met het geld gaat gebeuren, is nog onduidelijk.
Davos
Komende donderdag wil president Trump de Board of Peace officieel lanceren, tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Dan moet er een ondertekeningsceremonie plaats gaan vinden. De vraag is dan vooral hoeveel landen mee gaan doen. Maar Trump liet al doorschemeren dat deelnamen niet geheel vrijwillig is. Net als bij de situatie in Groenland lijkt hij er niet voor terug te deinzen om ook hier landen te overtuigen met economische sancties. Toen Frankrijk liet doorschemeren dat ze de uitnodiging wellicht zouden afwijzen dreigde hij met importtarieven op Franse wijn en champagne.
Andere organen
De VS hebben daarnaast nog twee uitvoerende organisaties opgericht, die specifiek voor Gaza zijn opgericht. De eerste uitvoerende organisatie is de ‘Gaza Executive Board’. Dit moet de operationele arm worden, die het bestuur van de technocratische regering gaat overzien. De deelnemers zijn onder meer de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, de Qatarese minister van Strategische Zaken, de voormalig Britse premier Tony Blair, Steve Witkoff, Jared Kushner en Sigrid Kaag.
Een belangrijke rol is weggelegd voor Nickolay Mladenov, een voormalige VN-gezant voor het vredesproces tussen Israel en de Palestijnen. Hij is onderdeel van de organisatie en moet fungeren als de verbindingsman richting de technocratische regering. Zijn titel wordt de ‘High Representative for Gaza’.
De tweede uitvoerende organisatie heeft als naam de ‘Founding Executive Board’. Daarin zitten opnieuw Steve Witkoff en Jared Kushner, maar ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Wat deze organisatie precies moet gaan doen, dat is nog enigszins onduidelijk. Maar het andere uitvoerende comité lijkt in ieder geval een grotere rol te gaan spelen. De oprichting van deze twee uitvoerende comités was geen onderdeel van het twintigpuntenplan.
Internationale stabilisatiemacht
De VS hebben daarnaast een generaal benoemd tot hoofd van de internationale stabilisatiemacht. In eerste instantie was er sprake van dat deze militaire macht Hamas zou moeten gaan ontwapenen, maar dat lijkt van de tafel te zijn. De troepen moeten vooral de orde gaan bewaken in de Gazastrook. De animo om militairen te willen leveren voor de stabilisatiemacht is namelijk nog niet groot.
Premier Netanyahu heeft aangegeven dat hij geen Turkse of Qatarese militairen accepteert in de Gazastrook. Eerder had Azerbeidzjan al aangegeven geen militairen te willen leveren. Het is de vraag welke landen dan wel bereid zijn om mee te doen aan deze missie. Dat zal de komende weken moeten blijken.
Hamas
De grote vraag is vooral: Gaat Hamas zich ontwapenen en wordt de Gazastrook gedemilitariseerd? Dat moet dan gaan gebeuren door diplomatieke druk op Hamas, door Qatar en Turkije. Het zal in ieder geval niet meer gaan om gedwongen ontwapening. Zolang er geen zicht komt op de ontwapening van de terreurbeweging zal Israel niet van harte willen meewerken met fase twee. Daarnaast moet Hamas nog altijd een lichaam teruggeven van een gijzelaar. Maar het is wel duidelijk dat Israel niet meer aan de knoppen zit. Het lot van het land ligt in de handen van president Trump. Daarbij is één ding zeker: dat de toekomst onzeker is.
Tot nu toe kwamen de belangen van de bondgenoten behoorlijk overeen. Maar de voorliefde van president Trump voor de Turkse en Qatarese leiders is wel een gevaarlijke ontwikkeling. Bovendien is president Trump druk met heel veel andere issues: Groenland, Iran, Venezuela. En bovenal: wereldvrede, maar dan op zijn voorwaarden. De hete aardappel van het Israelisch-Palestijnse conflict kan dan wel eens een sta-in-de-weg worden voor Trump. Kortom: het blijft een spannende periode.