In augustus kwam het hoge woord eruit: er zou officieel honger zijn in een gedeelte van Gaza. Het ging daarbij om de variant ‘famine with reasonable evidence’, niet om de variant ‘famine with solid evidence’. Dat betekent dat de situatie in een gedeelte van Gaza voldeed aan twee van de drie voorwaarden die noodzakelijk zijn voor het vaststellen van hongersnood. Een nieuw rapport van de voedselwaakhond moet gaan vaststellen hoe het nu precies zat, maar dit rapport blijft maar uitgesteld worden.
Honger
Wie het nieuws volgt, merkt dat er volop wordt gesproken over honger in de Gazastrook. Maar honger volgens de definities van de VN was nog niet vastgesteld tot aan augustus van dit jaar. De voedselwaakhond van de VN gaf al verschillende malen een waarschuwing af dat er hongersnood dreigde, maar uiteindelijk verbeterde de situatie dan weer.
In maart 2025 besloot de Israelische regering om wekenlang geen voedsel toe te laten tot de Gazastrook. Dat was een desastreuze beslissing. Het voedde het idee dat Israel de gehele bevolking collectief wilde straffen. Op papier waren er in Gaza voedselvoorraden voor meerdere maanden, maar in de praktijk was de situatie in Gaza zeer chaotisch. Distributie was dus heel ingewikkeld. Vanaf eind mei liet Israel weer voedsel toe, maar ook in mei, juni en juli kwamen er te weinig hulpgoederen naar binnen.
Vanaf medio augustus is de situatie sterk verbeterd. Maar toen verscheen eind augustus 2025 het rapport van de voedselwaakhond van de VN, waarin het wel honger vaststelde in een gedeelte van de Gazastrook. Door de zeer onverstandige stappen van Israel was de situatie in de Gazastrook overduidelijk veel zorgelijker geworden.
Rapport
Toch kon de voedselwaakhond niet met zekerheid zeggen dat er honger was in Gaza. De belangrijkste voorwaarde kon namelijk niet worden vastgesteld. Er moeten dan namelijk ook daadwerkelijk mensen omkomen van de honger. Het gaat bij dat criterium om 2 op 10.000 doden per dag, omgerekend meer dan 400 doden per dag vanwege de honger. Dat kon niet vastgesteld worden.
De voedselwaakhond stelde dat er in het district Gaza-stad wel sprake was van een ‘famine with reasonable evidence’. Dat betekent dat aan twee van de drie voorwaarden voldaan moet zijn. Een van die andere voorwaarden is dat 20% van de huishoudens een gebrek aan voedsel moet rapporteren. Om dat vast te stellen nam de voedselwaakhond 854 interviews af, waaruit bleek dat aan die voorwaarde is voldaan.
De tweede voorwaarde is dat minstens 30% van de kinderen moet leiden aan acute ondervoeding. Normaal wordt dit vastgesteld aan de hand van gewicht- en lengtemetingen, maar dat was niet mogelijk vanwege de chaos in Gaza. In plaats daarvan zijn bovenarmmetingen uitgevoerd. Om dan te voldoen aan de voorwaarden moet 15% van de kinderen leiden aan acute ondervoeding volgens deze metingen. Maar ook die 15% werd niet gehaald. De voedselwaakhond heeft een trendlijn gemaakt, met een verwachting voor de laatste weken juli. Die trendlijn ging net over de 15% heen.
Nieuw rapport
Daarmee kon de voedselwaakhond stellen dat er sprake was van honger. Maar eigenlijk was het nog steeds een voorspelling. Het nieuwe rapport dat in november zou komen is dus van groot belang. Want pas dan weten we met volledig zekerheid hoe het nu precies zat. Vanaf augustus is de situatie sterk verbeterd en kwam er veel meer voedsel naar binnen. De voedselwaakhond heeft eerder vastgesteld dat er 61.000 ton voedsel nodig is om Gaza te voeden. Alleen al in de eerste twee weken van augustus kwam er meer dan 55.000 ton voedsel de Gazastrook in.
Maar het nieuwe rapport wordt tot nu toe elke keer uitgesteld, zo is te lezen op de website van de voedselwaakhond. Dat had te maken met de massale verplaatsing van bewoners in de Gazastrook, na het ingaan van het staakt-het-vuren.
In een speciaal rapport ging de voedselwaakhond ook nog in op beschuldigingen, namelijk dat de voedselwaakhond de drempel hongersnood te constateren had verlaagd. Dat is niet zo, de bovenarmmeting is namelijk ook al gebruikt in andere situaties. Bovendien stelt de voedselwaakhond dat het ook kijkt naar de algemene situatie in de Gazastrook, die zeer chaotisch was. Maar dit speciale rapport verscheen iets later, waardoor er nu wel gegevens beschikbaar waren over de laatste twee weken van juli. Die laten zien dat voor geheel juli de drempel van 15% niet gehaald was, maar toch hield de organisatie vast aan het oordeel. Het ging in heel juli om 12,5%. In de tweede helft van juli ging het om gemiddeld 16,1%. De conclusie dat er honger was, was gebaseerd op een verslechterende trend in juli. Niet op de cijfers over de hele maand.
Verslechtering
Hoe dan ook is in de gegevens van de voedselwaakhond wel een scherpe verslechtering te zien vanaf juni van dit jaar. Maar het is aannemelijk dat deze verslechtering gestopt is vanaf augustus 2025, doordat er weer veel meer voedsel de strook binnenkwam.
Het punt is dat Israel deze week naar buiten bracht dat de voedselwaakhond van de VN hen niet heeft geconsulteerd voor het nieuwe rapport. In de laatste weken is er weer veel gesteggel over de hoeveelheid voedsel die Gaza zou binnenkomen. De VN telt namelijk alleen noodhulp mee en spreekt dan over 100 trucks per dag, terwijl er nu gemiddeld 600-800 trucks de Gazastrook binnenkomen per dag. Israel stelt dat 70% van die trucks voedsel bevat. Een groot gedeelte daarvan is voor de (semi)commerciële sector, de VN neemt die goederen om onbegrijpelijke redenen niet mee in de telling.
Daarom blijven media zoals de NOS spreken over 100 trucks per dag, terwijl de werkelijkheid heel anders zit. Het is duidelijk dat de strijd over het begrip honger en de hoeveelheid vrachtwagens nog lang niet ten einde is gekomen. Maar in de komende tijd zal blijken of er nu echt formeel honger is geweest. Maar eigenlijk is dat geen vraag meer. Israel is al lang en breed veroordeeld, terwijl het formeel nog vastgesteld moet worden. De woorden en beschuldigingen zijn al gebeiteld in de hoofden van al de nieuwsconsumenten. Dat is een trieste constatering.